Gợi dẫn trước văn bản đọc
Theo bạn, việc ý thức về
tình trạng bi đát của hoàn cảnh có khi nào ngăn trở con người hành động quyết
đoán trong cuộc đời?
Trả lời:
- Theo em, việc ý thức về tình trạng
bi đát của hoàn cảnh có hai mặt. Nó có thể là rào cản khiến con người chùn bước, nhưng lại vừa là động lực cho con người hành động quyết đoán. Sự khốn cùng đôi khi không làm người ta ủy mị, mà trái lại, chính là nguồn năng lượng cần thiết để cá nhân vùng lên tự giải thoát cho chính mình.
Đọc văn bản
1. Lời thoại của các nhân vật
trước khi Hăm-lét xuất hiện cho thấy điều gì về bầu không khí xã hội bao quanh
chàng?
Trả lời:
- Trước khi Hamlet xuất hiện, những lời thoại của nhà Vua và Hoàng hậu đã phác họa một không gian bao trùm sự dò xét. Mọi cử chỉ, hành động của chàng đều bị đặt dưới cặp mắt giám sát, nhằm làm rõ xem trạng thái điên rồ của chàng là thật hay chỉ là một sự giả tạo.
2. Sự xung đột với cả thời đại đã
để lại dấu ấn như thế nào trong nội tâm Hăm-lét?
Trả lời:
- Sự xung đột với cả thời đại đã để lại trong nội tâm của Hăm – lét những dấu ấn đậm nét. Chàng gánh vác trên vai trách nhiệm vạch trần cái ác, đưa những âm mưu đen tối ra ánh sáng. Nhưng trái tim chàng lại chịu những tổn thương sâu sắc. Chính vì vậy, mỗi lời chàng thốt ra đều nhuốm màu bi kịch, vừa phảng phất sự thê lương, vừa rực cháy ý chí tìm lại công lý giữa một xã hội đầy rẫy sự nham hiểm.
3. Chú ý sự khác biệt giữa
lời Hăm-lét nói với Ô-phê-li-a trong độc thoại và đối thoại.
Trả lời:
- Lời nói của Hăm-lét với Ô-phê-li-a
trong độc thoại và đối thoại có sự đối lập với nhau.
+ Lời độc thoại: Suy nghĩ, giằng xé giữa hai lựa chọn, cam chịu số mệnh nghiệt ngã hoặc cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với sóng gió của biển khổ.
+ Lời đối thoại: Hóa thân thành một kẻ diễn kịch tài tình, sử dụng lý lẽ sắc bén để phản bác lại Ô-phê-li-a, từ đó che mắt những kẻ đang theo dõi.
4. Chú ý việc thể hiện ý thức của
Hăm-lét về mối quan hệ giữa nhan sắc và đức hạnh trong thời đại đảo điên.
Trả lời:
- Trong một thời đại đảo điên, Hamlet nhận ra: Vẻ đẹp ngoại hình và phẩm giá con người cũng trở nên méo mó, dễ dàng bị lu mờ bởi toan tính cá nhân. Ngay cả với Ô-phê-li-a, chàng cũng thấy được sự toan tính thay vì thuần khiết. Những đức hạnh vốn có đã bị nghịch cảnh và những tham vọng cá nhân chi phối, khiến mọi giá trị đều trở nên hư ảo.
Yêu cầu sau khi đọc
Câu hỏi 1 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Xác định ý nghĩa lời thoại của
các nhân vật trước khi Hăm-lét xuất hiện?
Trả lời:
- Các lời thoại trước khi Hăm-lét
xuất hiện cho thấy được bối cảnh của vở kịch. Nhà vua, hoàng hậu đều cố gắng
tra xét xem Hăm-lét có thật sự bị điên hay không.
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Nêu nhận xét chung về tâm trạng
của Hăm-lét thể hiện qua lời độc thoại. Theo mạch suy tưởng của Hăm-ét, lời độc
thoại có thể chia làm mấy phản, nội dựng từng phần là gì?
Trả lời:
- Qua lời độc thoại, ta thấy được Hăm-lét là một con người giàu nội tâm, không chấp nhận cúi đầu trước số phận. Chàng khát khao phá vỡ xiềng xích của nỗi khổ nhục để tìm ra sự thật về cái chết của cha.
- Lời độc thoại có thể chia làm 2 phần.
+ Phần 1: Suy nghĩ, đấu tranh của Hăm-lét về
việc sống và chết.
+ Phần 2: Phân vân bản thân mình nên chịu đựng
hay vùng lên đấu tranh.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Có thế xác định cách hiểu
Hăm lét về "sống" và *không sống” như thế nào?
Trả lời:
- Theo cách hiểu của Hăm-lét, “sống”
và “không sống” là 2 khái niệm trừu tượng. Chàng xem đây là sự đối lập giữa việc cam chịu khổ đau hoặc đứng lên chiến đấu. Đây không đơn thuần là lựa chọn cái chết hay sự tồn tại, mà là cuộc lựa chọn đạo lý.
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Nêu lí do khiến Hăm-lét cho
rằng “chết” đáng “mong muốn” mà cũng là “điều khó khăn” buộc người ta phải
“ngừng lại mà suy nghĩ”.
