Giải Lịch sử 8 Bài 3: Cách mạng công nghiệp (Nửa sau thế kỉ XVIII - giữa thế kỉ XIX)

1. Cách mạng công nghiệp Anh

Câu hỏi SGK Lịch sử 8 (trang 16): Trình bày những thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp ở Anh. Theo em thành tựu nào là tiêu biểu nhất? Vì sao?

Trả lời:

- Những thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp Anh:

+ Năm 1764: Giêm Ha-gri-vơ chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni.

+ Năm 1769: R. Ác-rai phát minh máy kéo sợi chạy bằng sức nước.

+ Năm 1784: Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước. Nhờ đó, các nhà máy có thể xây dựng ở bất cứ nơi nào thuận lợi.

+ Năm 1785: E. Các-rai phát minh máy dệt, giúp tốc độ sản xuất tăng lên gần 40 lần.

+ Năm 1814: Xti-phen-xơn chế tạo thành công đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước.

+ Năm 1825: Khánh thành đoạn đường sắt đầu tiên nối liền Man-che-xtơ với Li-vơ-pun.

+ Năm 1850: Ở Anh đã có khoảng 10 000 km đường sắt.

- Máy hơi nước của Giêm Oát (1784) là thành tựu mang tính bước ngoặt tiêu biểu nhất, bởi vì nó đã giúp các nhà máy không còn bị phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên mà có thể xây dựng ở bất cứ nơi nào. 

2. Cách mạng công nghiệp lan ra các nước châu Âu và Mỹ

Câu hỏi SGK Lịch sử 8 (trang 17): Hãy nêu những thành tựu của cách mạng công nghiệp ở Pháp, Đức và Mỹ

Trả lời:

* Pháp:

- Thời gian bắt đầu: Từ năm 1830.

- Bắt đầu từ công nghiệp nhẹ, sau đó lan sang công nghiệp nặng trong khoảng năm 1850 – 1870.

- Kết quả: Kinh tế phát triển nhanh chóng, vươn lên đứng thứ hai thế giới (sau Anh).

* Đức

- Thời gian bắt đầu: Từ những năm 40 của thế kỉ XIX.

- Phát triển dựa trên nền công nghiệp nặng, hiện đại và tập trung (trong đó luyện kim, hoá chất đóng vai trò chủ đạo).

- Kết quả:

+ Giữa thế kỉ XIX, kinh tế Đức phát triển với tốc độ rất cao.

+ Đến khi thống nhất đất nước (1871), Đức trở thành một nước công nghiệp.

* Mỹ:

- Do có quan hệ mật thiết với Anh, quá trình công nghiệp hoá diễn ra khá sớm, bắt đầu từ công nghiệp nhẹ.

- Thành tựu: Máy tách hạt bông (1793) và máy thu hoạch bông (1850) giúp tạo ra năng suất lao động cao hơn nhiều lần so với thủ công.

- Công nghiệp đường sắt, khai mỏ, luyện kim, đóng tàu,... cũng rất phát triển.

- Kết quả: Đến giữa thế kỉ XIX, Mỹ đứng thứ tư thế giới về giá trị sản xuất công nghiệp (sau Anh, Pháp, Đức).

3. Những tác động của cách mạng công nghiệp đối với sản xuất và xã hội

Câu hỏi 1 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Khai thác tư liệu trên và hình 3.5 cho em biết mặt trái của cách mạng công nghiệp là gì?

Trả lời:

- Môi trường làm việc ô nhiễm, độc hại: Không khí trong xưởng "đặc quánh những bụi là bụi" dày màu trắng phủ kín máy móc. Đường đi lối lại phủ đầy một lớp dầu và bụi bông vụn.

- Sự bóc lột sức lao động của phụ nữ và trẻ em

- Sự tăng cường bóc lột của giai cấp tư sản làm mâu thuẫn trong xã hội tư bản và các cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản không ngừng tăng lên.

- Sự xâm chiếm và tranh giành thuộc địa. 

Câu hỏi 2 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Hãy trình bày những tác động của cách mạng công nghiệp đối với sản xuất và xã hội.

Trả lời:

- Về sản xuất:

+ Thay đổi căn bản quá trình sản xuất, nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy nhiều ngành kinh tế khác phát triển.

