Axit cacboxylic là gì?

1. Axit cacboxylic là gì?

a. Định nghĩa: Axit cacboxylic là những hợp chất hữu cơ mà trong phân tử chứa nhóm chức cacboxyl (-COOH). Nhóm này được gắn trực tiếp vào nguyên tử hydro hoặc một nguyên tử cacbon bất kỳ.

b Phân loại: Ta phân loại theo những trường hợp sau:

- Axit no, mạch hở, đơn chức: Nhóm cacbonxylic này liên kết trực tiếp với nguyên tử hidro hoặc gốc ankyl có công thức chung như sau:

- Axit thơm: Gốc hidrocacbon là vòng thơm thì gọi là axit thơm. VD: C6H5 – COOH (axit benzoic)

- Axit không no: Trong phân tử axit có chứa liên kết đôi, liên kết ba.

- Axit đa chức: Trong phân tử có nhiều nhóm cabonyl (-COOH).

c. Danh pháp

- Tên thay thế của axi cacbonxylic mạch hở chứa không quá 2 nhóm cacbonxylic, được cấu tạo bằng cách đặt từ axit trước tên của hidrocacbon tương ứng theo mạch chính (bắt đầu từ nguyên tử C của nhóm – COOH) + oic.

- Tên thông thường được gọi như bảng sau:

2. Tính chất vật lý Axit cacboxylic là gì?

- Ở điều kiện thường, axit cacboxylic thường tồn tại ở dạng chất lỏng hoặc chất rắn. 

- Nhiệt độ sôi tăng theo chiều tăng M và cao hơn các ancol có cùng M: Lý do nằm ở các liên kết hydro: liên kết này giữa các phân tử axit cacboxylic bền vững hơn hẳn so với sự liên kết giữa các phân tử ancol.

3. Tính chất hóa học của Axit cacboxylic là gì?

- Tính acid: làm đổi màu chất chỉ thị là quỳ tím thành đỏ hồng. Tác dụng với các kim loại hoạt động, các dung dịch base và muối:

CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa + CO₂ + H₂O

2CH₃COOH + Mg → (CH₃COO)₂Mg + H₂↑

- Tác dụng với rượu tạo hợp chất ester và nước (xúc tác H+)

CH₃COOH + CH₃-CH₂-OH ↔ CH₃-C(O)-O-CH₂-CH₃ + H₂O

- Muốn phản ứng xảy ra hoàn toàn cần có chất xúc tác là Acid sulfuric H₂SO₄ đặc để hút nước

4. Axit cacboxylic được điều chế như thế nào?

- Phương pháp oxi hóa các alkane:

- Phương pháp lên men:

5. Cách nhận biết axit cacboxylic ra sao?

- Dùng quỳ tím: Dung dịch sẽ chuyển sang màu đỏ hồng.

- Tác dụng với kim loại: Giải phóng khí hydro.

- Tác dụng với muối cacbonat hoặc hiđrocacbonat: Giải phóng khí carbonic

6. Ứng dụng của Axit cacboxylic trong thực tiễn

- Carboxylic acid có rất nhiều ứng dụng ở trong những lĩnh vực bao gồm: từ thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm cho đến y tế và công nghiệp phẩm nhuộm...

- Acetic acid được sử dụng làm giấm; sử dụng trong công nghiệp dệt, sản xuất nước hoa và dược phẩm,...