Trả lời:
- Đối với Hăm-lét, cái chết vừa là lối thoát đầy cám dỗ, vừa là nỗi khiếp sợ về những điều chưa biết. Việc “ngừng lại mà suy nghĩ” chính là biểu hiện của một trí tuệ sắc bén, buộc chàng phải cân nhắc giữa việc bản thân nên chịu đựng hay là cầm vũ khí vùng lên.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Phân tích ý thức của Hăm-lét về
những “khố nhục trên cỏi thể” mà con người phải gánh chịu. Theo bạn, Hăm-lét sợ
“nỗi khổ nhục” gì ở cỗi “mênh rang sau khi chết”?
Trả lời:
- Nhận thức của Hăm-lét về những “khổ
nhục trên cõi thế” mà con người phải gánh chịu
+ Hăm-lét nhìn cuộc đời qua lăng kính đầy nghiệt ngã. Chàng không chỉ thấy những nỗi đau cá nhân mà còn thấu hiểu cả những sự bất công của thời đại. Đó là những roi vọt, áp bức, hống hách của kẻ bạo ngược, sự thờ ơ của công lý, cho đến những nỗi dày vò của tình yêu tuyệt vọng. Đó là lời cam chịu, than vãn rên rỉ, dưới sức ép của thời cuộc mà nếu không phải vì sợ một cái gì đó mênh mang sau khi chết, hẳn nhiều người đã chọn cách từ bỏ tất cả từ lâu.
- Nỗi sợ hãi lớn nhất của Hăm-lét là sau khi chết đi, Hăm-lét được gặp lại những người thân yêu của mình, những trách nhiệm chưa hoàn thành và nỗi đau của người thân bị chết oan vẫn sẽ deo đẳng, bám đuổi khiến linh hồn anh không thể thanh thản. Đó mới chính là “nỗi khổ nhục” lớn nhất mà chàng không thể chấp nhận.
Câu hỏi 6 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Hăm-lét đã nhận thức như
thế nào về nguyên nhân tình trạng do dự, không thể hành động quyết đoán của
chính mình? Dựa vào phần tóm tắt vở kịch, hãy cho biết Hăm-lét đã làm gì sau
khi nhận thức được bản chất vấn đề.
Trả lời:
- Hamlet hiểu rõ kế hoạch mình vạch ra để hành động. Nhưng ngay khi bắt đầu, chàng lại nhận ra sự bất lực khi chính mình cũng bị cuốn vào vòng xoáy của cái ác trong khi cố gắng thực thi công lý. Mãi đến cuối cùng, sau khi nhận thức được vấn đề, sự sáng suốt của chàng mới được thể hiện. Chàng quyết định trao gửi lại sứ mệnh dang dở cho Pho-tin-brat, dặn bạn mình kể cho người đời biết rõ ngọn ngành câu chuyện.
Câu hỏi 7 SGK Ngữ văn 11 (trang 131): Chỉ ra tính chất bi kịch
của xung đột được thể hiện qua lời độc thoại của Hăm-lét. Theo bạn, trong xã
hội hiện đại, xung đột đó có còn tồn tại hay không? Căn cứ để bạn nêu ý kiến về
vấn đề này là gì?
Trả lời:
- Lời độc thoại của Hăm-lét cuộc giằng xé giữa cái tôi cá nhân và trách nhiệm cộng đồng. Đến nay, trong xã hội hiện đại, sự xung đột này vẫn còn tồn tại nhưng luôn được chuyển hóa linh hoạt. Xã hội ngày càng phát triển, con người ngày càng bận rộn. Những người đi làm, những trụ cột gia đình thường xuyên phải gạt bỏ những khát vọng cá nhân để sống vì trách nhiệm. Nhưng đổi lại, nó mang đến cho họ một niềm hạnh phúc khác, đó là niềm hạnh phúc con cái mạnh khỏe, cuộc sống ấm no. Ranh giới giữa "tôi" và "trách nhiệm" có thể mờ đi, nhưng chính trong nỗ lực tìm kiếm hạnh phúc cho người thân, họ đã tìm được một niềm hạnh phúc khác. Suy nghĩ đó sẽ giúp họ từ bỏ được cuộc sống vị kỷ của bản thân, từ đó làm được những điều ý nghĩa hơn.
Kết nối đọc – viết
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ)
nêu cảm nhận của em về con người Hăm-lét được thể hiện qua lời độc thoại trong
Sống, hay không sống – đó là vấn đề.
Đoạn văn tham khảo
Qua lời độc thoại “Sống, hay không sống – đó là vấn đề” đã phơi bày một Hamlet đầy trăn trở và nội tâm sâu sắc. Chàng đứng trước lằn ranh giữa việc cam chịu số mệnh hay vùng lên chống lại biển khổ. Từ đó có thể thấy, Hăm-lét không phải là một vị Thái tử hèn nhát, mà mang trong mình một tâm hồn bi quan. Hamlet đáng thương không chỉ bởi nỗi đau cá nhân, mà bởi chàng phải gánh vác trách nhiệm to lớn trong một xã hội bị bủa vây bởi sự trì trệ và mục nát của thời đại trung cổ. Lời độc thoại không chỉ là lời của một nhân vật kịch, mà còn là tiếng thở dài của cả thời đại Trung cổ tù túng, nơi con người bế tắc giữa việc lựa chọn giữa đạo lý, công lý và thực tại phũ phàng.
---------------------------------------