Trước khi đọc
1. Qua những
bài học từ môn Lịch sử hoặc qua những truyện lịch sử đã học, đã đọc, hành động
yêu nước của nhân vật nào để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao?
Trả lời:
- Trong số những bài học từ môn Lịch sử em đã biết, hành động để lại cho em nhiều ấn tượng nhất là quyết định phất cờ khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Hành động ấy đã thể hiện lòng yêu nước, ý chí căm thù và quyết tâm đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi bờ cõi đất nước.
2. Trong cuộc
sống hôm nay, con người thể hiện tinh thần yêu nước bằng những cách nào?
Trả lời:
- Truyền thống yêu nước của dân tộc ta là một truyền thống quý báu mà cha ông ta đã truyền lại qua bao đời. Ý thức được trọng trách tiếp nối ngọn lửa thiêng liêng ấy, bản thân em luôn nỗ lực học tập và rèn luyện chăm chỉ mỗi ngày, phấn đấu để ngày càng một tiến bộ hơn. Việc trang bị một nền tảng kiến thức vững vàng là hành trang tốt nhất giúp em cống hiến được nhiều hơn cho đất nước trong tương lai.
- Không chỉ dừng lại ở đó, em còn tích cực tham gia nhiều hoạt động xã hội bằng chính sức của mình ở hiện tại. Từ việc cùng các anh chị dọn dẹp, làm sạch các tuyến đường phố, tới thăm và tặng quà cho các em học sinh ở những vùng khó khăn, cho đến việc dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa giúp đỡ những cụ già neo đơn em cũng không ngần ngại. Tuy có vất vả, bận rộn, nhưng em lúc nào cũng nhiệt huyết và hăng say với những việc mà mình làm. Bởi em có một nguồn năng lượng không bao giờ cạn kiệt, đó chính là tinh thần yêu nước.
Đọc văn bản
Theo dõi: Cách mở đầu
và câu văn thể hiện nội dung bao quát của văn bản.
Trả lời:
- Ngay từ mở đầu câu văn, tác giả đã lựa chọn cách mở bài trực diện khi khẳng định rằng: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta như một truyền thống quý báu, đồng thời nhấn mạnh tinh thần ấy sẽ lại trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng.
- Câu văn thể hiện nội dung bao quát: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta.
Theo dõi: Những bằng
chứng được sử dụng nhằm làm sáng tỏ điều gì?
Trả lời:
- Những bằng chứng được sử dụng để đưa ra nhằm chứng minh sức sống bền bỉ, lâu đời của tinh thần yêu nước trong lòng dân tộc. Điều đó đã được lịch sử ta chứng minh rằng: Đã có rất nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại (tiêu biểu là Bà Trưng, Bà Triệu...). Đến nay, đồng bào ta cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước, sự đồng lòng này thể hiện từ những cụ già tóc bạc đến các cháu thiếu niên nhi đồng, từ kiều bào nước ngoài cho đến những người dân ở vùng bị tạm chiến, từ nhân dân miền ngược đến miền xuôi...Tất cả họ, dù ở bất kì đâu cũng đều có một điểm chung duy nhất là lòng yêu nước. Những bằng chứng ấy là lời khẳng định đanh thép về truyền thống yêu nước lâu đời và tinh thần quyết chiến, quyết thắng của dân tộc.
Theo dõi: Cách nêu
bằng chứng ở đây có gì đáng chú ý?
Trả lời:
- Điểm độc đáo trong việc dẫn đưa bằng chứng của tác giả là việc vận dụng linh hoạt cấu trúc liên kết "từ... đến...". Các dẫn chứng được sắp xếp theo trình tự: tuổi tác, vùng miền, giai cấp… Những sự việc này có sự liên kết trên nhiều phương diện, giúp người viết bao quát hoàn toàn mọi khía cạnh của đời sống mà không hề bị trùng lặp.
Theo dõi: Cần phải
làm gì để phát huy tinh thần yêu nước của nhân dân ta?
Trả lời:
- Để phát huy tinh thần yêu nước, việc cần làm đó là phải thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giải thích, tổ chức và lãnh đạo một cách khéo léo. Làm được như vậy mới có thể khơi dậy tinh thần yêu nước trong tiềm thức của tất cả mọi người, từ đó cống hiến trực tiếp cho công cuộc kiến thiết đất nước và cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc.
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi 1 SGK
Ngữ văn 8 (trang 67): Người viết
văn bản nghị luận bao giờ cũng hướng tới đối tượng cần thuyết phục. Theo em,
văn bản Tinh thần yêu nước của nhân dân ta hướng tới đối tượng nào?
Trả lời:
- Đối tượng mà bài nghị luận hướng tới để thuyết phục và lay động chính là toàn thể đồng bào, nhân dân Việt Nam.
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 8 (trang 67): Tinh thần
yêu nước của nhân dân ta là một trích đoạn của Báo cáo Chính trị tại Đại hội
Đảng Lao động Việt Nam. Điều gì cho thấy phần trích này vẫn thể hiện đầy đủ các
đặc điểm của một văn bản hoàn chỉnh?
Trả lời:
- Văn bản có
bố cục 3 phần cho thấy đoạn trích vẫn thể hiện đầy đủ các đặc điểm của một văn
bản hoàn chỉnh:
+ Phần 1: Từ
đầu đến “cướp nước”: Nhận định chung về lòng yêu nước.
+ Phần 2:
Tiếp đến “yêu nước”: Những biểu hiện của lòng yêu nước.
+ Phần 3: Còn
lại; Nhiệm vụ của chúng ta.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 8 (trang 67): Bài nghị
luận có mấy luận điểm? Nêu từng luận điểm và chỉ ra mối quan hệ giữa các luận
điểm, từ đó rút ra nội dung bao quát của văn bản?
Trả lời:
- Bài viết
có 4 luận điểm:
+
+
+ Đồng bào
ta ngày nay rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước: lòng nồng nàn yêu nước
+
- Mối liên
hệ giữa các luận điểm:
+ Các luận điểm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau nhằm tập trung làm sáng tỏ vấn đề cốt lõi - tinh thần yêu nước. Sự liên kết xuyên suốt toàn bộ văn bản chính là lời khẳng định: khẳng định lòng yêu nước là một truyên thống quý báu của dân tộc Việt Nam.
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 8 (trang 67): Căn cứ vào
những bằng chứng khách quan nào mà tác giả khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng
nàn yêu nước”? Vì sao lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân ta được tác giả xem
là một “truyền thống quý báu”?.
Trả lời:
- Sở dĩ tác giả đưa ra khẳng định mạnh mẽ như vậy là nhờ vào những minh chứng từ lịch sử đấu tranh giữ nước. Lòng yêu nước đó được coi là "truyền thống quý báu" bởi nó được thể hiện qua tinh thần thần yêu nước trong lịch sử các thời đại. Sự đồng lòng, đoàn kết của toàn dân trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đương thời. Từ người già cho tới người trẻ, từ miền ngược tới miền xuôi, từ mọi tầng lớp, từ tiền tuyến khói lửa cho đến hậu phương vững chắc, tất cả đều có một mục tiêu chung.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 8 (trang 67): Văn nghị
luận của Hồ Chí Minh bao giờ cũng hướng người đọc đi từ nhận thức tới hành
động. Qua văn bản này, tác giả muốn người đọc nhận thức được điều gì và có hành
động như thế nào? Những nhận thức và hành động đó có ý nghĩa như thế nào trong
đời sống cộng đồng?
Trả lời:
- Nhận thức: Lòng yêu nước là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Thể hiện thái độ tự hào, hãnh diện trước truyền thống tốt đẹp ấy.
