1. Những nét chính về quá
trình hình thành chủ nghĩa đế quốc
Câu hỏi SGK Lịch sử 8 (trang 47): Hãy
mô tả nét chính về quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc vào cuối thế kỉ XIX -
đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Khoảng 30 năm cuối của thế kỉ XIX, kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu và Bắc Mỹ tăng trưởng nhanh chóng trong điều kiện hòa bình và các phát minh khoa học – kỹ thuật.
- Sự cạnh tranh khốc liệt thúc đẩy tập trung sản xuất, làm xuất hiện các tổ chức độc quyền (như các-ten, xanh-đi-ca, tơ-rớt). Các công ty này thao túng toàn bộ kinh tế, chính trị và xã hội.
- Tư bản ngân hàng kết hợp với tư bản công nghiệp tạo thành tư bản tài chính. Các nước phương Tây tăng cường xâm lược, bóc lột thuộc địa, dẫn đến sự ra đời của chủ nghĩa đế quốc.
2. Các nước đế quốc Anh,
Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế XX
a) Anh
Câu hỏi 1 SGK Lịch sử 8 (trang 47): Khai thác
tư liệu trên và thông tin trong mục, hãy nêu chuyển biến lớn về kinh tế của đế
quốc Anh trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Cuối thế kỷ XIX, công nghiệp Anh phát triển chậm lại và mất vị trí dẫn đầu thế giới, tụt xuống thứ ba (sau Mỹ và Đức).
+ Cụ thể: Sản lượng than, thép và tỷ trọng công nghiệp thế giới của Anh đều giảm mạnh, bị Mỹ và Đức vượt qua trước Thế chiến I.
- Anh vẫn dẫn đầu thế giới về xuất khẩu tư bản, thương mại, thuộc địa.
+
Câu hỏi 2 SGK Lịch sử 8 (trang 47): Khai thác biểu đồ hình 10.2 và thông tin trong mục, hãy nêu những chuyển biến về chính sách đối nội, đối ngoại của đế quốc Anh trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Về đối nội:
+ Anh là nước quân chủ lập hiến.
+ Hai đảng Tự do và Bảo thủ thay nhau nắm quyền, đều bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản.
- Về đối ngoại:
+ Anh tiếp tục đẩy mạnh xâm lược thuộc địa.
+ Trở thành đế quốc có nhiều thuộc địa nhất thế giới.
b) Pháp
Câu hỏi 1 SGK Lịch sử 8 (trang 48): Hãy nêu
những chuyển biến về kinh tế của đế quốc Pháp trong những năm cuối thế kỉ XIX -
đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Tốc độ phát triển kinh tế Pháp chậm lại do hậu quả nặng nề của Chiến tranh Pháp – Phổ (1870 – 1871).
- Đến cuối thế kì XIX, công nghiệp Pháp tụt xuống thứ tư (sau Mỹ, Đức, Anh); nông nghiệp trong tình trạng sản xuất nhỏ.
- Các công ty độc quyền vẫn ra đời và dần chi phối nền kinh tế Pháp, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng.
- Pháp đứng thứ hai (sau Anh) về xuất khẩu tư bản.
Câu hỏi 2 SGK Lịch sử 8 (trang 48): Khai thác biểu đồ hình 10.4 và thông tin trong mục, hãy nêu những chuyển biến lớn về chính sách đối nội, đối ngoại của đế quốc Pháp.
Trả lời:
- Về đối nội:
+ Nền Cộng hoà thứ ba ở Pháp được thành lập nhưng thường xuyên xảy ra khủng hoảng nội các.
+ Chính phủ Cộng hoà thi hành chính sách đàn áp nhân dân và các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân.
- Về đối ngoại:
+ Pháp đẩy mạnh xâm lược, bóc lột thuộc địa, là nước có hệ thống thuộc địa lớn thứ hai thế giới (sau Anh).
+ Các thuộc địa tiêu biểu ở châu Phi (An-giê-ri, Ma-rốc,...) và châu Á (Việt Nam, Cam-pu-chia, Lào,...).
c) Đức
Câu hỏi SGK Lịch sử 8 (trang 49): Nêu những
chuyển biến về kinh tế, chính sách đối nội, đối ngoại của đế quốc Đức trong
những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Về kinh tế: Thống nhất đất nước (1871); vươn lên đứng đầu châu Âu, thứ hai thế giới về công nghiệp; hình thành các công ty độc quyền.
- Về đối nội: Nước liên bang theo chế độ quân chủ lập hiến; quý tộc địa chủ liên kết với tư bản độc quyền.
- Về đối ngoại: Chạy đua vũ trang, dùng vũ lực chia lại thuộc địa.
d) Mỹ
Câu hỏi SGK Lịch sử 8 (trang 49): Trình bày
những chuyển biến lớn về kinh tế, chính sách đối nội, đối ngoại của đế quốc Mỹ
trong những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Trả lời:
- Về kinh tế: Vươn lên đứng đầu thế giới về sản xuất công nghiệp; xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ; nông nghiệp phát triển, cung cấp lương thực, thực phẩm cho châu Âu.
- Về đối nội: Chế độ cộng hoà; hai đảng Cộng hoà và Dân chủ thay nhau nắm quyền, phục vụ giai cấp tư sản.
- Về đối ngoại: Bành trướng châu Á – Thái Bình Dương, gây chiến với Tây Ban Nha; biến Trung và Nam Mỹ thành khu vực độc quyền ảnh hưởng.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Lịch sử 8 (trang 49): Chỉ ra
những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa đế quốc. Theo em, đặc trưng nào là quan
trọng nhất? Vì sao?
Trả lời:
- Sự xuất hiện của các công ty độc quyền chi phối kinh tế, chính trị và xã hội.
- Hình thành tư bản tài chính.
- Đẩy mạnh xuất khẩu tư bản.
- Đẩy mạnh xâm lược, khai thác và bóc lột thuộc địa, mở rộng khu vực ảnh hưởng.
- Theo em, đặc trưng quan trọng nhất đó chính là sự xuất hiện của các công ty độc quyền. Đây là điều kiện tạo nên sự phát triển kinh tế to lớn, từ đó lũng đoạn thị trường, chi phối chính trị - xã hội trong nước và là động lực thúc đẩy việc xuất khẩu tư bản cũng như mở rộng xâm lược thuộc địa ra bên ngoài.
Luyện tập 2 SGK Lịch sử 8 (trang 49): Hãy lập
bảng so sánh (điểm giống và khác nhau) về kinh tế, chính sách đối ngoại nổi bật
của các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ.
Trả lời:
- Giống nhau:
+ Xuất hiện các công ty độc quyền, lũng đoạn và chi phối nền kinh tế.
+ Đều đẩy mạnh xâm lược, mở rộng thuộc địa hoặc bành trướng khu vực ảnh hưởng.
- Khác nhau:
Vận dụng
Tìm hiểu
thông tin từ sách, báo và internet, hãy kể tên một số công ti đa quốc gia có
phạm vi ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế nhiều nước trên thế giới hiện nay.
Tham khảo:
- Một số công ty đa quốc gia: Apple (Mỹ), Alibaba (Trung Quốc), Samsung Electronics (Hàn Quốc), Toyota (Nhật Bản)...
---------------------------------------
Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Lịch sử 8 Bài 10 Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu Mỹ (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 8 - Kết nối tri thức: Xem ngay!