Mở đầu
Phân bón hoá học là gì? Tại sao cần bón phân cho cây trồng?
Lời giải:
- Phân bón hóa học là những loại hóa chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng nhằm nâng cao năng suất mùa màng. Các loại chủ yếu hiện nay là phân đạm, phân lân, kali, phân hỗn hợp, phân phức hợp, phân vi lượng.
- Cần bón phân hóa học cho cây trồng vì cây trồng cần các phân bón hóa học chất dinh dưỡng trong quá trình sinh trưởng và phát triển, nhưng đất trồng trọt lại không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây.
I. Vai trò của các nguyên tố hoá học với sự phát triển của cây trồng. Phân bón hoá học
Hoạt động SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 53): Trình bày về các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng
Chuẩn bị: tranh, ảnh, tài liệu về các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng và vai trò của chúng đối với sự phát triển của cây trồng.
Thảo luận theo nhóm và xây dựng đề cương báo cáo theo các nội dung sau:
1. Lí do cần phải bổ sung thêm các nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng.
2. Kể tên các nguyên tố hoá học mà cây trồng cần với số lượng nhiều (nhóm nguyên tố đa lượng), trung bình (nhóm nguyên tố trung lượng) và ít (nhóm nguyên tố vi lượng) và nêu vai trò của chúng đối với sự phát triển cây trồng.
Đại diện nhóm báo cáo trước lớp.
Lời giải:
1. Lí do cần phải bổ sung thêm các nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng:
- Cây trồng cần các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng để cấu tạo nên cấu trúc tế bào, hoạt động và điều hòa các chu trình sinh lý, trao đổi chất, đồng thời gia tăng sức đề kháng trước các điều kiện bất lợi của môi trường. Do nhu cầu muối khoáng và nước ở từng loài thay đổi theo từng giai đoạn, người canh tác cần phải chủ động tưới nước và bón phân để đảm bảo năng suất mùa màng.
2.
- Nhóm nguyên tố đa lượng: N, P, K.
+ Vai trò của N: Giúp cây sinh trưởng mạnh, gia tăng kích thước và tham gia điều tiết toàn bộ các quá trình chuyển hóa vật chất.
+ Vai trò của P: Kích thích quá trình phân hóa mầm hoa, tăng tỷ lệ đậu quả và thúc đẩy bộ rễ phát triển
+ Vai trò của K: Hỗ trợ chuyển hóa năng lượng trong pha đồng hóa chất, giúp cây tăng cường phân cành, ra nhiều nhánh mới.
- Nhóm nguyên tố trung lượng: Ca, Mg, S.
+ Các nguyên tố Ca và Mg: cần cho thực vật để sinh sản chất diệp lục cần thiết cho quá trình quang hợp.
+ Vai trò nguyên tố S: Nguyên liệu quan trọng trong chu trình tổng hợp protein. Lưu huỳnh (sulfur) được hấp thụ bởi thực vật dưới dạng muối sulfate tan.
- Nhóm nguyên tố vi lượng: Zn, Mn, Fe, Cu, B … Tuy chỉ cần một lượng cực nhỏ nhưng chúng là tác nhân không thể thay thế giúp kích kích thích quá trình sinh trưởng, trao đổi chất của cây trồng.
Câu hỏi SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 54): Tại sao cần phải bổ sung các nguyên tố đa lượng như nitrogen, phosphorus, potassium dưới dạng phân bón cho cây trồng?
Lời giải:
- Việc bổ sung các phân bón chứa các nguyên tố đa lượng như nitrogen, phosphorus, potassium giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, đạt năng suất cao.
II. Một số loại phân bón thông thường
Câu hỏi 1 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 54): Hãy cho biết các nguyên tố dinh dưỡng trong phân đạm, phân lân, phân kali, phân NPK.
Lời giải:
- Phân đạm: N
- Phân lân: P
- Phân kali: K
- Phân NPK: tổ hợp cả ba nguyên tố N, P, K
Câu hỏi 2 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 54): Tại sao đối với từng loại đất cần lựa chọn phân lân thích hợp?
Lời giải:
- Tùy từng loại đất chua ít hay chua nhiều mà chọn loại phân lân thích hợp:
+ Phân lân nung chảy: Thành phần chính là Ca3(PO4)2, đặc tính của loại phân này không tan trong nước và tan chậm trong đất chua. Loại phân này rất phù hợp cho những vùng đất chua, phèn mạnh.
+ Superphosphate đơn: Thành phần chính là Ca(H2PO4)2 và CaSO4 đặc tính của loại phân này tan ít trong nước.
