1. Nitrit có tác hại gì?
- Nitrit (NO2- ), nitrat (NO3- ) là những ion vô cơ chứa nitơ (N). Hai ion này tự phát sinh trong môi trường và dễ dàng đi vào các nguồn nước, đất… gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động, thực vật khi hàm lượng vượt quá giới hạn cho phép (QCVN). Muối nitrat khi vào cơ thể người tham gia phản ứng khử ở dạ dày và đường ruột do tác dụng của các men tiêu hóa sinh ra NO2- . Nitrit rất độc, với hàm lượng 0,01 mg/l đã có thể gây độc hại cho sức khỏe con người.
- Nitrit có tác dụng oxy hóa hemoglobin (huyết sắc tố) chứa trong hồng cầu, biến hemoglobin thành methemoglobin (Sự tạo thành methemoglobin đặc biệt thấy rõ ở trẻ em. Trẻ em mắc chứng bệnh này thường xanh xao và dễ bị đe dọa đến mạng sống, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi). Chất sau này không thể làm nhiệm vụ cố định và chuyên chở oxy hay thán khí giống như hemoglobin. Khi bị ngộ độc nitrit thì cơ thể sẽ không thể làm tròn chức năng hô hấp, có các biểu hiện như khó thở, ngột ngạt. Với hàm lượng cao hơn có thể gây ức chế oxi dẫn đến hiện tượng thiếu oxi trong máu làm cho cơ thể bị choáng váng và ngất khi đang làm việc hay vui chơi. Trường hợp nhiễm độc trầm trọng nếu không được cứu chữa kịp thời dẫn đến nguy cơ tử vong cao.
2. Dấu hiệu nhận biết cơ thể bị nhiễm độc Nitrit
– Khi cơ thể bị ngộ độc nitrite cơ thể sẽ bị giảm chức năng hô hấp do hemoglobin lúc này đã bị chuyển hóa thành methemoglobin không có khả năng vận chuyển Oxy cho máu gây khó thở, ảnh hưởng đến hệ hô hấp.
+ Nitrate được biết là không gây hại tuy nhiên khi vào cơ thể dưới tác động của một số vi khuẩn đường ruột nitrate sẽ chuyển thành nitrite.
+ Nitrite sẽ oxy hóa hemoglobin trong hồng cầu tạo ra methemoglobin không có khả năng vận chuyển oxy và thán khí như hemoglobin và tiếp tục chuyển thành methemoglobiamin là một hợp chất ngăn chặn việc liên kết và vận chuyển Oxy vì vậy gây bệnh thiếu Oxy.
+ Methemoglobin có khả năng chuyển đổi trở lại thành hemoglobin nhờ enzyme trong cơ thể nhưng enzyme này có rất ít ở trẻ sơ sinh nên trẻ sơ sinh rất mẫn cảm với nitrite.
– Nitrite gây ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài sẽ khiến trẻ bị bệnh da xanh thậm chí nguy hiểm đến tính mạng, đặc biệt là trẻ em dưới 6 tháng tuổi hệ tiêu hóa không thể hấp thụ và đào thải nitrite. Trong máu chưa hình thành đủ enzyme chuyển hóa methemoglobin về lại thành hemoglobin.
– Nitrite có khả năng gây ung thư khi kết hợp với các acid amin tạo thành hợp chất nitrosamine là hợp chất tiền ung thư, hợp chất này tích tụ lâu trong cơ thể không được đào thải ra ngoài sẽ gây ung thư ở người.
3. Cách hạn chế tác hại của Nitrit trong chế biến và ăn uống hàng ngày
- Hiện nay, phương pháp tiên tiến và hiệu quả nhất để loại bỏ Amoni và Nitrit từ nước là sử dụng công nghệ Lọc thẩm thấu ngược (RO). Công nghệ này cho phép loại bỏ các hạt có kích thước từ 0,0005 micromet trở lên khỏi dung dịch nước. RO được áp dụng rộng rãi để loại bỏ nitrat, nitrit và amoni, với lý thuyết chỉ cho phép phân tử nước có kích thước khoảng 0,0002 micromet đi qua màng RO. Các chất ô nhiễm được giữ lại trên bề mặt màng và sau đó loại bỏ thông qua quá trình sục rửa màng.
- Các ưu điểm của phương pháp này bao gồm công nghệ tiên tiến và tính dễ sử dụng. Nó đảm bảo xử lý hiệu quả nitrat, nitrit, amoni và các chất ô nhiễm khác trong nước, đồng thời phù hợp với nhiều nguồn nước khác nhau.
4. Top các loại thực phẩm chứa nhiều Nitrit
- Thịt xông khói: Tuy ít chứa nitrat hơn giăm bông nhưng lượng nitrat trong thịt xông khói cũng ở mức cao, cụ thể là 380 mcg nitrat trong 100g trọng lượng. Một số nhà sản xuất dán nhãn bao bì của họ là thịt không có nitrit tuy nhiên, trên thực tế, qua kiểm tra những sản phẩm dán nhãn không chứa nitrit trên bao bì đều có lượng nitrat gần gấp đôi, 680 mcg trên 100g.
- Một số loại rau lá xanh: Các loại cây khác nhau sử dụng nitơ trong tự nhiên để tổng hợp axit amin trong quá trình sinh trưởng, chất này sẽ tạo ra nitrat trong các loại rau lá xanh, đặc biệt là rau cải xanh có hàm lượng nitrat tương đối cao.
- Thịt đông lạnh: Thịt đông lạnh là một trong những thực phẩm giàu nitrat bạn cần hạn chế tiêu thụ do những tác hại mà nó mang lại. Trung bình, sản phẩm thịt đông lạnh đã qua xử lý chứa đến 500 mcg nitrat trên 100g thịt, còn thịt nguội chưa nấu chín có chứa khoảng 300 mcg trong 100g thịt.
- Salad, gỏi: Khi nhiệt độ tăng cao và thời tiết ấm dần lên, nhiều người thích ăn các món salad hoặc gỏi. Những món này nên làm và ăn liền. Càng để lâu hàm lượng nitrit trong đó sẽ tăng lên.
- Xúc xích: Đây là một loại thực phẩm được rất nhiều người yêu thích, đặc biệt là trẻ nhỏ. Trong 100g xúc xích trung bình có chứa khoảng 50 mcg nitrat.
- Thức ăn thừa: Thực phẩm sau khi nấu sẽ dần sinh ra vi khuẩn, bỏ vào tủ lạnh sẽ khiến vi khuẩn phát triển từ từ và nitrit sẽ được tạo ra nhiều hơn. Do đó, hãy nhớ đừng ăn nhiều thức ăn thừa để qua đêm.
- Giăm bông: Trong thịt giăm bông có chứa lượng nitrat rất cao. Cụ thể, 100g thịt giăm bông đã qua xử lý cung cấp cho cơ thể đến 890 mcg nitrat.
- Dưa muối: Hầu hết các loại thực phẩm muối chua đều bỏ nhiều muối và muối dần dần được chuyển hóa thành nitrit, đặc biệt là 20 ngày sau khi làm, trong thời gian này hàm lượng nitrit trong thực phẩm sẽ ngày càng cao.