Gợi dẫn trước văn bản đọc
Gợi dẫn 1 SGK Ngữ văn 12 (trang 79): Trong lịch sử của dân tộc, có
những trường hợp một văn kiện chính trị lại trở thành một áng văn chương có sức
lay động lớn. Bạn hãy kể tên một vài tác phẩm như vậy.
Trả lời:
- Trong lịch sử dân tộc, không ít văn kiện chính trị đã vượt ra ngoài khuôn khổ của những quy tắc hành chính để trở thành những áng văn chương có sức lay động mạnh mẽ. Điển hình cho sự hòa quyện giữa tư tưởng chính trị và giá trị văn học có thể kể đến những tác phẩm bất hủ như: Bình Ngô đại cáo, Hịch tướng sĩ, Chiếu dời đô hay Cầu hiền chiếu…
Gợi dẫn 1 SGK Ngữ văn 12 (trang 79): Nhiều nhân vật lịch sử đã
thể hiện niềm ước mơ về hạnh phúc cho nhân dân, bình yên cho đất nước trong
những câu thơ, câu văn hoặc những lời phát biểu đầy tâm huyết. Bạn hãy nêu một
ví dụ cụ thể để chứng minh ý kiến trên.
Trả lời:
- Ví dụ cụ thể về câu nói của nhân
vật lịch sử thể hiện niềm ước mơ về hạnh phúc cho nhân dân, bình yên cho đất
nước trong những câu thơ, câu văn hoặc những lời phát biểu đầy tâm huyết:
“...Vì những lẽ trên, chúng tôi, chính phủ lâm
thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới
rằng:
+ Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập,
và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem
tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do,
độc lập ấy!” (Hồ Chí Minh – Tuyên ngôn độc lập).
Đọc văn bản
1. Xác định mục đích hướng tới của
tác giả ở bài diễn văn này.
Trả lời:
- Mục đích: Cuộc biểu tình cho tự do
như là một sự kiện tuyệt vời nhất sẽ đi vào lịch sử đất nước của chúng ta.
2. Ý nghĩa
của việc dẫn ra văn kiện lịch sử nổi tiếng của nước Mỹ là gì?
Trả lời:
- Việc dẫn ra văn kiện lịch sử nổi tiếng này là một minh chứng thực tế cho sự giải phóng nô lệ cách đây một thế kỷ. Nó phản ánh rằng: "Lẽ ra người da đen đã được hưởng bình đẳng từ hàng trăm năm trước, thế nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược".
3. Theo
dõi cách tác giả nói về thời điểm cần thiết để đòi công lí.
Trả lời:
- Thời điểm cần thiết để đòi công lý:
Ngay bây giờ.
4. Chú ý quan điểm đấu tranh của
tác giả.
Trả lời:
- Quan điểm đấu tranh của tác giả được thể hiện rất rõ ràng. Cuộc đấu tranh này không xuất phát từ bạo lực hay thù hận cá nhân, đó phải là một cuộc đấu tranh chính trị xuất phát từ lòng tự trọng cao quý. Theo tác giả, để đòi lại quyền bình đẳng, người da đen phải tiến lên uy nghi với cả sức mạnh vật chất và tâm hồn, tránh xa những cuộc xung đột vũ trang phi nghĩa đầy đau thương.
5. Qua cách diễn đạt và đưa bằng
chứng, tác giả đã thể hiện thái độ và tình cảm của mình như thế nào?
Trả lời:
- Qua cách diễn đạt và đưa ra bằng chứng cụ thể, tác giả bày tỏ nỗi phẫn nộ trước nạn phân biệt chủng tộc, đồng thời gửi gắm khát vọng về quyền bình đẳng cho người da đen.
6. Chú ý ngôn ngữ và giọng điệu
của tác giả khi thể hiện niềm tin và ước mơ.
Trả lời:
- Ngôn ngữ và giọng điệu của tác giả được đẩy lên cao trào thông qua việc tái hiện thực trạng đau đớn, tuyệt vọng của người da đen. Điệp khúc “Tôi có một ước mơ” được đi lặp lại nhiều lần, thể hiện niềm khát khao mãnh liệt, cháy bỏng, để xóa bỏ sự cam chịu trong lòng họ.
7. Biện pháp tu từ nào được
tác giả sử dụng nhằm tác động mạnh đến người đọc, người nghe?
Trả lời:
- Biện pháp điệp ngữ: Tôi mơ rằng.
8. Bạn có ấn tượng cảm xúc gì về
đoạn kết?
Trả lời:
- Đoạn kết như một khúc ca ăn mừng thắng lợi của tự do và bình đẳng. Con người như được giải phóng, được bình đẳng bất kể màu da, dân tộc hay tôn giáo nào. Đó là niềm hạnh phúc tột độ khi thoát khỏi xiềng xích nô lệ, là sự hòa quyện niềm vui của những con người đã trút bỏ những nỗi lo về cơm áo mà không ngần ngại hướng về tương lai tự do, hòa chung với niềm vui sướng của cả dân tộc.
Yêu cầu sau khi đọc
Câu hỏi 1 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Vấn đề trọng tâm được đề cập ở
văn bản Tôi có một ước mơ là gì?
Trả lời:
- Vấn đề trọng tâm được đề cập ở văn
bản Tôi có một ước mơ: khẳng định quyền bình đẳng và kêu gọi
sự đấu tranh giành quyền bình đẳng cho người da đen.
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Chỉ ra các luận điểm được tác
giả triển khai trong văn bản.