+ Superphosphate kép: Thành phần chính là Ca(H2PO4)2, loại phân này tan tốt trong nước, đem lại hiệu quả cao trên nền đất không chua hoặc chua nhẹ (pH = 5,6 – 6,5).
Câu hỏi 3 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 54): Hãy cho biết vai trò của các nguyên tố vi lượng đối với cây trồng.
Lời giải:
- Các nguyên tố vi lượng giữ vai trò kích thích quá trình sinh trưởng, trao đổi chất của cây. Bất kỳ sự thiếu hụt hay dư thừa nguyên tố nào cũng đều làm ảnh hưởng đến năng xuất cây trồng.
Hoạt động SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 55): Làm phân bón hữu cơ
Chuẩn bị: Khoảng 3 kg các loại rác thải hữu cơ (rau thừa; vỏ củ quả; …), khoảng 6 gam chế phẩm vi sinh (ví dụ: Trichoderma – Bacillus), nước, thùng nhựa (khoảng 5 L), dao, kéo.
Tiến hành: Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm gồm 5 học sinh để thực hiện các bước như sau:
- Băm nhỏ rác thải hữu cơ, xếp vào thùng nhựa.
- Rắc chế phẩm vi sinh Trichoderma – Bacillus lên rác thải và trộn đều. Đậy nắp thùng nhựa.
- Thỉnh thoảng bổ sung nước để giữ cho hỗn hợp ẩm.
Sau 25 – 30 ngày sẽ thu được phân bón hữu cơ.
Lưu ý: Không sử dụng các thức ăn bỏ đi có nguồn gốc động vật để làm phân bón hữu cơ.
Thảo luận nhóm và cho biết lợi ích của việc sử dụng phân hữu cơ so với phân vô cơ.
Lời giải:
Câu hỏi 1 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 55): Giải thích tại sao cần phải bón phân theo bốn quy tắc: đúng liều, đúng loại, đúng lúc, đúng nơi.
Lời giải:
* Đúng loại:
- Căn cứ vào nhu cầu của từng giai đoạn phát triển và đặc tính của đất để chọn phân. Giai đoạn cây con cần đạm cao (ví dụ dòng NPK 2,5-1-1) để phát triển thân lá; giai đoạn ra hoa cần lân và kali. Ở vùng đất chua, tuyệt đối không bón phân có gốc axit cao (như super lân) vì sẽ làm bó rễ; thay vào đó nên ưu tiên dùng lân nung chảy để trung hòa độ chua.
* Đúng liều
- Tuân thủ hướng dẫn định lượng trên bao bì (ví dụ bón lót cà phê từ 2–3 kg/gốc, thời kỳ kiến thiết bón 1–2 kg/gốc). Việc bón quá liều không chỉ lãng phí chi phí đầu vào mà cây không hấp thụ được hết, làm chết cây.
* Đúng lúc:
- Chia nhỏ lượng phân bón thành nhiều đợt theo chu trình phát triển của cây, tập trung vào những thời điểm cây sinh trưởng mạnh nhất (như lúc chuẩn bị ra bông và kết trái). Tránh bón dồn một lượng lớn sẽ gây ra thừa lãng phí, ô nhiễm môi trường, cây sử dụng không hết sẽ làm biến dạng dễ nhiễm bệnh, năng suất chất lượng nông sản thấp.
* Đúng cách:
- Bón đúng cách sao cho rễ hoặc lá hấp thụ tối ưu nhất. Đối với phân bón qua lá, phải phun vào lúc trời mát (8–10 giờ sáng hoặc 15–17 giờ chiều) để tránh cháy lá, đồng thời phải phun tập trung vào mặt dưới của lá — nơi tập trung phần lớn các lỗ khí khổng để cây hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất.
Câu hỏi 2 SGK Khoa học tự nhiên 8 (trang 55): Hãy sưu tầm hình ảnh và trình bày về tác hại của việc bón phân không đúng cách.
Trả lời:
- Phân bón dư thừa sẽ bị rửa trôi khỏi đất, ngấm xuống các mạch nước ngầm hoặc và đi vào hệ thống sông, hồ, gây ra hiện tượng gây ô nhiễm đất và nước hoặc phân huỷ ra khí ammonia, nitrogen, nitrogen oxide gây ô nhiễm không khí.
- Việc lạm dụng phân bón có thể gây tồn dư hoá chất trong thực phẩm, gây hại cho sức khỏe của người tiêu dùng.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn chi tiết lời Giải Khoa học tự nhiên 8 Bài 12 Phân bón hóa học (đầy đủ nhất), giúp bạn nắm vững những kiến thức nền tảng về Phân bón hóa học. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn khơi dậy lòng say mê khám phá, hình thành tư duy khoa học chủ động và phát triển kỹ năng vận dụng vào các tình huống thực tế. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây: