Mở đầu
Câu hỏi mở
đầu SGK Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 32): Hàng chục
triệu chất hóa học đã biết được phân loại như thế nào để dễ nghiên cứu và sử
dụng?
Trả lời:
- Để dễ dàng
nghiên cứu và sử dụng các chất hóa học thì các chất hóa học được phân loại
thành đơn chất và hợp chất.
+ Đơn chất: Bao gồm các đơn chất phi kim, kim loại và khí hiếm.
+ Hợp chất: Được chia thành hai nhóm chính là hợp chất hữu cơ và hợp chất vô cơ.
I. Đơn chất và hợp chất
Hoạt động
SGK Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 32): Phân loại
chất
Mô hình hạt
của đồng ở thể rắn, khí oxygen, khí hiếm helium, khí carbon dioxide và muối ăn
ở thể rắn được biểu diễn trong Hình 5.1.
Lưu ý: Nguyên
tử được biểu diễn bằng các quả cầu. Các nguyên tử cùng màu thuộc cùng một
nguyên tố hóa học, các nguyên tử khác màu thuộc các nguyên tố hóa học khác
nhau.
Quan sát
các mô hình trong Hình 5.1, thảo luận nhóm và thực hiện yêu cầu sau:
Dựa vào
thành phần nguyên tố, em hãy phân loại các chất trên thành hai loại: chất được
tạo nên từ một nguyên tố hóa học và chất được nên từ hai nguyên tố hóa học.
Trả lời:
- Nhóm chất tạo nên từ 1 nguyên tố hóa học: Đồng, khí oxygen và khí hiếm helium vì được tạo từ các quả cầu cùng màu
- Nhóm chất tạo nên từ 2 nguyên tố hóa học: Muối ăn và khí carbon dioxide vì được tạo từ 2 quả cầu khác màu nhau.
1. Đơn chất
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 33): Tượng đồng,
nhiên liệu hydrogen, đồ trang sức bằng kim cương trong Hình 5.2 là ví dụ về ứng
dụng của đồng, hydrogen và carbon. Em hãy kể ra các ứng dụng khác của đồng,
hydrogen và carbon mà em biết.
Trả lời:
-
- Các ứng dụng khác của Hydrogen: Bơm khí vào bóng thám không, khinh khí cầu; làm nhiên liệu cho đèn xì oxygen - hydrogen; làm nguyên liệu tổng hợp NH3, HCl và nhiều hợp chất hữu cơ khác.
- Các ứng dụng khác của Carbon: Làm ruột bút chì, chế tạo điện cực, làm mũi khoan, làm than đốt hoặc chất hấp phụ (than hoạt tính).
2. Hợp chất
Câu hỏi 1
SGK Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 34): Hãy trình
bày sự khác biệt giữa đơn chất oxygen và hợp chất carbon dioxide về thành phần
nguyên tố và vai trò của chúng đối với sự sống và sự cháy.
Trả lời:
- Về thành phần nguyên tố:
+ Đơn chất oxygen được tạo nên từ 1 nguyên tố: oxygen (O)
+ Hợp chất carbon dioxide do 2 nguyên tố cấu tạo thành: Carbon (C) và Oxygen (O).
- Về vai trò sinh học và hóa học:
+ Oxygen đóng vai trò duy trì sự sống và sự cháy.
+ Carbon dioxide không duy trì sự sống và không duy trì sự cháy (thường dùng để dập tắt đám cháy).
Câu hỏi 2
SGK Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 34): Hãy dự đoán
số lượng của các đơn chất nhiều hơn hay ít hơn số lượng của các hợp chất. Giải
thích.
Trả lời:
- Số lượng đơn chất ít hơn rất nhiều so với số lượng hợp chất. Đơn chất được tạo thành từ duy nhất 1 nguyên tố hóa học, mà hiện nay chỉ có hơn 100 nguyên tố hóa học. Hợp chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hóa học. Do đó, từ hơn 100 nguyên tố ban đầu, con người đã tổng hợp và phát hiện ra hàng chục triệu hợp chất khác nhau.
II. Phân tử
2. Khối lượng phân tử
Câu hỏi SGK
Khoa học tự nhiên 7 Kết nối tri thức Bài 5 (trang 35): Sử dụng giá
trị khối lượng nguyên tử của một số nguyên tố trong bảng tuần hoàn để tính khối
lượng phân tử của các chất được biểu diễn trong Hình 5.3a và Hình 5.3b.
Trả lời:
- Xét Hình 5.3a (Phân tử nitrogen): Được tạo bởi 2 nguyên tử Nitrogen (N = 14)
=> Khối
lượng phân tử của nitrogen bằng: 14.2 = 28 (amu)
- Xét Hình 5.3b (Phân tử methane): Được tạo bởi 1 nguyên tử Carbon (C = 12) và 4 nguyên tử Hydrogen (C = 1)
=> Khối lượng phân tử của methane bằng = 12.1 + 1.4 = 16 (amu)