I. Biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa
Câu hỏi 1 SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 14): Dựa vào thông tin mục 1 và hình 2.1, 2.2, 2.3 và kiến thức đã học, hãy:
- Trình bày các biểu
hiện của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa ở nước ta.
- Giải thích tại sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.
Trả lời:
* Các biểu hiện của khí
hậu nhiệt đới ẩm gió mùa:
- Lượng bức xạ mặt trời lớn, nhiệt độ trung bình năm cao, cán cân bức xạ quanh năm dương. Nắng 1400 – 3000 giờ/năm. Nhiệt độ trung bình năm > 20°C (trừ núi cao).
- Lượng mưa, độ ẩm lớn: Mưa 1500 – 2000 mm/năm (vùng núi, sườn đón gió 3500 – 4000 mm). Độ ẩm 80 – 85%, cân bằng ẩm dương.
- Gió mùa:
+ Gió Tín phong: Hoạt động quanh năm.
+ Gió mùa đông (T11 – T4): Hướng đông bắc, nửa đầu mùa đông lạnh khô, nửa sau mùa đông lạnh ẩm có mưa phùn.
+ Gió mùa hạ (từ T5 – T10): Hướng tây nam. Đầu mùa mưa lớn ở Nam Bộ, Tây Nguyên; giữa và cuối mùa mưa kéo dài cho các vùng đón gió Nam Bộ, Tây Nguyên. Gió Tây Nam cùng dải hội tụ và bão gây mưa mùa hạ trên cả nước.
=> Sự luân phiên của các khối khí hoạt động theo mùa khác nhau cả về hướng và tính chất tạo nên sự phân mùa khí hậu Việt Nam.
+ Miền Bắc (đông lạnh ít mưa, hạ nóng ẩm mưa nhiều).
+ Miền Nam (mùa mưa - khô rõ rệt).
+ ây Nguyên và ven biển Trung Bộ đối lập mùa mưa - khô.
- Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa vì:
+ Vị trí địa lí nằm hoàn
toàn trong vòng đai nóng nội chí tuyến bán cầu Bắc
+ Chịu ảnh hưởng của gió
Mậu dịch và gió mùa châu Á.
+ Vị trí nằm liền kề
Biển Đông có nguồn ẩm dồi dào.
Câu hỏi 2 SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 14): Dựa vào thông tin mục 2,
hãy trình bày biểu hiện của địa hình nhiệt đới ẩm gió mùa ở nước ta.
Trả lời:
- Phong hóa mạnh: Địa hình biến đổi, Vùng đá vôi tạo địa hình các-xtơ (hang động, thung khô...) ở Tuyên Quang, Ninh Bình, Quảng Trị, Quảng Ninh...
- Quá trình xâm thực – bồi tụ:
+ Xâm thực mạnh ở đồi núi (cắt xẻ, sạt lở diễn ra trên các sườn đồi, sườn núi vào mùa mưa lũ).
+ Bổi tụ ở vùng đồng bằng: Đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long hàng năm được mở rộng ra biển hàng chục đến hàng trăm mét/năm như Kim Đông, Bình Minh (Ninh Bình).
Câu hỏi 3 SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 15): Dựa vào thông tin mục 3, hãy trình bày biểu hiện
nhiệt đới ẩm gió mùa qua sông ngòi ở nước ta
Trả lời:
- Mạng lưới sông ngòi dày đặc, (2360 con sông > 10km). Tổng lượng nước (839 tỉ m³/năm). Tổng lượng phù sa (200 triệu tấn/năm).
- Chế độ nước theo mùa:
+ Mùa lũ trùng với mùa
mưa, mùa cạn trùng với mùa khô.
+ Chế độ mưa thất thường
làm cho chế độ dòng chảy cũng thay đổi thất thường.
Câu hỏi 4 SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 15): Dựa vào thông tin mục 4, hãy trình bày biểu hiện
của đất và sinh vật nhiệt đới ẩm gió mùa ở nước ta.