- Nhận thức và hành động đó thể hiện sức mạnh đoàn kết quật cường của dân tộc, giúp đất nước vượt qua mọi gian nguy mà không sợ hy sinh. Đồng thời còn nhắc nhở thế hệ trẻ không ngừng học tập, rèn luyện để trở thành những công dân có ích, góp phần đưa đất nước phát triển vững mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu.
Câu hỏi 6 SGK Ngữ văn 8 (trang 67): Theo em,
những yếu tố nào đã góp phần làm nên sức thuyết phục của bài nghị luận này? Vấn
đề được bàn luận trong văn bản có ý nghĩa trong thời đại ngày nay nữa không? Vì
sao?
Trả lời:
- Sức
thuyết phục của văn bản Tinh thần yêu nước của nhân dân ta được tạo
nên bởi một số yếu tố sau đây:
+ Văn bản
hội tụ đầy đủ đặc điểm để được xem là văn bản nghị luận hoàn
chỉnh, mẫu mực
+ Việc sử dụng khéo léo các câu văn trùng điệp, có cấu trúc đối xứng hài hòa ("từ... đến...") kết hợp với các hình ảnh so sánh ví von sinh động ("làn sóng mạnh mẽ", "nhấn chìm lũ bán nước", "trưng bày trong tòa pha lê", "cất giấu trong rương, trong hòm...") đã tạo nên hình ảnh giàu sức gợi, dễ dàng đi vào lòng người.
- Vấn đề
được bàn luận trong văn bản còn có ý nghĩa thời sự trong thời đại
ngày nay, bởi lẽ:
Viết kết nối với đọc
Viết đoạn
văn (khoảng 7 – 9 câu) trả lời cho câu hỏi: Phải chăng lòng yêu nước của mỗi
người chỉ thể hiện khi Tổ quốc bị xâm lăng?
Đoạn văn tham khảo
Để có được nền độc lập, hòa bình và cuộc sống yên vui mà chúng ta có được như ngày hôm nay. Chúng ta đã phải đánh đổi bằng biết bao xương máu, sự hy sinh của các thế hệ cha ông đi trước. Chính vì thế, việc nuôi dưỡng và phát huy lòng yêu nước chính là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi con người. Lòng yêu nước vốn là một tình cảm cao đẹp, là thứ tình cảm vô hình nhưng luôn tồn tại trong tim thôi thúc mỗi người cống hiến, đoàn kết cũng như tự hào về dân tộc. Trong những năm tháng chiến tranh, tình cảm ấy được thể hiện bằng sự quả cảm, xả thân nơi chiến trường vì độc lập, tự do của tổ quốc.
Khi đất nước đã lặng tiếng súng, lòng yêu nước lại được cụ thể hóa bằng trách nhiệm tham gia xây dựng và bảo vệ, nỗ lực đưa đất nước ngày một giàu mạnh để sánh vai với bạn bè quốc tế. Không những thế, tình yêu đất nước thời bình phải là tinh thần đoàn kết, yêu thương, sự sẻ chia với những mảnh đời gian khó, tuân thủ pháp luật, những nguyên tắc, quy định của nhà nước. Mỗi hành động nhỏ hoàn thiện bản thân, giúp đỡ những người xung quanh đều một viên gạch góp phần xây dựng, cống hiến và phát triển một đất nước phồn thịnh, để các thế hệ mai sau luôn tự hào về những gì chúng ta đã làm ngày hôm nay.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Soạn bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta Ngữ văn 8 giúp bạn hiểu rõ hơn về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài học. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ là nguồn tài liệu hữu ích đồng hành cùng bạn trong quá trình ôn tập và nâng cao kết quả học tập môn Ngữ văn. Nếu bạn cần tham khảo thêm các bài soạn chi tiết hoặc phân tích chuyên sâu cho các văn bản khác trong chương trình, hãy khám phá ngay kho tài liệu dưới đây nhé."