Gợi dẫn trước văn bản đọc
Gợi dẫn 1 SGK Ngữ văn 11 (trang 23): Thế nào là định kiến xã hội?
Các định kiến xã hội có thể ảnh hưởng đến cá nhân và cộng đồng như thế nào?
Trả lời:
- Định kiến sẽ hội là những quan niệm, nhận xét được định hình từ trước trong suy nghĩ con người. Chúng mang tính chủ quan, được đưa ra khi chưa nắm rõ bản chất sự kiện cụ thể, dẫn đến những phán xét sai lệch và thiếu căn cứ.
- Những định kiến này có thể làm thay đổi cuộc sống, khiến con người rơi vào cảnh đường cùng. Đối với cộng đồng, chúng kìm hãm sự phát triển, khiến lối sống và tư duy trở nên lạc hậu, kém văn minh.
Gợi dẫn 2 SGK Ngữ văn 11 (trang 23): Có thể bạn đã từng nghe thấy người ta gọi tính cách hay cách ứng xử của một ai đó là “Chí Phèo”. Cách gọi ấy đã hàm ẩn sự đánh giá như thế nào đối với tính cách hay cách ứng xử này?
Trả lời:
- Em đã từng nghe người thân nhắc đến
từ “Chí Phèo”, cách gọi này ám chỉ những người có cách hành xử khác lạ, thường mang ý nghĩa châm biếm, coi thường.
- Trong truyện ngắn của Nam Cao, Từ “Chí Phèo” lần đầu tiên được xuất hiện, đây là một nhân vật có cuộc đời bất hạnh, bị xã hội xa lánh. Do đó, việc gọi ai đó là “Chí Phèo” gắn liền với suy nghĩ tiêu cực về tính cách hay ứng xử của người đó.
Đọc văn bản
1. Chú ý sự luân phiên của các
điểm nhìn (điểm nhìn của người kể chuyện và nhân vật, điểm nhìn bên ngoài và
bên trong).
Trả lời:
- Điểm nhìn trần thuật: Sử dụng ngôi thứ ba, điểm nhìn bên trong (chủ yếu là nhân vật Chí Phèo).
- Từ điểm nhìn người kể chuyện qua hành động chửi bới, tiếp đến là điểm nhìn của nhân vật thể hiện tâm trạng qua những câu cảm thán: “Tức thật! Tức thật!... Mẹ kiếp! Thế thì có phí rượu không?...”
2. Vì sao Chí Phèo lại khiến dân
làng Vũ Đại e sợ khi hắn mới từ nhà tù trở về làng?
Trả lời:
– Chí Phèo khiến dân làng Vũ Đại phải
e sợ khi hắn mới từ nhà tù trở về làng vì:
+ Ngoại hình trông rất gớm ghiếc, đáng sợ: “ Trông đặc như thằng sắng cá! Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất câng câng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc quần áo nái đen với cái áo tây vàng. Cái ngực phanh đầy những nét chạm trổ rồng, phượng với một ông tướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế.”
+ Hành động: uống rượu đến say mèm, ìm tới tận cổng nhà bá kiến rồi chửi bới; tay lúc nào cũng nhăm nhăm vớ lấy cái vỏ chai; ăn vạ…
=> Chí Phèo đã mất đi hình hài con người, không còn là một anh canh điền hiền lành ngày xưa, hắn trở thành thằng liều mạng, làm tất cả mọi việc vì tiền.
3. Người kể chuyện có hoàn toàn
miêu tả cảnh Chí Phèo gây sự với người nhà Bá Kiến chỉ từ điểm nhìn của mình?
Trả lời:
- Nhân vật Chí Phèo được thuật lại từ góc nhìn của người kể chuyện bằng cách dùng điểm nhìn của mình để mô tả sự căng thẳng, kịch tính khi Chí Phèo tìm tới nhà Bá Kiến. Điều đó được thể hiện qua hình ảnh Chí Phèo say khướt, tay mang theo chai rượu tìm đến nhà Bá Kiến.