Trả lời:
- Đất:
+ Quá trình feralit đặc trưng ở đồi núi thấp tạo lớp đất dày. Mưa lớn làm rửa trôi chất badơ gây chua, tích tụ oxit sắt, nhôm tạo màu đỏ vàng (đất feralit đỏ vàng).
+ Một số nơi trung du miền núi có sự phân hóa mùa mưa - khô sâu sắc làm đất bị kết von hoặc thành đá ong.
- Sinh vật:
+ Sinh khối lớn, năng suất cao. Rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh chiếm ưu thế (ngoài ra có rừng nửa rụng lá, rừng thưa, trảng cỏ...).
+ Các loài nhiệt đới chiếm ưu thế (Thực vật: họ Đậu, Vang, Dâu tằm, Dầu...; Động vật: công, trĩ, khỉ, vượn, nai, hoẵng...).
II. Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động
sản xuất và đời sống
Câu hỏi 5 SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 16): Dựa vào thông tin mục II, hãy phân tích ảnh hưởng của thiên nhiên
nhiệt đới ẩm gió mùa đến sản xuất và đời sống ở nước ta.
Trả lời:
* Ảnh hưởng đến hoạt
động sản xuất:
- Nông nghiệp:
+ Thuận lợi: Lượng nhiệt, ẩm, ánh sáng, nguồn nước, đất màu mỡ tạo điều kiện tăng vụ, tăng năng suất. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hoá, tạo nên sự đa dạng cây trồng, vật nuôi.
+ Khó khăn: Thời tiết thất thường, thiên tai, dịch bệnh.
- Lâm nghiệp, thủy sản, du lịch, giao thông...): Phát triển nhưng bị cản trở bởi thiên tai, thời tiết cực đoan, phân mùa. Độ ẩm cao gây hư hại máy móc, khó bảo quản sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp,...
* Ảnh hưởng đến đời sống:
- Thuận lợi cho đời sống sinh hoạt quanh năm, nguồn nước dồi dào.
- Khó khăn: Thiên tai, thời tiết cực đoan thường xuyên diễn ra gây biến đổi khí hậu, gây thiệt hại về người và tài sản,...Khí hậu nhiệt đới ẩm phát sinh nhiều dịch bệnh nhiệt đới, ảnh hưởng tới sức khoẻ và đời sống con người.
Luyện tập & Vận dụng
Hoạt động Luyện tập SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 16): Phân tích tác động của vị trí địa lí và hình dạng lãnh thổ
tới đặc điểm khí hậu nước ta.
Lời giải:
- Nằm trong khu vực nội chí tuyến bán cầu Bắc
+ Khí hậu có sự phân hóa theo mùa (gió mùa đông và gió mùa hạ).
+ Là nguồn dự trữ ẩm dồi dào, các khối khí di chuyển qua biển ảnh hưởng sâu vào đất liền đã làm cho thiên nhiên nước ta chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển.
Hoạt động Vận dụng SGK Địa lí 12 Kết nối tri thức (trang 16): Tìm hiểu về ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến sản xuất và đời sống ở nơi em sống.
Lời giải:
Ở tỉnh Đồng Nai quê em, các nguồn nguyên liệu cung ứng cho chế biến và xuất khẩu đã bị gây ảnh hưởng bởi hiện tượng biến động thời tiết làm ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Người sản xuất phải chịu tổn thất lớn khi giá thu mua cũng giảm và chất lượng điều, tiêu giảm....Cây điều vào vụ trễ gần hai tháng so với mọi năm, nguyên nhân do mưa trái mùa xuất hiện nhiều, nhiều nơi mưa lớn ngay thời điểm điều ra hoa khiến đợt hoa đầu của các vườn điều không đậu trái hoặc không có năng suất. Mưa liên tục, xuất hiện sương mù, sâu bệnh gây hại khiến người trồng điều thấp thỏm. Làm ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế và đời sống. Tất cả các dữ liệu trên chứng minh rằng thời tiết bất thường ảnh hưởng lớn đến năng suất nông sản ở quê em.
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Địa lí 12 - Kết nối tri thức: Xem ngay!