Mở đầu
Câu hỏi mở
đầu SGK Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 11): Khi đốt
nến, một phần nến chảy lỏng, một phần nến bị cháy. Cây nến ngắn dần. Vậy phần
nến nào đã bị biến đổi thành chất mới?
Trả lời:
- Phần nến
bị cháy đã bị biến đổi thành chất mới. Cụ thể nến cháy sinh ra carbon dioxide
và nước.
I. Biến đổi vật lí và biến
đổi hoá học
Hoạt động
SGK Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 11): Thí nghiệm
về biến đổi vật lí
Chuẩn bị:
nước đá viên; cốc thuỷ tinh 250 mL, nhiệt kế, đèn cồn, kiềng sắt.
Tiến hành:
Thực hiện thí nghiệm như mô tả trong Hình 2.1.
Quan sát
hiện tượng và thực hiện các yêu cầu sau:
1. Xác định
các giá trị nhiệt độ tương ứng với các bước thí nghiệm mô tả trong Hình 2.1.
2. Ở quá
trình ngược lại, hơi nước ngưng tụ thành nước lỏng, nước lỏng đông đặc thành
nước đá. Vậy trong quá trình chuyển thể, nước có biến đổi thành chất khác
không?
Trả lời:
1. Các giá
trị nhiệt độ tương ứng với các bước thí nghiệm mô tả hình 2.1
Cốc a: nước
đá: 0 - 4 độ C
Cốc b: Nước
ở thể lỏng nhiệt độ phòng (20 - 25 độ C)
Cốc c: Nước
sôi chuyển từ thể lỏng sang thể hơi 100 độ C
2. Ở quá
trình ngược lại, hơi nước ngưng tụ thành nước lỏng, nước lỏng đông đặc thành
nước đá. Vậy trong quá trình chuyển thể, nước không bị biến đổi thành chất
khác.
Hoạt động
SGK Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 12): Thí nghiệm
về biến đổi hoá học
Chuẩn bị: bột sắt
(Fe) và bột lưu huỳnh (S) theo tỉ lệ 7 : 4 về khối lượng; ống nghiệm chịu
nhiệt, đèn cồn, đũa thuỷ tinh, thìa thuỷ tinh.
Tiến hành:
- Trộn đều
hỗn hợp bột sắt và bột lưu huỳnh. Lần lượt cho vào hai ống nghiệm (1) và (2)
mỗi ống 3 thìa hỗn hợp.
- Đưa nam
châm lại gần ống nghiệm (1). Quan sát hiện tượng.
- Đun nóng
mạnh đáy ống nghiệm (2) khoảng 30 giây rồi ngừng đun. Để nguội và đưa nam châm
lại gần ống nghiệm (2). Quan sát hiện tượng.
Trả lời câu
hỏi:
1. Sau khi
trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, hỗn hợp thu được có bị nam châm hút không?
2. Chất
trong ống nghiệm (2) sau khi đun nóng và để nguội có bị nam châm hút không?
3. Sau khi
trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, có chất mới được tạo thành không? Giải thích.
4. Sau khi
đun nóng hỗn hợp bột sắt và bột lưu huỳnh, có chất mới được tạo thành không?
Giải thích.
Trả lời:
1. Sau khi
trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, hỗn hợp thu được có bị nam châm hút
2. Chất
trong ống nghiệm (2) sau khi được đun nóng và để nguội không bị nam châm hút
3. Sau khi
trộn bột sắt và bột lưu huỳnh, không chất mới được tạo thành. Sắt bị nam châm
hút
4. Sau khi
đun nóng hỗn hợp bột sắt và bột lưu huỳnh, có chất mới được tạo thành. Vì chất
đó không bị nam châm hút, chứng tỏ sắt đã bị biến đổi thành chất khác sau khi
đun nóng.
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 12): Lấy một số
ví dụ trong đời sống về các quá trình xảy ra sự biến đổi vật lí, biến đổi hoá
học.
Trả lời:
- Một số
quá trình xảy ra sự biến đổi vật lí:
+ Nước lỏng
để một thời gian trong ngăn đông tủ lạnh hoá rắn.
+ Hoà tan
muối ăn vào nước.
+ Hoà tan
đường ăn vào nước.
- Một số
quá trình xảy ra sự biến đổi hoá học:
+ Đốt cháy
than để đun nấu.
+ Tượng đá
bị hư hại do mưa acid.
+ Dây xích
xe đạp bị gỉ.
II. Phản ứng hoá học
1. Khái niệm
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 13): Than (thành
phần chính là carbon) cháy trong không khí tạo thành khí carbon đioxide.
a) Hãy viết
phương trình phản ứng dạng chữ của phản ứng này.
Chất nào là
chất phản ứng? Chất nào là sản phẩm?
b) Trong
quá trình phản ứng, lượng chất nào giảm dần? Lượng chất nào tăng dần?
Trả lời:
1. Phương
trình hoá học: Carbon + oxygen →
carbon dioxide
Chất tham
gia phản ứng là: Carbon và oxygen
Chất sản
phẩm là: Carbon dioxide
2. Trong
quá trình phản ứng lượng chất giảm là các chất ban đầu tham gia phản ứng:
Carbon và oxygen
Trong quá
trình phản ứng lượng chất tăng lên là chất sản phẩm: Carbon dioxide
2. Diễn biến phản ứng hóa học
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 13): Quan sát
Hình 2.3 và trả lời câu hỏi:
1. Trước và
sau phản ứng, những nguyên tử nào liên kết với nhau?
2. Trong
quá trình phản ứng, số nguyên tử H và số nguyên tử O có thay đổi không?
