Đọc văn bản
CHÙM CA DAO TRÀO PHÚNG
1. Chập chập rồi lại cheng cheng
Con gà sống lớn để riêng cho thầy
Đơm xôi thì đơm cho đầy
Đơm mà vơi đĩa thì thầy không ưa
2. Con mèo mà trèo cây cau
Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà
Chú chuột đi chợ đường xa
Mua mắm mua muối giỗ cha con mèo
3. Anh là con trai học trò
Em mà thách cưới thế anh lo thế nào?
Em khoe em đẹp như sao
Để anh lận đận ra vào đã lâu
Mẹ em thách cưới cho nhiều
Thử xem anh nghèo có cưới được không
Nghèo thì bán bể bán sông
Anh cũng cố cưới lấy công ra vào
Cưới em trăm tám ông sao
Trăm tấm lụa đào mươi cót trầu cau
Cưới em một trăm con trâu
Một nghìn con lợn, bồ câu tám nghìn
Cưới em tám vạn quan tiền
Để làm tế lễ gia tiên ông bà
Cưới em một chĩnh vàng hoa
Mười chum vàng cốm bạc là trăm nong
Cưới em ba chum mật ong
Mười thúng mỡ muỗi ba nong quýt đầy...
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi 1 SGK
Ngữ văn 8 (trang 112): Bài
ca dao số 1 nói về hoạt động nào của con người? Em căn cứ vào đâu để nhận biết
điều đó?
Trả lời:
- Bài ca dao số 1 nói về hoạt động của những người thầy bói rởm, hành nghề mê tín. Sự việc này được biểu hiện ngay ở những câu thơ mở đầu qua âm thanh hư ảo, mang đậm màu sắc cúng tế của tiếng chiêng, tiếng trống được đặc tả qua các từ tượng thanh: "chập chập", "cheng cheng".
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 8 (trang 112): Bài
ca dao số 1 phê phán đối tượng nào? Tại sao đối tượng đó lại bị phê phán?
Trả lời:
- Đối tượng phê phán: Thầy cúng.
- Thầy cúng trong tình huống này không nhất tâm trong việc khấn vái, thay vì giữ sự nhất tâm, thành kính để khấn nguyện, tâm trí của gã thầy cúng này chỉ chăm chăm hướng về mâm đồ lễ ăn uống. Lễ vật dâng lên phải theo đúng yêu cầu của hắn: Gà phải là “con gà sống lớn”, xôi phải “đơm cho đầy” đĩa. Thầy mà “không ưa” thì xem ra buổi lễ không linh ứng. Bằng việc lột trần động cơ thực dụng này, bài ca dao đã phơi bày bộ mặt tham lam, lợi dụng lòng tin để trục lợi của đám thầy cúng rởm.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 8 (trang 112): Bài
ca dao số 2 tạo dựng sự tương phản, đối nghịch dựa trên yếu tố nào? Bài ca dao
đó thể hiện tính cách gì của mèo và quan hệ như thế nào giữa mèo với chuột?
Trả lời:
- Bài ca
dao số 2 tạo dựng sự tương phản, đối nghịch dựa trên yếu tố: mèo và chuột.
- Tính cách của mèo: Một kẻ vô cùng tinh quái, giả tạo và xảo quyệt. Mèo cố tình khoác lên mình vẻ ngoài tử tế, mượn cớ đến hỏi thăm, chúc mừng đám cưới của nhà chuột nhưng thực chất bên trong là để dò la, tìm cơ hội bắt giết con mồi.
- Mối quan hệ giữa mèo với chuột: Mèo là kẻ thù truyền kiếp, không đội trời chung với chuột. Tập tính săn mồi tự nhiên của mèo đối với chuột khiến cho mọi hành động hỏi han, xã giao của mèo đều chỉ là giả tạo, che đậy bản chất để ăn thịt con mồi.
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 8 (trang 112): Bài
ca dao số 3, anh học trò đem bán những thứ gì để có tiền dẫn cưới? Hãy nhận xét
về đồ dẫn cưới của anh học trò nghèo. Có thể có những điều này trong thực tế
không?
Trả lời:
- Ở bài ca dao số 3, để có tiền lo liệu cho hôn sự, anh học trò đã đem bán cả bể, bán cả sông để có tiền dẫn cưới. Đồ dẫn cưới được liệt kê với số lượng khổng lồ: trăm tám ông sao, trăm tấm lụa đào, một trăm con trâu, một nghìn con lợn, bồ câu tám nghìn, tám vạn quan tiền, một chĩnh vàng hoa, mười chum vàng cốm bạc, ba chum mật ong, mười thúng mỡ muỗi. Toàn bộ danh sách sính lễ này hoàn toàn là những điều phi thực tế so với tầm mức một đám cưới. Chúng vượt xa khả năng tài chính của một anh học trò nghèo, thậm chí có những thứ không bao giờ có thể tìm thấy được trong thực tế như ông sao, mỡ muỗi.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 8 (trang 112): Bài
ca dao số 3 lên án hủ tục gì? Cách lên án có tạo ra sự căng thẳng không? Vì
sao?
Trả lời:
- Bài ca dao số 3 lên án hủ tục thách cưới trong xã hội xưa. Cách lên án ở đây hoàn toàn không gây ra không khí căng thẳng, nặng nề mà lại vô cùng dí dỏm, hài hước và đầy trí tuệ. Sự thú vị nằm ở thái độ ứng biến đầy lém lỉnh và thông minh của chàng học trò nghèo. Anh không thương lượng giảm bớt mà lại tỏ ra bình thản đến lạ. Thậm trí, chàng trai còn chủ động nâng số lượng sính lễ lên gấp nhiều lần yêu cầu ban đầu. Nếu như cô gái thách "hai mươi tám", "chín mươi chín" ông sao thì anh lại dẫn tới "trăm tám ông sao trên trời". Lối nói phóng đại, trêu đùa này vừa cho thấy chàng trai thấu hiểu tâm lý của cô gái, vừa thể hiện sự trân trọng tuyệt đối dành cho phẩm giá của cô. Bằng cách biến việc thách cưới nặng nề thành một trò chơi ngôn từ bay bổng, cả hai đã khéo léo vượt qua rào cản định kiến để đến với nhau bằng một tình yêu đồng điệu.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Soạn bài Chùm ca dao trào phúng Ngữ văn 8 giúp bạn hiểu rõ hơn về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài học. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ là nguồn tài liệu hữu ích đồng hành cùng bạn trong quá trình ôn tập và nâng cao kết quả học tập môn Ngữ văn. Nếu bạn cần tham khảo thêm các bài soạn chi tiết hoặc phân tích chuyên sâu cho các văn bản khác trong chương trình, hãy khám phá ngay kho tài liệu dưới đây nhé."