Mở đầu (trang 18) Lịch
Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Hai hình dưới đây gợi
cho em liên tưởng đến sự kiện nào của thế giới trong thế kỉ XX. Hãy chia sẻ
những hiểu biết của em về nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của sự kiện đó
Trả lời:
- Hai hình dưới trên gợi
cho em liên tưởng đến Chiến tranh thế giới thứ hai
- Những hiểu biết của em
về Chiến tranh thế giới thứ hai:
+ Nguyên nhân: Sau cuộc
khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 từ Mỹ đã tác động và làm ảnh hưởng
nghiêm trọng tới nền kinh tế thế giới, làm cho những mâu thuẫn giữa các nước đế
quốc ngày càng sâu sắc
+ Diễn biến: diễn ra với
hai giai đoạn, được tiến hành giữa hai phe: phe Đồng Minh do Anh-Mỹ-Liên Xô
đứng đầu và phe Phát xít do Đức-Italia-Nhật Bản cầm đầu.
+ Hậu quả: sự sụp đổ
hoàn toàn của phát xít Đức, Italia, Nhật Bản. Thắng lợi thuộc về các dân tộc
trên thế giới đã kiên cường đấu tranh chống lại chủ nghĩa Phát xít tàn bạo
1. Nguyên nhân dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ hai
Câu hỏi (trang 18) Lịch
Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Hãy trình bày nguyên
nhân dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.
Trả lời:
- Mâu thuẫn về thị trường, thuộc địa và đại suy thoái kinh tế (1929 – 1933) làm sâu sắc mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản, dẫn đến sự hình thành chủ nghĩa phát xít và quân phiệt ở Đức, Nhật Bản.
- Đức, Nhật Bản cùng với I-ta-li-a là thủ phạm gây ra chiến tranh.
- Hình thành hai khối đến quốc đối địch: Cả hai khối này đều có chung mâu thuẫn với Liên Xô.
+ Khối tư bản dân chủ: Anh, Pháp, Mỹ.
+ Khối phát xít: Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.
- Liên Xô: Coi chủ nghĩa phát xít là kẻ thù nguy hiểm nhất, chủ trương liên kết với các nước tư bản để chống phát xít và nguy cơ chiến tranh.
- Anh, Pháp, Mỹ: Lo sợ sự bành trướng của phát xít nhưng lại thù ghét chủ nghĩa cộng sản, nên đã nhượng bộ phát xít hòng đẩy Đức chống Liên Xô.
2. Diễn biến chính và hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai
Câu hỏi 1 (trang 20)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Trình bày diễn biến
chính của Chiến tranh thế giới thứ hai
Trả lời:
- Giai đoạn I: Chiến tranh bùng nổ và lan rộng khắp thế giới (từ 1/9/1939 đến tháng 11/1942)
+ Ngày 1/9/1939: Đức tấn công Ba Lan; đến ngày 3/9/1939, Anh và Pháp tuyên chiến với Đức, chiến tranh bắt đầu.
+ Tháng 4 – 7/1940: Đức đánh chiếm Pháp và tấn công Anh.
+ Mùa hè 1941: Đức chiếm hầu hết các nước tư bản châu Âu.
+ Ngày 22/6/1941: Đức tấn công Liên Xô; đến tháng 10/1941 uy hiếp Thủ đô Mát-xcơ-va.
+ Tháng 12/1941: Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng; Mỹ tham chiến, khiến chiến tranh lan rộng toàn thế giới.
+ Tháng 1/1942: Mặt trận Đồng minh chống phát xít thành lập với ba trụ cột là Liên Xô, Mỹ, Anh.
- Giai đoạn II: Quân Đồng minh chuyển sang phản công, chiến tranh kết thúc (từ tháng 11/1942 đến tháng 8/1945)
+ Tháng 11/1942 – 2/1943: Hồng quân Liên Xô thắng lớn tại Xta-lin-grát, tạo bước ngoặt chuyển từ phòng ngự sang phản công.
+ Tháng 6/1944: Liên quân Mỹ, Anh và Đồng minh đổ bộ vào Noóc-măng-đi (Bắc Pháp), mở mặt trận thứ hai ở Tây Âu và giải phóng Pháp.
+ Ngày 16/4/1945: Hồng quân Liên Xô mở chiến dịch công phá Béc-lin (Đức).
+ Ngày 9/5/1945: Đức ký văn kiện đầu hàng không điều kiện; chiến tranh kết thúc ở châu Âu.
+ Ngày 6 và 9/8/1945: Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki (Nhật Bản).
+ Ngày 8/8/1945: Hồng quân Liên Xô tấn công quân Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc.
+ Ngày 15/8/1945: Nhật Bản tuyên bố đầu hàng không điều kiện; Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.
Câu hỏi 2 (trang 20)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Phân tích hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai đối với
lịch sử nhân loại.
Trả lời:
- Chủ nghĩa phát xít bị sụp đổ hoàn toàn.
- Nền kinh tế thế giới bị thiệt hại nặng nề; nhiều thành phố, làng mạc, cơ sở sản xuất công nghiệp bị tàn phá.
+ Lôi cuốn 76 quốc gia
vào vòng khói lửa.
+ Khiến hơn 60 triệu
người chế, 90 triệu người bị thương.
+ Phá hủy hàng triệu
làng mạc, thành phố, nhà máy, xí nghiệp,…
+ Thiệt hại về vật chất
ước tính khoảng 4000 tỉ USD.
3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, vai trò của Liên Xô và
các nước Đồng minh trong chiến thắng chủ nghĩa phát xít
Câu hỏi 1 (trang 21)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Vì sao phát xít Đức, I-ta-li-a và quân phiệt Nhật Bản bị
tiêu diệt trong Chiến tranh thế giới thứ hai?
Trả lời:
- Cuộc chiến tranh do phe phát xít gây ra là cuộc chiến tranh phi nghĩa ("kẻ gieo gió phải gặt bão"). Trong khi đó, cuộc chiến đấu của phe Đồng minh, các dân tộc bị chiếm đóng và các lực lượng tiến bộ trên toàn thế giới là cuộc chiến tranh chính nghĩa. Tinh thần chiến đấu và ý chí kiên cường của quân đội các nước Đồng minh, đặc biệt là của Hồng quân Liên Xô, là nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi.
Câu hỏi 2 (trang 21)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Thắng lợi của Liên Xô và các nước Đồng minh trong Chiến tranh
thế giới thứ hai có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
Trả lời:
- Giúp nhân loại thoát khỏi thảm họa của chủ nghĩa phát xít.
- Làm thay đổi tương quan lực lượng giữa các nước tư bản chủ nghĩa.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào giải phóng dân tộc cùng phong trào vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội phát triển.
Câu hỏi 3 (trang 21)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Liên Xô và các nước Đồng minh có vai trò như thế nào trong
việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít?
Trả lời:
- Liên Xô, Mỹ, Anh: Là lực lượng đi đầu, giữ vai trò trụ cột, quyết định thắng lợi chung. Giữ vai trò quyết định nhất trong chiến thắng chống chủ nghĩa phát xít.
Luyện tập - Vận dụng
Luyện tập 1 (trang 21)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Vẽ trục thời gian thể
hiện những sự kiện chính của Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945).
Lời giải:
Luyện tập 2 (trang 21)
Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Dựa vào thông tin trong bài học, hãy đánh giá vai trò của Liên Xô
và các nước Đồng Minh trong chiến thắng chủ nghĩa phát xít và nêu dẫn chứng
Lời giải:
- Liên Xô, Mỹ, Anh là lực lượng đi đầu, giữ vai trò quyết định thắng lợi trong cuộc chiến chống chủ nghĩa phát xít, trong đó Liên Xô có vai trò quyết định nhất.
- Dẫn chứng:
+ Từ tháng 11/1942 đến tháng 2/1943, Liên Xô phản công và giành thắng lợi quyết định tại trận Xta-lin-grát, tạo nên bước ngoặt căn bản của Chiến tranh thế giới thứ hai (chuyển toàn bộ cuộc chiến từ thế phòng ngự sang phản công).
+ Giải phóng các nước ở
Đông Âu
+ Tập hợp các lực lượng
yêu chuộng hòa bình đấu tranh chống phát xít
+ Tiêu diệt phát xít Đức, Nhật, buộc phải đầu hàng không điều kiện.
Vận dụng (trang 21) Lịch
Sử 9 Kết nối tri thức Bài 4: Liên hệ và cho biết:
Chiến tranh thế giới thứ hai đã để lại những bài học gì cho việc bảo vệ hoà
bình thế giới hiện nay?
Lời giải:
- Một số bài học có thể
rút ra cho việc bảo vệ hòa bình thế giới hiện nay:
+ Giải quyết các mâu
thuẫn, tranh chấp quốc tế bằng biện pháp thương lượng, hòa bình.
+ Cần có một tổ chức
quốc tế để duy trì hòa bình an ninh thế giới.
+ Nhân loại cần đoàn kết
để lên án, phản đối các hành động sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực
trong quan hệ quốc tế, kiến tạo một nền hòa bình bền vững.
+