Trước khi đọc
Câu hỏi 1 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 39): Khi nghe nói đến cụm từ thư bốn chữ, ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong tâm trí em là gì? Em biết những bài thơ bốn chữ nào? Hãy chia sẻ cảm xúc của em về một bài thơ bốn chữ.
Gợi ý:
- Khi nghe nói đến cụm từ thơ bốn chữ, ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong tâm trí em là sự mộc mạc, gần gũi. Mỗi dòng thơ có 4 chữ, rất ngắn gọn, nhịp điệu dứt khoát, rộn ràng.
- Một số bài thư bốn chữ: Hè về, Gieo hạt, Lượm, Lời của cây....
- Trong số các bài thơ bốn chữ từng đọc, "Lượm" của nhà thơ Tố Hữu luôn để lại trong em nhiều cảm xúc nhất. Bài thơ kết hợp với hàng loạt từ láy tượng hình, tượng thanh đã thể hiện trọn vẹn sự hồn nhiên, nhí nhảnh và tinh nghịch của chú bé Lượm. Thể thơ bốn chữ của bài thơ dễ đọc dễ nhớ. Đồng thời để lại trong lòng người đọc sự tiếc thương vô hạn và như một lời khẳng định rằng: "chú bé Lượm vẫn còn sống mãi trong lòng mọi người, hồn nhiên và anh hùng như thế".
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 40): Chia sẻ cảm nhận của em về hình ảnh anh bộ đội Cụ Hồ.
Trả lời:
- Hình ảnh anh bộ đội Cụ Hồ xuất hiện với thân hình rắn rỏi, nụ cười rám nắng, rạng rỡ cùng tác phong nghiêm trang. Tất cả những điều đó đã khiến em cảm thấy yêu hơn đất nước nhỏ bé của mình và rân trọng hơn bao giờ hết tình đồng đội thiêng liêng gắn kết qua bao gian khó, hiểm nguy.
Đọc văn bản
Câu 1 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 40): Số tiếng trong mỗi dòng thơ, vần thơ, nhịp thơ.
Trả lời:
- Số tiếng trong mỗi dòng thơ: 4 tiếng/ dòng.
- Vần thơ: tự do.
- Nhịp thơ: linh hoạt 2/2, 3/1.
Câu 2 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 40): Hình ảnh người lính trong “những năm máu lửa”.
Trả lời:
- Người lính trong “những năm máu lửa” là những anh hùng tuổi đời còn rất trẻ, ngập tràn sức sống. Dù "chưa từng hò hẹn", chưa một lần biết yêu, họ vẫn quyết tâm ra đi, sẵn sàng hy sinh bản thân mình cho độc lập dân tộc.
Câu 3 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 40): Hình ảnh người lính ở lại nơi chiến trường xưa trong tưởng tượng của tác giả.
Trả lời:
- Dù đơn độc ở lại giữa chiến trường xưa, hình ảnh người lính vẫn hiện lên như đang kề vai sát cánh chiến đấu cùng đồng đội với "ba lô con cóc" và "tấm áo màu xanh", nét phong thái hiền lành, hồn hậu qua "nụ cười hiền lành".
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi 1 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Cách chia khổ của bài thơ có gì đặc biệt? Hãy nêu tác dụng của cách chia đó.
Trả lời:
Cách chia khổ của bài thơ đặc biệt ở chỗ:
- Bài thơ được chia thành chín khổ. Hầu hết các khổ đều có bốn dòng tuy nhiên có hai khổ khác biệt với các khổ còn lại
- Cách chia phù hợp với nội dung và ý nghĩa bài thơ:
+ Khổ đầu tiên giới thiệu ngắn gọn hình ảnh và xuất thân người lính.
+ Khổ thơ thứ hai chỉ có hai câu lắng đọng như một nốt trầm khi giới thiệu rằng người lính không trở về nữa.
+ Những khổ thơ tiếp theo tái hiện đầy đủ những khoảnh khắc, khía cạnh trong tâm hồn người lính nơi chiến trận.
Câu hỏi 2 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Nêu nhận xét của em về số tiếng trong mỗi dòng và cách gieo vần, ngắt nhịp của bài thơ.
Trả lời:
- Số tiếng trong mỗi dòng thơ: 4.
- Cách gieo vần: vần chân.
- Ngắt nhịp: 2/2.
Câu hỏi 3 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Đọc bài thơ, ta như được nghe một câu chuyện về cuộc đời người lính. Em hình dung câu chuyện đó như thế nào?
Trả lời:
- Câu chuyện người lính hiện lên qua tác phẩm bắt đầu từ một chàng trai hồn nhiên, chất phác bước chân vào cuộc chiến "máu lửa". Sau những năm tháng chính chiến chốn sa trường, anh ngã xuống và nằm lại mãi mãi với Trường Sơn. Hình bóng anh vẫn luôn hiện hình cùng với mây trời, núi sông nơi đây, anh sẽ sống mãi trong ký ức của bạn bè, đồng chí và trong trái tim của nhân dân.
Câu hỏi 4 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Hãy tìm những chi tiết khắc họa hình ảnh người lính. Qua câu chuyện được kể và các chi tiết miêu tả, hình ảnh người lính hiện lên với những đặc điểm gì?
Trả lời:
- Những chi tiết khắc họa hình ảnh người lính:
+ Nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ và hòa bình không còn trở về.
+ Hi sinh anh dũng.
+ Hiền lành, giản dị, khắc khổ ("ba lô con cóc", "tấm áo màu xanh", "làn da sốt rét", "cười hiền lành").
+ Mộng mơ ("mắt như suối biếc/ vai đầy núi non",...)
=> Qua câu chuyện được kể và các chi tiết miêu tả, hình ảnh người lính hiện lên với những đặc điểm: trong sáng, hồn nhiên, vô tư, hiền lành, giản dị, mộng mơ.
Câu hỏi 5 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Nêu cảm nhận của em về tình cảm mà đồng đội và nhân dân dành cho những người lính đã hi sinh được thể hiện trong bài thơ.
Trả lời:
- Cảm nhận của em về tình cảm của đồng đội, của nhân dân dành cho những người lính đã hi sinh: các đồng chí đồng đội đoàn kết yêu thương lẫn nhau. Điều đó được thể hiện qua chi tiết:
+ khi người lính hi sinh tại chiến trường, bạn bè vẫn luôn mang theo hình bóng, tên tuổi các anh bên cạnh “anh thành ngọn lửa/bạn bè mang theo”, các anh vẫn như còn hiện hữu trên chiến trường, vẫn là hình ảnh “ba lô con cóc/ tấm áo màu xanh”.
=> Nhân dân vẫn luôn tin yêu, luôn nhớ về các anh, các anh vẫn “ngồi lặng lẽ, ngồi rực rỡ” giữa thiên nhiên, giữa núi rừng, giữa lòng nhân dân và đồng đội.
Câu hỏi 6 SGK Ngữ văn 7 KNTT - Soạn bài Đồng dao mùa xuân (trang 41): Theo em, tên bài thơ Đồng dao mùa xuân có ý nghĩa như thế nào?
Trả lời:
- Đồng dao:
- Mùa xuân:
=> Nhan đề bài thơ gợi lên khúc hát quen thuộc về sức sống diệu kì của con người và cảnh vật trước sự biến chuyển của thời gian.
Viết kết nối với đọc
Viết đoạn văn (khoảng 5 -7 câu) nêu cảm nghĩ của em về người lính trong bài thơ.
Đoạn văn tham khảo
Hình ảnh người lính từ lâu đã là một trong những đề tài tốn nhiều giấy mực của các nhà văn nhà thơ trong thời kì kháng chiến. Bài thơ “Đồng dao mùa xuân” của Nguyễn Khoa Điềm chính là một nốt nhạc đẹp góp vào đề tài ấy. Hình ảnh người lính hiện lên qua bài thơ thật mộc mạc, chất phác và giản dị: “chưa một lần yêu/ cà phê chưa uống/ còn mê thả diều”... nhưng khi bước vào chiến trận lại vô cùng anh dũng, kiên cường.
Trong gian lao, thử thách, tình đồng đội, đồng chí lại càng thêm gắn kết. Dù chiến trường khốc liệt với "bom nổ / khói đen rừng chiều" và những cơn "làn da sốt rét", các chiến sĩ vẫn giữ trọn tinh thần lạc quan, yêu đời cùng nụ "cười hiền lành". Nhìn vào đó, người đọc cảm nhận được tình cảm sâu nặng của tác giả cũng như tình cảm của người dân với thế hệ cha anh đã hi sinh bảo vệ Tổ Quốc - những người sẽ sống mãi cùng non sông đất nước và sống mãi trong lòng dân tộc Việt Nam.