1. Axit nitric có nguy hiểm không?
- Axit nitric là một axit mạnh, có thể gây nguy hiểm cho con người khi chẳng may tiếp xúc phải. Mức độ tổn thương sẽ phụ thuộc vào cách tiếp xúc, nồng độ và lượng axit. Cụ thể trong từng trường hợp như sau:
+ Hít phải: HNO3 ở nồng độ cao có thể bốc khói. Nếu vô tình hít phải sẽ làm tổn thương niêm mạc mũi họng, hệ hô hấp, khiến phổi sưng lên.
+ Nuốt phải: Gây bỏng vùng miệng, họng, thực quản, dạ dày, đường tiêu hóa. Thậm chí có thể gây nguy hiểm tới tính mạng. Trường hợp nhẹ thì gây nôn ói, tiêu chảy. Trường hợp nặng thì có thể gây rối loạn tuần hoàn máu, thậm chí là tử vong.
+ Tiếp xúc mắt: Tổn thương giác mạc, có thể dẫn tới mù lòa khi bị dính vào mắt.
+ Tiếp xúc với da: Khi bị acid bắn vào da có thể gây bỏng da. Mức độ nặng nhẹ còn tùy thuộc vào lượng acid dính vào.
+ Đối với những người phải phơi nhiễm axit nitric lâu dài có nguy cơ dẫn tới ung thư.
2. Biện pháp xử lý sự cố do axit nitric
- Nếu axit bắn vào mắt: Ngay lập tức dùng nước sạch để rửa mắt, kết hợp chớp mắt trong 15 phút. Sau đó nhỏ mắt với dung dịch nhỏ mắt hoặc nước muối natri clorid 0.9% để rửa lại. Nhân vật nhanh chóng đưa tới cơ sở y tế để được điều trị tiếp theo.
- Nếu axit căng tiếp với da: hoang dã cởi quần áo bị Axit, hãy sử dụng khăn khô lau vết thương rồi rửa vùng da bị dây axit dưới vòi nước sạch (dùng xà phòng nếu có) ít nhất 15 phút để tránh vết thương nặng hơn. Di chuyển nhân vật tới cơ sở y tế để điều trị tiếp theo.
- Khi thở phải hơi axit nitric: Nhanh chóng đưa nạn nhân ra khu vực thoáng khí, hầm ấm. Ngoài ra có thể thực hiện các biện pháp sơ cứu nếu bệnh nhân có biểu hiện co giật… Đồng thời liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để kịp thời chữa bệnh.
- Nếu đáp phải axit nitric: Trong trường hợp bệnh nhân còn tỉnh thì cho bệnh nhân rộng bằng nước hoặc sữa, sau đó đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu. Trong trường hợp bệnh nhân bất tỉnh thì đừng cố gắng đưa bất kỳ chất gì vào miệng nạn nhân. Đồng thời không cố gắng gây nôn cho bệnh nhân.
- Khi gặp hỏa hoạn do axit nitric gây ra: Xử lý chữa cháy theo đúng quy trình. Sử dụng bột khô, bình khí CO2 hoặc dùng nước để dập lửa. Cố gắng chuyển các thùng chứa axit nitric khác ra khỏi khu vực cháy. Lưu ý là HNO3 có phản ứng mạnh với các loại kim tạo ra khí H2 gây nổ nên cần thận trọng trong quá trình chữa cháy.
- Trường hợp rò rỉ axit nitric:
+ Lập tức cách người ra khỏi khu vực tràn axit vì axit HNO3 khi rò rỉ ra ngoài môi trường nhanh chóng bốc khói tạo hiện tượng axit sẽ gây tổn thương mắt, đường hô hấp. Sử dụng cát (SiO2) để phủ lên axit tràn ra.
+ Sau đó dùng Ca(OH)2 ,CaCO3 hoặc NaHCO3 khan, các chất hóa học Kiềm tính để trung hòa, chuyển axit về dạng muối.
3. Cách sử dụng Axit nitric để đảm bảo an toàn
- Khi sử dụng Axit Nitric để đảm bảo an toàn, cần lưu ý một số vấn đề sau đây:
+ Axit Nitric khi tác dụng phản ứng hóa học với cyanit thì gây ra hiện tượng bột im sẽ tự phát nổ và bốc cháy khi phản ứng với turpentine.
+ Rất dễ gây bỏng cho da khi tiếp xúc trực tiếp với hóa chất Axit Nitric, da sẽ đổi qua màu vàng và đổi thành màu cam khi được trung hòa.
+ Khi vô tình hít phải Axit Nitric, điều này rất nguy hiểm làm ảnh hưởng đến phổi, màng nhầy và có thể gây ra tử vong.
+ Gây mù lòa khi mắt tiếp xúc với Axit Nitric.
+ Rất dễ cháy trong không khí bởi vì Axit Nitric phản ứng rất tốt với kim loại.
+ Khi sử dụng hóa chất Axit Nitric pha loãng thì cần chú ý chỉ được đổ axit từ từ vào nước chứ không phải trực tiếp đổ nước vào axit.
+ Khi tiếp xúc với Axit Nitric, bạn cần phải mang đồ bảo hộ đầy đủ như: kính đeo mắt, găng tay, mặt nạ chuyên dụng để phòng độc.
+ Lựa chọn nơi bảo quản Axit Nitric cần phải ở những nơi tránh xa các kim loại, hợp chất hữu cơ, độ ẩm không khí cao và rượu. + Do hóa chất Axit Nitric phản ứng rất mạnh với những loại này.
+ Nơi bảo quản phải thoáng mát và sạch sẽ, nền nhà đảm bảo chống được axit.
+ Quy trình bảo quản hóa chất Axit Nitric phải tuân thủ nghiêm ngặt để tránh những trường hợp xấu xảy ra như bỏng da, cháy nổ,…