Mở đầu
Vì
sao vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng lược nhựa thì nhiều sợi tóc bị
lược nhựa hút kéo thẳng ra?
Lời
giải:
- Vào những ngày thời tiết hanh khô, việc dùng lược nhựa chải tóc thường khiến các sợi tóc bị hút kéo thẳng đứng ra theo chiều của lược. Hiện tượng này xảy ra do quá trình cọ xát liên tục giữa lược và tóc đã làm chiếc lược nhựa bị nhiễm điện, sinh ra lực hút và kéo căng các sợi tóc.
I.
Vật nhiễm điện
Hoạt động 1 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 84): Thí
nghiệm 1
Chuẩn
bị:
-
Một chiếc đũa bằng nhựa, một chiếc đũa bằng thủy tinh.
-
Một mảnh vải len (hoặc dạ) và một mảnh vải lụa.
-
Một số mẩu giấy vụn.
Tiến
hành:
- Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy (Hình 20.1), có hiện tượng gì xảy ra không?
-
Cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần các mẩu giấy
vụn, quan sát hiện tượng xảy ra.
-
Làm thí nghiệm tương tự, thay đũa nhựa bằng đũa thủy tinh được cọ xát vào mảnh
vải lụa, quan sát hiện tượng xảy ra.
- Mô tả hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét.
Trả lời:
- Ban đầu, khi đưa đũa nhựa (hoặc đũa thủy tinh) lại gần các mẩu giấy vụn chưa cọ xát, ta thấy không có hiện tượng gì xảy ra.
- Khi cọ chiếc đũa nhựa (hoặc đũa thủy tinh) vào mảnh vải rồi đưa lại gần các mẩu giấy vụn: Đũa lập tức hút các mẩu giấy vụn bám chặt vào đầu đũa.
- Nhận xét: Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất hút được các vật khác (như mẩu giấy vụn, sợi tóc...) được gọi là vật nhiễm điện (hay vật mang điện tích).
Hoạt động 2 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 85): Thí nghiệm 2
Chuẩn
bị:
-
Hai đũa nhựa và một đũa thủy tinh.
-
Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa.
-
Giá thí nghiệm và dây treo.
Tiến
hành:
-
Lấy một đũa nhựa cọ vào mảnh vải len, sau đó treo lên giá thí nghiệm. Lấy chiếc
đũa nhựa thứ hai cọ vào mảnh vải len rồi đưa lại gần đầu đũa nhựa kia (Hình
20.2 a). Quan sát hiện tượng xảy ra.
- Thay đũa nhựa bằng đũa thủy tinh đã cọ vào mảnh vải lụa, rồi đưa lại gần đũa nhựa (Hình 20.2b). Quan sát hiện tượng xảy ra.
1. Từ
các kết quả thí nghiệm, rút ra nhận xét gì? Điện tích trên đũa thuỷ tinh có
cùng loại với điện tích trên đũa nhựa không?
2. Các
điện tích cùng loại và khác loại tác dụng với nhau như thế nào?
Trả lời:
1.
- Khi đưa hai đũa nhựa (cùng cọ xát vào vải len) lại gần nhau, chúng xuất hiện lực đẩy làm đẩy đũa treo ra xa, còn khi đưa đũa thuỷ tinh lại gần thì lại hút chiếc đũa nhựa.
- Điện tích trên đũa thuỷ tinh không cùng loại với điện tích trên đũa nhựa.
2.
- Các điện tích cùng loại (cùng dấu) khi đặt gần nhau sẽ đẩy nhau.
- Các điện tích khác loại (trái dấu) khi đặt gần nhau sẽ hút nhau.
Câu hỏi SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 85): Trả lời câu hỏi ở phần mở đầu.
Trả lời:
-
II.
Giải thích cơ sở về sự nhiễm điện do cọ sát
Hoạt động SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 86): Hãy thảo luận để trả lời các câu hỏi dưới đây:
1.
Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình mô tả cấu tạo nguyên tử.
2.
Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển như thế nào?
Trả lời:
1. Cấu tạo nguyên tử gồm có hai thành phần chính:
- Hạt nhân: Nằm ở trung tâm nguyên tử, chứa các hạt proton (mang điện tích dương) và neutron (không mang điện).
- Vỏ electron: Gồm các hạt electron (mang điện tích âm) chuyển động liên tục trong khoảng không gian xung quanh hạt nhân.
2. Ở trạng thái bình thường, nguyên tử trung hòa về điện. Tuy nhiên, các electron ở lớp vỏ ngoài cùng có khả năng bứt ra, dịch chuyển rời khỏi nguyên tử ban đầu để di chuyển sang nguyên tử của vật khác.
Câu hỏi 1 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 86): Giải thích tại sao bụi lại bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng.
Trả lời:
- Sự quay tròn liên tục của cánh quạt tạo ra lực ma sát mạnh mẽ với các phân tử không khí gây tích điện, tạo ra lực hút mà đặc biệt đối với những vật thể nhỏ và nhẹ bay trong không khí. Mép cánh quạt nhiễm điện sẽ chủ động hút các hạt bụi mịn đang lơ lửng trong không khí, làm bụi bám vào cánh quạt một thời gian sử dụng.
Câu hỏi 2 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 86): Vì
sao vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay
màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có bụi bông bám vào?
Trả lời:
- Vào những ngày thời tiết khô ráo, dùng khăn bông khô lau chùi lên mặt kính cửa sổ, gương soi hay màn hình tivi tạo ra sự cọ xát làm cho các bề mặt này bị nhiễm điện. Ngay sau đó, các bề mặt này sẽ sinh ra lực hút các sợi bụi bông nhẹ từ chính chiếc khăn bám ngược trở lại, khiến ta vẫn thấy các vệt bụi bông đọng lại trên mặt kính.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn chi tiết lời Giải Khoa học tự nhiên 8 Bài 20 Hiện tượng nhiễm điện do cọ sát (đầy đủ nhất), giúp bạn nắm vững những kiến thức nền tảng về Hiện tượng nhiễm điện do cọ sát. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn khơi dậy lòng say mê khám phá, hình thành tư duy khoa học chủ động và phát triển kỹ năng vận dụng vào các tình huống thực tế. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây: