Trước khi đọc
Câu hỏi 1
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 43): Xác định
bài thơ thuộc thể năm chữ trong số những bài thơ sau đây: Chuyện cổ nước mình
(Lâm Thị Mỹ Dạ), Chuyện cố tích về loài người (Xuân Quỳnh), Mây và sóng (R.
Ta-go), Bắt nạt (Nguyễn Thế Hoàng Linh), Những cánh buồm (Hoàng Trung Thông).
Trả
lời:
- Các bài
thơ thuộc thể 5 chữ: Chuyện cổ tích về loài người (Xuân Quỳnh), Bắt nạt (Nguyễn
Thế Hoàng Linh).
Câu hỏi 2
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 43): Xôi là một
món ăn quen thuộc của người Việt. Chia sẻ cảm nhận của em về hương vị của món
ăn đó.
Trả lời:
- Xôi là một món ăn quen thuộc của người Việt, thường được thổi để thắp hương trong ngày giằm, mùng một hoặc ngày giỗ, lễ tết. Dù phong phú nhiều loại (từ xôi gấc, xôi đỗ, xôi ngô cho tới xôi bánh hấp....) và mỗi loại mang một màu sắc, mùi vị riêng, nhưng các loại xôi đều có một điểm chung là được làm từ gạo nếp và mùi thơm nhẹ, ngọt ngào cùng độ dẻo dính vừa phải. Khi ăn, chúng ta sẽ cảm nhận được vị ngọt thanh, bùi bùi và ngậy béo đặc trưng của từng hạt gạo, đặc biệt là gạo nếp mới.
Đọc văn bản
Câu 1 SGK
Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 43): Số lượng
tiếng trong mỗi dòng, vần và nhịp thơ.
Trả lời:
- Số tiếng:
5 tiếng.
- Gieo vần:
vần liền (bếp - nếp).
- Nhịp thơ:
nhịp 2/3; 1/4; 3/2 tùy theo từng câu.
Câu 2 SGK
Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 43): Hình ảnh
người mẹ trong kí ức của người con.
Trả lời:
- Trong kí ức của người con, hình ảnh người mẹ hiện lên với nét đảm đang, hiền từ và tình thương con bao la qua hành động nhặt lá về đun bếp để thổi nồi xôi thơm lừng cho con ăn.
Câu 3 SGK
Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 43): Tình cảm
của người con dành cho mẹ và quê hương, đất nước.
Trả lời:
- Tình cảm của người con dành cho mẹ và quê hương, đất nước: nhớ thương, yêu và trân trọng “mùi vị quê hương/con quên làm sao được/chia đều nỗi nhớ thương”.
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi 1
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 44): Số tiếng
trong một dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp và chia khổ của bài thơ Gặp lá cơm nếp
có gì khác với bài thơ Đồng dao mùa xuân?
Trả lời:
- Số tiếng
trong một dòng: 5 (khác với Đồng dao mùa xuân: 4).
- Cách gieo
vần: vần lưng.
- Ngắt
nhịp: 2/3, 3/2 (khác với Đồng dao mùa xuân: 2/2).
- Cách chia
khổ: dựa vào nội dung (so với bài thơ Đồng dao mùa xuân - khổ đầu có ít dòng
thơ hơn các khổ sau thì bài thơ Gặp lá cơm nếp lại ngược lại).
Câu hỏi 2
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 44): Hãy nêu
nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình. Trong kí ức của
người con, hình ảnh mẹ hiện lên như thế nào?
Trả lời:
- Hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình: người con thèm bát xôi mùa gặt/ khói bay ngang tầm mắt.
- Hình ảnh
mẹ trong kí ức người con: người mẹ tảo tần “nhặt lá đun bếp”, và người con nhớ
mùi cơm nếp của mẹ, mùi cơm “thơm suốt đường con”.
=> Hoàn cảnh đó là nền tảng để tác giả thể hiện tình cảm cảm xúc của mình.
Câu hỏi 3
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 44): Trong khổ
thơ thứ ba, người con thể hiện những tình cảm, cảm xúc gì? Vì sao những tình
cảm, cảm xúc ấy lại cùng trào dâng trong tâm hồn người con khi "gặp lá cơm
nếp"?
Trả lời:
- Trong khổ thơ thứ ba, lòng kính yêu cùng nỗi nhớ thương dạt dào dành cho mẹ và quê hương đất nước được người con cất lên trọn vẹn. Những tình cảm, cảm xúc ấy cùng trào dâng trong tâm hồn người con khi “gặp lá cơm nếp” - đây chính là hương vị riêng biệt của mảnh đất quê nhà.
Câu hỏi 4
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 44): Em cảm nhận
như thế nào về hình ảnh người con trong bài thơ?
Trả lời:
- Hình ảnh người con trong bài thơ là một một người lính Trường Sơn đang miệt mài trên chặng đường hành quân. Phía sau lưng anh là người mẹ già cùng hình bóng quê nhà. Suốt những năm tháng ấy, làm sao anh quên được những thứ quen thuộc, gần gũi mà sâu sắc trong ký ức: từ bát xôi mùa gặt, đến hình ảnh mẹ nhặt lá về đun bếp chiều, là cả một không gian quê hương. Người chiến sĩ ấy chứa đựng trọn vẹn những tâm tư, nỗi nhớ và tình cảm chân thành của một con người, một tâm hồn thi sĩ.
Câu hỏi 5
SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Gặp lá cơm nếp (trang 44): Theo em,
thể thơ năm chữ có tác dụng gì trong việc thể hiện cảm xúc của nhà thơ?
Trả lời:
- Thể thơ năm chữ có tác dụng trong việc thể hiện cảm xúc của nhà thơ là: số tiếng trong mỗi câu thơ luôn gồm năm tiếng phối hợp với vần, nhịp mang đến sự gần gũi và dễ đọc, người nghe dễ cảm nhận và tác giả dễ thể hiện cảm xúc, suy tư của bản thân.
Viết kết nối với đọc
Đề bài: Viết đoạn
văn (khoảng 5 - 7 câu) nêu cảm nghĩ về tình cảm của người con đối với mẹ trong
bài thơ Gặp lá cơm nếp.
Đoạn văn tham khảo
Dù có đi hết cuộc đời rộng lớn này, công ơn trời biển của cha mẹ vẫn là điều chúng ta chẳng thể nào đền đáp hết. Bởi vậy, đã có biết bao sáng tác ra đời để ca ngợi công ơn trời bể ấy. Bằng những dòng thơ ngắn gọn nhưng đong đầy cảm xúc trong bài "Gặp lá cơm nếp", nhà thơ Thanh Thảo cũng góp một tiếng nói vào đề tài này. Bài thơ đã ghi lại cảm xúc của người con tình cờ nghĩ đến hương vị của mùi xôi và nhớ về mẹ. Tác giả đã xa nhà nhiều năm, thèm một bát xôi nếp mùa gặt và nhớ về mẹ cùng những hương vị yêu dấu của làng quê. Trong tâm hồn các anh, hình ảnh người mẹ chính là biểu tượng đẹp đẽ và lớn lao nhất đại diện cho quê hương. Với người lính, mẹ là suối nguồn của yêu thương, là ánh sáng diệu kì dõi theo con suốt cuộc đời.
Tựa như một tiếng khóc nghẹn ngào vỡ òa trong lòng nhân vật khi nghĩ về người mẹ tảo tần cùng xóm làng bình dị, câu thơ "Mẹ già và đất nước / Chia đều nỗi nhớ thương" đã đọng lại sâu sắc. Mẹ đã chịu một đời lam lũ, hy sinh tất cả để mang lại những điều tốt đẹp nhất cho con. Những dòng thơ giản dị, ngắn gọn mà vời vợi nỗi nhớ thương ấy được viết nên từ chính tình yêu và nỗi nhớ sâu nặng mà nhà thơ dành cho mẹ, để lại nhiều cảm xúc khôn nguôi trong lòng độc giả.