+ Tới nơi, hắn gọi tên bà cả của nhà Bá Kiến mà chửi. “Cụ bá không có nhà. Thấy bộ điệu hung hăng của hắn, bà cả đùn bà hai, bà hai thúc bà ba, bà ba gọi bà tư, cuối cùng không ai ra…..”.
- Không chỉ thế, cảnh người nhà Bá Kiến không ai dám ra ngoài gặp Chí Phèo cũng người kể chuyện được mô tả lại.
4. Chú ý những chi tiết miêu tả
cách “ứng phó” của bá Kiến đối với Chí Phèo và người nhà của mình.
Trả lời:
- Với Chí: Bá Kiến xưng “anh”, lịch sự mời Chí vào nhà:
+ “Anh Chí ơi! Sao anh lại làm ra thế?”
+ Về bao giờ thế? “Sao không vào tôi chơi? Đi vào nhà uống nước”.
- Với người nhà: Sự khó chịu, hung hăng, quát mắng vợ và Lý Cường:
+ “Các bà đi vào trong nhà; đàn bà chỉ biết lôi thôi, biết gì?”
+ “Lý Cường đâu! Tội mày đáng chết. Không bảo người nhà đun nước, mau lên!”
=> Sự đối lập này cho thấy sự phong phú và đa chiều trong cách khắc họa nhân vật Bá Kiến của nhà văn.
5. Những cảm giác, ấn tượng gì
đánh dấu thời điểm bắt đầu diễn ra sự thay đổi bên trong con người Chí Phèo?
Trả lời:
- Sự thay đổi bên trong con người Chí Phèo bắt đầu diễn ra khi Chí cảm nhận được sự sống của thiên nhiên xung quanh mình. Tiếng chim hót, tiếng cười nói. Những cảm giác này khiến cho Chí Phèo nhìn thấy niềm vui trong cuộc sống. Chí bỗng dưng khao khát có một gia đình: chồng cuốc mướn, vợ dệt vải.
6. Điều gì ám ảnh Chí Phèo nhất
khi nghĩ về cuộc đời của mình?
Trả lời:
- Điều làm cho Chí ám ảnh nhất là sự đơn độc. Hắn suy tư về tương lai, nhìn thấy tuổi già đầy ốm đau, đói rét, dẫn đến nỗi sợ hãi tột cùng.
7. Lòng trắc ẩn của thị Nở dành
cho Chí Phèo được thể hiện qua ý nghĩ và hành động nào?
Trả lời:
– Lòng trắc ẩn của thị Nở được thể
hiện qua
+ Ý nghĩ: “Mình mà bỏ hắn lúc này thì cũng bạc.
Dẫu sao cũng đã ăn nằm với nhau! Ăn nằm với nhau như vợ chồng…Đêm qua thổ trận
ấy thật là phải biết. Cứ gọi hôm nay nhọc đừ. Phải cho hắn ăn tí gì mới được.
Đang ốm thế thì chỉ ăn cháo hành. Ra được mồ hôi thì là nhẹ nhõm người ngay đó
mà…”
=> Những trăn trở này đã biến một người đàn bà bị gán mác dở hơi, xấu xí trở thành một tâm hồn biết thấu cảm và lo toan cho người khác.
+ Hành động: Sự quan tâm hiển hiện rõ rệt qua bát cháo hành thị nấu sau đêm định mệnh. Bát cháo hành là hiện thân của đức hi sinh, cùng khát vọng được sẻ chia, yêu thương và trân trọng mà thị dành cho Chí.
8. Người kể chuyện đặt điểm nhìn
ở đâu khi miêu tả những cảm xúc của Chí Phèo lúc đón nhận bát cháo hành của thị
Nở?
Trả lời:
- Ở khoảnh khắc đón nhận bát cháo hành, người kể chuyện đã đặt điểm nhìn của mình với vai trò là một nhân chứng trực tiếp chứng kiến toàn bộ sự việc. Cách chọn điểm đặt này giúp khắc họa một cách rõ nét, mang đến cái nhìn chân thực nhất về diễn biến tâm lý của từng nhân vật.
9. Lời kể và điểm nhìn của người
kể chuyện thể hiện thái độ như thế nào đối với Chí Phèo?
Trả lời:
- Qua lời kể và điểm nhìn trong thi
phẩm “Chí Phèo”, nhà Nam Cao bày tỏ nỗi xót xa, niềm cảm thương sâu sắc đối với
nhân vật “Chí Phèo” – một kiếp người đau khổ đã bị xã hội vô nhân đảo đẩy vào
con đường tha hóa, bị tước đoạt, chà đạp, bị hủy hoại về nhân hình lẫn nhân
tính.
10. Lí do bà cô thị Nở dứt khoát
không cho cháu mình đến với Chí Phèo có thỏa đáng không?
Trả lời:
Lí do bà cô thị Nở dứt khoát không
cho cháu mình đến với Chí Phèo:
– Bà thấy hổ thẹn vì đứa cháu.
– Chí Phèo là thằng không cha không mẹ, còn làm
nghề rạch mặt ăn vạ, bị dân làng xa lánh.
– Bà nhìn lại bản thân, cảm thấy chua xót, uất
ức, rồi đổ cái uất ức đó lên người cháu mình.
– Bà gắn cho thị cái tiếng “đĩ”.
– Bà lấy cái cớ thị đã ngoài ba mươi, quá tuổi lấy chồng.
=> Những lí do này không thỏa đáng do xuất phát từ định kiến và lời đàm tiếu.
11. Tại sao tâm trí của Chí Phèo
lúc này lại bị ám ảnh bởi hơi cháo hành?
Trả lời:
- Bát cháo hành khiến Chí Phèo rất “ngạc nhiên”, mắt hắn “ươn ướt”, chưa bao giờ được chăm sóc như thế. Với Chí, món ăn đơn giản ấy là tình yêu thương, là thứ rất đặc biệt mà Thị Nở dành cho Chí phèo. Đó là chi tiết quan trọng, khiến Chí cảm thấy mình cũng được quan tâm, ó đã đánh thức nhân tính tưởng chừng đã bị vùi lấp bấy lâu nay trong hắn.
12. Việc
Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến có phải hoàn toàn do hắn đã say như nhận xét trước
đó của người kể chuyện không?
Trả lời:
- Việc Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến không
phải hoàn toàn do hắn đã say. Những lời lẽ cuối cùng của Chí đã phơi bày tất cả bi kịch:
+ “Tao muốn làm người lương thiện… Không được! Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào cho mất được những mảnh chai trên mặt này! Tao không thể là người lương thiện được nữa. Biết không!”.
- Chính Bá Kiến là người đã đẩy Chí vào tù, biến người nông dân chất phác thành quỷ dữ. Điều đó đã gián tiếp gây ra sự việc hắn bị Thị Nở khước từ.
13. Đây có
phải là những lời của một kẻ say không?
Trả lời:
- Đây không phải là lời của một kẻ say, đây chính là lời nói đầy tỉnh táo của một Chí Phèo muốn được hoàn lương. Sau khi gặp thị Nở, con người thực sự của hắn đã quay về, thôi thúc hắn trở lại làm một người bình thường như bao người khác.
14. Người kể chuyện có đưa ra lời
bình luận hay đánh giá nào của mình về sự việc xảy ra ở làng Vũ Đại không?
Trả lời:
- Người kể chuyện không trực tiếp đưa
ra lời bình luận, hay đánh giá nào cho sự việc xảy ra ở làng Vũ Đại mà chỉ miêu
tả tâm lí, tâm trạng, thái độ của người dân làng Vũ Đại qua lời nói, sự bàn tán
của người dân trong làng khi chứng kiện sự việc ấy
- Có người ngờ vực, có người mừng thầm, lại có
người mừng ra mặt,… Bới họ đều cho rằng hai kẻ đấy xứng đáng chết vì cả hai đều
chẳng phải người tốt đẹp gì.
=> Qua đây có thể thấy, người kể chuyện thể
hiện cho độc giả thấy góc nhìn đa chiều của mình và không nghiêng về bất cứ bên
nào.
15. Ý nghĩa của hình ảnh cái lò
gạch cũ là gì?
Trả lời:
- Tả thực: Là hình ảnh của một chiếc
lò nung gạch cũ, nơi mẹ ruột từng bỏ rơi Chí.
- Về ý nghĩa biểu tượng:
+ Hình ảnh “cái lò gạch cũ” được Nam Cao xây dựng để khái quát hiện tượng “Chí Phèo” trong xã hội cũ. Nó không chỉ là bi kịch của cá nhân riêng biệt mà là hiện trạng phổ biến có tính quy luật trong xã hội xưa. Đây là ảnh ẩn dụ cho vòng lẩn quẩn đầy bi kịch, nơi quyền được sống và hạnh phúc bị tước đoạt, đồng thời là lời dự báo về số phận của đứa con trong bụng Thị Nở.
Yêu cầu sau khi đọc
Câu hỏi 1 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Tóm
tắt cốt truyện Chí Phèo theo trình tự thời gian cuộc đời nhân vật. Hãy đánh giá
hiệu quả của việc phá vỡ trình tự này trong mạch trần thuật của tác phẩm.
Trả lời:
– Tóm tắt:
+ Chí Phèo vốn sinh ra là người không cha không
mẹ được người dân làng Vũ Đại cưu mang, truyền tay nhau nuôi nấng. Năm 18 tuổi,
Chí là một anh canh điền khỏe mạnh làm việc thuê cho nhà Bá Kiến. Vì vợ bá Kiến
thường gọi Chí Phèo vào xoa bóp, bá Kiến trông thấy thế, hắn nổi máu ghen, đổ
tội rồi bắt Chí Phèo đi tù. Bi kịch cuộc đời của Chí Phèo bắt đầu từ đây. Sau
7,8 năm ở tù, Chí Phèo trở thành 1 con người hoàn toàn khác, nhà tù thực dân đã
biến Chí thành một kẻ lưu manh với bộ dạng gớm ghiếc, trên người có nhiều hình
xăm đáng sợ. Hắn là con sâu rượu, lúc nào cũng trong tình trạng say xỉn và luôn
tìm đến nhà Bá Kiến rạch mặt ăn vạ. Sự thay đổi ấy đã khiến cho dân làng sợ
hãi, xa lánh và không ai thừa nhận sự xuất hiện của Chí. Vào một đêm trăng nọ,
sau khi hắn uống rượu ở nhà Tư Lãng về. Hắn vô tình gặp Thị Nở – người con gái
xấu xí cùng làng Vũ Đại. Đêm đó, họ ăn nằm với nhau. Thị đã để lại cho Chí niềm
cảm mến sâu sắc, thông qua bát cháo hành, Chí như cảm nhận được hương vị ngọt
ngào của cuộc sống, phần người trong hắn trỗi dậy, hắn muốn có một gia đình và
mong ước được trở về với con người lương thiện trước kia. Nhưng mối tình vừa
mới chớm nở, đã bị bà cô Thị Nở và cái xã hội đương thời đã chặn đứng. Chí Phèo
tuyệt vọng vừa đi vừa chửi rủa. Hắn hung hãn cầm dao đến nhà Bá Kiến kêu gào,
đòi trả lương thiện cho mình. Sau cùng, hắn đâm chết Bá Kiến rồi tự tử. Thị Nở
chứng kiến cảnh đó, nhìn xuống bụng và nghĩ đến lò gạch.
– Đánh giá hiệu quả của việc phá vỡ trình tự này
trong mạch trần thuật của tác phẩm:
+ Việc phá vỡ trình tự này trong mạch trần thuật
nhằm nhấn mạnh và làm nổi bật 2 diễn biến chính trong cuộc đời của Chí Phèo đó
là bị xã hội cũ tha hóa, trở thành con quỷ của làng Vũ Đại và quá trình hoàn
lương, khao khát trở về với cuộc sống lương thiện, muốn cùng Thị Nở xây dựng
một tổ ấm nhỏ của riêng hai người.
=> Qua đó nhà văn thể hiện lời lời tố cáo
đanh thép về xã hội đương thời tàn bạo, thối nát đã đẩy người dân lương thiện
vào con đường lưu manh hóa. Đồng thời ngợi ca và khẳng khẳng định vẻ đẹp của
con người, dù trong bất cứ hoàn cảnh cảnh nào, con người vẫn luôn giữ được bản
tính lương thiện vốn có và ông luôn đặt niềm tin vào nhân cách của con
người.
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Phân loại điểm nhìn trần thuật
trong đoạn mở đầu theo các bình diện: điểm nhìn của người kể chuyện/ điểm nhìn
của nhân vật (Chí Phèo, dân làng Vũ Đại); điểm nhìn bên ngoài và điểm nhìn bên
trong. Nhận xét về tương quan và sự dịch chuyển giữa các điểm nhìn này, qua đó,
chỉ ra những nét đặc sắc trong cách Nam Cao mở đầu câu chuyện.
Trả lời:
- Điểm nhìn bên ngoài (điểm nhìn kể
chuyện): Là lời kể dưới cái nhìn trực diện, khách quan của tác giả với vai trò người quan sát, bao quát và hiểu rõ toàn bộ sự việc.
- Điểm nhìn bên trong (điểm nhìn của nhân vật): Là sự hóa thân vào nhân vật, đưa ra quan điểm, phán xét của mình thông qua lời cảm thán, bình phẩm, phán xét, từ đó làm nổi bật lên góc nhìn đa chiều các cung bậc cảm xúc và nội tâm, giúp người đọc hiểu hơn về tuyến tính của mỗi nhân vật.
* Nhận xét về tương quan và sự dịch chuyển giữa các điểm nhìn này
- Điểm nhìn được nhà văn sử dụng linh hoạt, có sự luân chuyển, hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên bức tranh toàn cảnh về tiếng chửi và tâm trạng của Chí. Nam Cao không mở đầu theo trình tự thời gian mà đi thẳng vào trung tâm câu chuyện, cách dẫn dắt trực tiếp này gây ấn tượng độc đáo, ấn tượng, thu hút sự chú ý của người đọc ngay từ những dòng đầu.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Phân
tích diễn biến tâm trạng Chí Phèo vào buổi sáng sau cuộc gặp gỡ với thị Nở đêm
trước. Theo bạn, nhân tố nào mang tính quyết định đối với quá trình hồi sinh
nhân tính của nhân vật? Vì sao?
Trả lời:
- Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo
vào buổi sáng sau cuộc gặp gỡ với thị Nở đêm trước:
+ Sau cuộc gặp gỡ với thị Nở đêm trước, Chí tỉnh dậy bàng hoàng như sau một cơn say rất dài. Hắn cảm nhận được âm thanh cuộc sống (tiếng chim hót, tiếng nói cười), và nhận ra sự bất thường của thời gian trong túp lều ẩm thấp. Cảm giác đắng miệng và buồn bã khiến hắn rùng mình khi nghĩ đến rượu. Hắn bắt đầu thức tỉnh, nhớ về mơ ước trước kia của mình. Từ một tên nát rượu, Chí dần tìm lại được chính mình trong ngọn lửa tình yêu nhen nhóm, cái mà dường như rất lâu rồi hắn chưa hề được cảm nhận. Hắn nghĩ ngợi về cuộc đời, khao khát được xã hội bao dung, được làm người lương thiện và thị Nở sẽ là người mở đường cho hắn.
=> Nhân tố mang tính quyết định đối với quá trình hồi sinh nhân tính của Chí Phèo chính là tình cảm mà Thị Nở dành cho Chí gói gọn trong bát cháo hành. Tình cảm này đã đánh thức khát vọng sống, hạnh phúc và làm người lương thiện trong Chí.
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Phân tích phản ứng tâm lí và
hành động của Chí Phèo sau khi bị thị Nở từ chối chung sống. Người kể chuyện có
đưa ra những phán đoán đáng tin cậy để người đọc hiểu được tâm lí và hành động
của nhân vật không?
Trả lời:
- Khi Chí Phèo đang chìm đắm trong tình yêu, nghĩ về một tương lai tươi sáng thì Thị Nở đột nhiên đến chửi vào mặt hắn. Tình yêu của hai người đã bị bà cô thị Nở ngăn cấm. Chí "ngẩn người" hụt hẫng, đau đớn. Hắn hồi tưởng dư vị cháo hành, cố gắng níu kéo thị Nở trong tuyệt vọng. Chí lại tìm đến rượu rồi “ôm mặt khóc rưng rức”. Thay vì đập đầu tự sát, hắn quyết định đến nhà Nở, muốn đến “ để đâm chết con khọm già nhà nó…”. Tuy vậy, “hắn không rẽ vào nhà thị Nở mà thẳng đường đến nhà Bá Kiến”. Đến nơi, Chí nói hết nhưng uất ức trong lòng mình, hắn đã nhận thức được kẻ thù đích thực đã hủy hoại cuộc đời mình chính là Bá Kiến, kẻ đã biến hắn từ một người lương thiện thành con quỷ giữ của làng Vũ Đại.
- Xuyên suốt tác phẩm, người kể chuyện không đưa ra những phán đoán để dẫn dắt độc giả, mà để chính hành động nhân vật lên tiếng.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Người kể chuyện bộc lộ thái
độ như thế nào đối với Chí Phèo và thị Nở qua hệ thống điểm nhìn và lời kể?
Trả lời:
- Qua hệ thống điểm nhìn và lời kể, Nam Cao thể hiện thái độ đồng cảm, trân trọng đối với những mảnh đời bất hạnh. Qua đó, ông tố cáo mạnh mẽ xã hội phong kiến đã bần cùng hóa và tước đoạt quyền sống của người lao động, đồng thời cất lên tiếng kêu cứu đầy phẫn uất. Dù cả hai nhân vật không hoàn hảo, tác giả không hề bộc lộ thái độ khinh miệt mà luôn đề cao tình thương giữa người với người, thấu hiểu nỗi đau khi bị tha hóa và cự tuyệt quyền làm người.
Câu hỏi 6 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Nhận xét về điểm nhìn và
giọng điệu trần thuật ở đoạn kết truyện ngắn khi Chí Phèo tìm đến nhà bá Kiến
lần cuối và phản ứng của dân làng Vũ Đại về cái chết của hai nhân vật này. Theo
bạn, cái chết của Chí Phèo có ý nghĩa như thế nào?
Trả lời:
* Nhận xét về điểm nhìn và giọng điệu
trần thuật ở đoạn kết của tác phẩm:
– Điểm nhìn: Có sự thay đổi, xen kẽ linh hoạt
giữa điểm nhìn của người kể chuyện và điểm nhìn của người dân làng Vũ Đại. Với
vai trò là một người kể chuyện, chứng kiến toàn bộ diễn biến cũng như hiểu rõ
tâm lý của mỗi nhân vật, tác giả đã chuyển mình thành giọng điệu của người dân
làng Vũ Đại. Trước sự việc vừa xảy ra, ai cũng có những suy nghĩ của riêng
mình, họ bàn tán xôn xao cùng loạt sắc thái và những cung bậc cảm xúc khác
nhau.
– Giọng điệu trần thuật: tự nhiên, sinh động gần
gũi, dễ hiểu, ngôn ngữ đa thanh đặc sắc. Nhà văn sử dụng khẩu ngữ quần chúng
một cách triệt để, mang hơi thở đời sống, giọng văn hoá đời sống. Qua đó khắc
họa rõ nét sự thay đổi trong tâm sinh lý của Chí Phèo từ con quỷ dữ làng Vũ Đại
nay muốn trở về làm người bình thường, kiếm tìm hạnh phúc, khát khao yêu
thương.
* Ý nghĩa cái chết của Chí Phèo:
+ Cái chết của Chí Phèo không chỉ là một cái
chết đơn thuần, đó là hành động "lấy máu rửa thù", sự phản kháng bộc phát của người nông dân khi bị dồn vào bước đường cùng. Chí Phèo chết để tự giải thoát khỏi kiếp sống lưu manh, tố cáo xã hội thối nát không cho con người ta có cơ hội được sửa sai, được trở về với cuộc sống lương thiện. Đây là chi tiết nghệ thuật độc đáo mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, đồng thời qua đó nhà văn Nam Cao cũng thể hiện quan niệm hiện thực nhạy bén của mình: "tình trạng xung đột giữa các tầng lớp, giai cấp ở Việt Nam hết sức gay gắt, điều đó chỉ có thể được giải quyết bằng những biện pháp quyết liệt.