+ Tạo ra nguồn của cải dồi dào cho xã hội.

+ Chuyển xã hội loài người từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp.

- Về xã hội: Hình thành hai giai cấp cơ bản

+ Giai cấp tư sản: Giàu lên nhanh chóng nhờ công nghiệp hoá, trở thành giai cấp thống trị.

+ Giai cấp vô sản: Ngày càng đông đảo, tập trung; là lao động làm thuê chịu áp bức, bóc lột nên mâu thuẫn về quyền lợi với tư sản và đã đứng lên đấu tranh.

Luyện tập

Luyện tập 1 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Lập bảng hệ thống những thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp từ nửa sau thế kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX ở các nước châu Âu và Mỹ.

Trả lời:

Luyện tập 2 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Có ý kiến cho rằng: "Xã hội loài người chuyển từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp là nhờ cách mạng công nghiệp". Em đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

Trả lời:

- Em đồng ý với ý kiến trên. Bởi lẽ:

+ Động lực thúc đẩy các ngành kinh tế, đồng thời tạo đà cho giao thông mở rộng và thương mại phát triển chính là nhờ sự bứt phá của những ngành công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ. Nhờ vào  các loại máy móc được phát minh, sự lệ thuộc vào thiên nhiên của con người đã giảm đi đáng kể. Chính cuộc cách mạng này đã  tạo ra bước ngoặt làm thay đổi cơ bản điều kiện về kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học kĩ thuật của xã hội loài người.

Vận dụng

Vận dụng 1 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Theo em, nếu con người không sáng tạo ra những loại máy móc dùng trong sản xuất hoặc những phương tiện giao thông hiện đại như tàu hoả, tàu thuỷ,... thì hoạt động sản xuất và cuộc sống của chúng ta sẽ thế nào?

Trả lời:

- Nếu con người không sáng tạo ra những loại máy móc dùng trong sản xuất hoặc những phương tiện giao thông hiện đại thì hoạt động sản xuất và cuộc sống của chúng ta sẽ không có nhiều sự thay đổi để phát triển. Khi đó, việc di chuyển hay vận chuyển hàng hóa sẽ gặp vô vàn khó khăn. Hơn nữa, những vấn đề như an toàn lao động và ô nhiễm môi trường ... sẽ không được đảm bảo. Tình trạng bóc lột sức lao động sẽ còn gia tăng hơn nữa. Năng suất lao động rơi vào trì trệ, không phát triển vì sức người cùng các thao tác thủ công vẫn đóng vai trò nòng cốt. 

Vận dụng 2 SGK Lịch sử 8 (trang 18): Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet về một thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp từ nửa sau thế kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX và viết bài giới thiệu (khoảng 200 chữ) về thành tựu đó.

Trả lời:

Tàu thủy đầu tiên chạy bằng động cơ hơi nước

       Sự thay đổi mang tính bước ngoặt đối với ngành chế tạo tàu thủy toàn cầu đã chính thức bắt đầu từ chuyến đi chạy thử ngắn ngủi dài 15 phút, chở theo hàng ngàn hành khách vào năm 1783. Đó là thời điểm chiếc Pyroscaphe – con tàu thủy đầu tiên chạy bằng động cơ hơi nước do nhà phát minh người Pháp Claude Jouffroy d' Abbans chế tạo thành công – rẽ sóng vận hành trên dòng sông Saône vào ngày 15/7/1783.

     Nhằm giúp tàu di chuyển, Claude Jouffroy đã ứng dụng ý tưởng của James Watt để dẫn động một động cơ hơi nước, làm quay hai bánh xe gắn hai bên thân tàu. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, thành tựu này đã từng thất bại lần đầu tiên vào văn 1778. Thành công sau đó của ông không chỉ khẳng định tài năng kiên trì mà còn mở ra một chương mới cho lịch sử giao thông đường thủy.

---------------------------------------

     Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Lịch sử 8 Bài 3 Cách mạng công nghiệp (Nửa sau thế kỉ XVIII - giữa thế kỉ XIX) (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.

>>> Full lời giải SGK Lịch sử 8 - Kết nối tri thức: Xem ngay!