Trả lời:
* Các luận điểm được tác giả triển
khai trong văn bản là:
- Lý do cho sự hiện diện của bài diễn văn ngày
hôm nay.
- Quan điểm về quyền tự do, bình đẳng của người da màu.
- Khẳng định tư tưởng đấu tranh
- Khát vọng về bình đẳng.
- Khúc ca mừng chiến thắng.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Phân tích cách tác giả dùng lí
lẽ và bằng chứng để trình bày quan điểm của mình nhằm thuyết phục người nghe,
người đọc.
Trả lời:
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Trong đoạn kết của văn bản, tác giả đã bộc lộ ước mơ gì? Hình ảnh “tự đo ngân vang từ những đình đói, [...] ngọn nút” có ý nghĩa như thể nào trong việc thế hiện ý tưởng và cảm xúc của tác giả?
Trả lời:
- Cuối đoạn kết, tác giả ước mơ về sự bình đẳng lan tỏa khắp mọi nơi. Những cuộc đấu tranh đó phải xuất phát từ lòng tự trọng thanh cao, uy nghi, không dùng vũ lực để tránh đem đến đau thương, mất mát. Hình ảnh “tự đo ngân vang từ những đình đói, [...] ngọn nút” cho thấy sự mong mỏi về một quyền tự do, bình đẳng trên mọi miền. Những hình ảnh này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn thể hiện quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi cảnh khốn cùng của sự bất công.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Hãy chỉ ra và phân tích hiệu
quả của các biện pháp tu từ (điệp ngữ, ẩn dụ,…) đã được tác giả sử dụng.
Trả lời:
- Biện pháp điệp ngữ: Tôi có một ước
mơ, Chúng ta, Đây là lúc…
- Biện pháp tu từ ẩn dụ: “Đây là lúc chúng ta
thoát khỏi bóng đêm và cái thung lũng hoang tàn…”, “mang đất nước ra khỏi vùng
cát lún của sự bất công…”, “mùa hè ngột ngạt của người da đen”, “khi có làn gió
thu của tự do và bình đẳng mát mẻ thổi đến”…
=> Tác dụng: Nhấn mạnh sự bất công, bày tỏ ước mơ về tự do và nhân quyền và tăng sức thuyết phục, kêu gọi hành động về quyền bình đẳng.
Câu hỏi 6 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Nhận xét về thái độ, tình cảm
của tác giả đối với nước Mỹ qua văn bản.
Trả lời:
- Qua văn bản, tác giả nhìn nhận nước Mỹ là một đất nước có những giá trị tốt đẹp. Ông gửi gắm niềm tin và hy vọng chính quyền người da trắng có thể thấu hiểu đạo lý và và cùng xây dựng một quốc gia bình đẳng cho tất cả mọi người, giúp người da đen thoát khỏi bể khổ. Đó là sự tôn trọng về một đất nước đã cưu mang hàng trăm, hàng triệu đồng bào người da màu của ông.
Câu hỏi 7 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Theo bạn, quan điểm và ước mơ
của tác giả được thể hiện trong văn bản đến nay còn có ý nghĩa không? Hãy lí
giải ý kiến của bạn.
Trả lời:
- Theo em, những quan điểm và ước mơ của tác giả đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời đại. Dù xã hội đã tiến bộ, sự tự do và bình đẳng ngày càng được tôn trọng. Nhưng ở đâu đó, sự kỳ thị và phân biệt vẫn còn tồn tại và gia tăng dưới nhiều hình thức, đặt ra nhiều thách thức lớn về quyền bình đẳng, đòi hỏi sự tỉnh táo và tiếp tục đấu tranh không ngừng của xã hội hiện đại.
Câu hỏi 8 SGK Ngữ văn 12 (trang 84): Từ bài diễn văn Tôi có một ước
mơ, bạn rút ra được bài học gì trong việc tạo lập một văn bản nghị luận giàu
sức thuyết phục?
Trả lời:
- Từ bài diễn văn Tôi có một ước mơ, việc tạo lập một văn bản nghị luận giàu sức thuyết phục cần bao gồm nhiều thành tố: luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng,….Các thành tố này cần phải xây dựng chặt chẽ, kết hợp đa dạng các phương thức biểu đạt để tăng sức thuyết phục cho văn bản.
Kết nối đọc – viết
Viết đoạn văn (khoảng 150
chữ) trình bày điều bạn thấy tâm đắc khi đọc văn bản Tôi có một ước mơ.
Đoạn văn tham khảo
Trong tác phẩm “Tôi có một ước mơ”, điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất chính là bản lĩnh và tấm lòng của tác giả. Dù bản thân có vị thế nhất định, ông không hề rời xa cội nguồn dân tộc mình. Thay vì tận hưởng cuộc sống riêng, ông sát cánh cùng người da màu, đối mặt với xã hội đương thời để đòi quyền lợi cho đồng bào của mình cho dù có phải chống lại xã hội mà ông vẫn tôn thờ, phục vụ. Lòng tự tôn và khát khao bình đẳng đã vượt lên trên mọi lợi ích cá nhân, thay vào đó là niềm khao khát cháy bỏng về sự tự do và bình đẳng.
Điệp khúc" Tôi có một giấc mơ" được lặp lại nhiều lần cho thấy: Ông thực sự là biểu tượng cao quý cho tinh thần đấu tranh không mệt mỏi vì công bằng và tự do, lên án mạnh mẽ nạn phân biệt chủng tộc trên toàn thế giới.
---------------------------------------