Câu hỏi 7 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): So sánh và nhận xét về đoạn
kết của hai truyện ngắn Chí Phèo (Nam Cao) và Vợ nhặt (Kim Lân).
Trả lời:
- Giống nhau:
+ Hai câu truyện đều mở ra cái kết giàu sức gợi mở, phản ánh hiện thực đời sống tăm tối trước Cách mạng tháng Tám và thấm đẫm giá trị nhân đạo.
+ Truyện ngắn Chí Phèo được kết thúc bởi hình ảnh “chiếc lò gạch cũ”, ám chỉ một tương lai mờ mịt, cuộc đời Chí Phèo tuy kết thúc nhưng bi kịch sẽ còn tiếp diễn.
+ Trong đoạn kết của Vợ nhặt, hình ảnh “đám người đói và lá cờ đỏ” gợi hy vọng về một tương lai tươi sáng thông qua con đường cách mạng.
* Nhận xét
- Dù hai tác phẩm có kết thúc không hoàn toàn giống nhau, nhưng nó đều truyền tải đến bạn đọc một thông điệp nhân văn sâu sắc:
+ Cả hai nhà văn đều khẳng định niềm tin mãnh liệt vào bản chất thiện lương và sức sống bền bỉ của con người. Ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, điều đó sẽ giúp họ vượt qua mọi khó khăn, thách thức.
Câu hỏi 8 SGK Ngữ văn 12 (trang 35): Hệ thống hóa những nét
đáng chú ý trong nghệ thuật kể chuyện của Nam Cao ở truyện ngắn này trên các
phương diện: người kể chuyện, điểm nhìn và lời trần thuật.
Trả lời:
- Người kể chuyện: Ngôi thứ ba, người kể chuyện toàn tri, thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật.
- Điểm nhìn: Linh hoạt, đan xen giữa tác giả và nhân vật, tạo cái nhìn đa chiều.
- Lời trần thuật: Tự do, phóng túng nhưng vẫn nhất quán, đảo lộn trình tự thời gian, mạch tự sự có những đoạn hồi tưởng, liên tưởng chặt chẽ trong mạch kể nhưng lại đầy sức hấp dẫn.
Kết nối đọc – viết
Viết đoạn văn (khoảng 150
chữ) trình bày suy nghĩ của bạn về chi tiết bát cháo hành của thị Nở trong
truyện ngắn Chí Phèo.
Đoạn văn tham khảo
Nam Cao là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc của nền văn học Việt Nam hiện đại. Nhắc đến Nam Cao không thể không nhắc tới kiệt tác Chí Phèo với sự thành công xuất sắc và vang dội về mặt nội dung. Bên cạnh đó, để tạo nên thành công vang dội ấy, cũng không thể không nhắc đến hình ảnh bát cháo hành – một chi tiết nghệ thuật đặc sắc góp phần thể hiện giá trị nhân đạo của tác phẩm. Bát cháo ấy do thị Nở nấu có thể chẳng mấy ngon nhưng qua đó đã thể hiện tình yêu thương chân thành của Thị Nở dành cho Chí phèo. Bát cháo mang hương vị của hạnh phúc, là tình yêu muộn màng mà Chí Phèo được hưởng. Nó giúp Chí cảm nhận được những thanh âm bình dị của cuộc sống, khơi dậy niềm khát khao được làm hòa với mọi người, đồng thời tạo nên niềm tin và hi vọng vào một cơ hội được trở về với cuộc sống thiện lương thiện. Qua hình ảnh bát cháo hành, tác giả ngợi ca sức mạnh cảm hóa con người bằng tình người cũng như thể hiện tấm lòng yêu thương, trân trọng đối với những mảnh đời khốn khổ.
---------------------------------------