Trả lời:
1. Trước
phản ứng 2 nguyên tử H liên kết với nhau, 2 nguyên tử O liên kết với nhau.
Sau phản
ứng 1 nguyên tử O liên kết với 2 nguyên tử H.
2. Trong
quá trình phản ứng, số nguyên tử H và số nguyên tử O không thay đổi.
3. Hiện tượng kèm theo các phản ứng hóa học
Hoạt động
SGK Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 14): Dấu hiệu
nhận biết có chất mới tạo thành
Chuẩn bị: dung dịch
hydrochloric acid (HCl) loãng, sodium hydroxide (NaOH), copper(II) sulfate
(CuSO4), barium chloride (BaCl2), kẽm viên (Zn); ống
nghiệm, ống hút nhỏ giọt.
Tiến hành:
- Cho
khoảng 3 mL dung dịch hydrochloric acid vào ống nghiệm (1) chứa kẽm viên và ống
nghiệm (2) chứa 2 mL dung dịch barium chloride.
- Cho
khoảng 3 mL dung dịch sodium hydroxide vào ống nghiệm (3) chứa 2 mL dung dịch
copper(II) sulfate.
Quan sát
hiện tượng xảy ra và trả lời câu hỏi:
Ống nghiệm
nào xảy ra phản ứng hoá học? Giải thích.
Trả lời:
- Thí
nghiệm dấu hiệu nhận biết có chất mới tạo thành
- Ống
nghiệm (1) xảy ra phản ứng hoá học vì thấy xuất hiện bọt khí và kẽm bị tan dần.
- Ống
nghiệm (3) xảy ra phản ứng hoá học vì thấy xuất hiện chất rắn (kết tủa) màu
xanh.
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 13):
1. Trong
phân ứng giữa oxygen và hydrogen, nếu oxygen hết thì phản ứng có xảy ra nữa
không?
2. Nhỏ giấm
ăn vào viên đá vôi. Dấu hiệu nào cho biết đã có phản ứng hoá học xảy ra?
Trả lời:
1. Trong
phản ứng giữa oxygen và hydrogen, nếu oxygen hết thì phản ứng dừng lại.
2. Nhỏ giấm
ăn vào viên đá vôi thấy xuất hiện bọt khí, đá vôi tan dần chứng tỏ đã có phản
ứng hoá học xảy ra.
III. Năng lượng của phản ứng
hóa học
1. Phản ứng toả nhiệt, phản ứng thu nhiệt
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 14):
1. Thức ăn
được tiêu hoá chuyển thành các chất dinh dưỡng. Phản ứng hoá học giữa chất dinh
dưỡng với oxygen cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động là phản ứng toả nhiệt
hay thu nhiệt? Lấy thêm ví dụ về loại phản ứng này.
2. Quá
trình nung đá vôi (thành phấn chính là CaCO3) thành vôi sống (CaO)
và khí carbon dioxide (CO2) cần cung cấp năng lượng (dạng nhiệt),
Đây là phản ứng toả nhiệt hay thu nhiệt?
Trả lời:
1.
- Phản ứng
hoá học giữa chất dinh dưỡng với oxygen cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt
động là phản ứng toả nhiệt.
- Ví dụ một
số phản ứng toả nhiệt:
+ Phản ứng
đốt cháy than;
+ Phản ứng
đốt cháy khí gas…
2. Quá
trình nung đá vôi (thành phấn chính là CaCO3) thành vôi sống (CaO)
và khí carbon dioxide (CO2) cần cung cấp năng lượng (dạng nhiệt).
Đây là phản ứng thu nhiệt.
2. Ứng dụng của phản ứng toả nhiệt
Hoạt động
SGK Khoa học tự nhiên 8 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 15):
1. Than,
xăng, đầu... là nhiên liệu hoá thạch, được sử dụng chủ yếu cho các ngành sản
xuất và các hoạt động nào của con người? Em hãy sưu tâm hình ảnh và trình bày
về ứng dụng của các nhiên liệu này trong đời sống.
2. Các
nguồn nhiên liệu hoá thạch có phải là vô tận không? Đốt cháy nhiên liệu hoá
thạch ảnh hưởng đến môi trường như thể nào? Hãy nêu ví dụ về việc tăng cường sử
dụng các nguồn năng lượng thay thế để giảm việc sử dụng các nhiên liệu hoá
thạch.
Trả lời:
1.
- Than,
xăng, dầu, … là nhiên liệu hoá thạch. Than được sử dụng chủ yếu cho ngành nhiệt
điện … Xăng, dầu được sử dụng chủ yếu trong ngành giao thông vận tải…
Trong đời
sống than được dùng làm nhiên liệu; xăng, dầu dùng để chạy động cơ ô tô, xe máy
..
- Các hình
ảnh minh hoạ:
2.
- Các nguồn
nhiên liệu hóa thạch không phải là vô tận.
- Đốt cháy
nhiên liệu hóa thạch ảnh hưởng đến môi trường.
+ Ví dụ về
việc tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng thay thế để giảm việc sử dụng các
nhiên liệu hóa thạch:
- Hiện nay con người đã và đang nghiên cứu và ứng dụng các dạng năng lượng như NL gió, NL mặt trời, ... vào cuộc sống.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn chi tiết lời Giải Khoa học tự nhiên 8 Bài 1 Sử dụng một số hóa chất thiết bị cơ bản trong phòng thí nghiệm (đầy đủ nhất), giúp bạn nắm vững những kiến thức nền tảng về một số Phản ứng hóa học. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn khơi dậy lòng say mê khám phá, hình thành tư duy khoa học chủ động và phát triển kỹ năng vận dụng vào các tình huống thực tế. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây: