1. Hệ quả địa lí của chuyển động tự quay quanh trục
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 17): Dựa vào hình 5.1 và kiến thức đã học, hãy trình bày đặc điểm chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất (chiều tự quay, độ nghiêng của trục, chu kì tự quay,...).
Trả lời:
- Đặc điểm chuyển động
tự quay quanh trục của Trái Đất:
+ Chiều tự quay:
+ Độ nghiêng của trục Trái Đất được cố định ở 1 góc 66033’ so với mặt phẳng quỹ đạo.
+ Thời gian để Trái Đất hoàn thành một vòng tự quay quanh trục được tính là một ngày đêm (tương đương 24 tiếng).
Câu hỏi 2 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 17): Đọc thông tin trong mục a và
quan sát hình 5.1, trả lời các câu hỏi sau:
- Tại sao có sự luân
phiên ngày đêm trên Trái Đất?
- Nếu Trái Đất chỉ chuyên động quanh Mặt Trời mà không tự quay quanh trục thì trên Trái Đất hiện tượng ngày đêm sẽ diễn ra như thế nào?
Trả lời:
- Do có hình khối cầu, Trái Đất luôn được Mặt Trời chiếu sáng một nửa (sinh ra ngày) và một nửa chưa được chiếu sáng (sinh ra đêm). Nhờ vào hoạt động tự xoay quanh trục của Trái Đất, tất cả mọi nơi trên bề mặt Trái Đắt đều lần lượt được Mặt Trời chiếu sáng rồi lại lần lượt chìm trong bóng tối, gây nên hiện tượng ngày đêm luân phiên.
- Nếu Trái Đất chỉ chuyển động quanh Mặt Trời mà không tự quay quanh trục, mọi nơi trên Trái Đất sẽ có 6 tháng liên tiếp là ban ngày và 6 tháng liên tiếp là ban đêm.
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 18): Dựa vào thông tin trong
mục b và quan sát hình 5.2, hãy cho biết:
- Tại sao các địa điểm
nằm trên các kinh tuyến khác nhau lại có giờ địa phương khác nhau.
- Những nước nào có cùng giờ với Việt Nam.
Trả lời:
- Trái Đất có dạng hình khối cầu và tự quay quanh trục từ Tây sang Đông nên tại cùng một thời điểm xác định, vị trí của Mặt Trời ở các độ cao khác nhau khiến người đứng ở các kinh tuyến khác nhau nhìn thấy Mặt Trời ở các độ cao khác nhau. Do đó, các địa điểm thuộc kinh tuyến khác nhau có giờ địa phương khác nhau.
- Những nước nào có cùng
giờ với Việt Nam: Thái Lan, Lào, Campuchia, Indônêxia.
2. Các hệ quả địa lí do chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 19): Dựa vào hình 5.3 và kiến thức đã học, hãy mô tả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời (quỹ đạo, hướng chuyển động, hướng và độ nghiêng của trục Trái Đất, thời gian hoàn thành 1 vòng chuyển động).
Trả lời:
- Trái Đất chuyển động
quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip.
- Hướng chuyển động:
- Trục Trái Đất giữ nguyên độ nghiêng 66°33’ trên mặt phẳng quỹ đạo và không thay đổi hướng nghiêng trong suốt quá trình chuyển động.
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Dựa vào thông tin và hình 5.4 trong mục a, hãy giải thích hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau ở hai bán cầu.
Trả lời:
- Ở Xích đạo: Độ dài ngày và đêm bằng nhau quanh năm.
- Xa Xích đạo: Chênh lệch thời gian giữa ngày và đêm càng lớn.
- Ở hai cực: Có hiện tượng sáu tháng ngày và sáu tháng đêm.
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Dựa vào thông tin trong mục b và hình 5.3, hãy trình bày hiện tượng mùa diễn ra ở bản cầu Bắc.
Trả lời:
- Mùa là khoảng thời gian trong năm có đặc điểm riêng về thời tiết, khí hậu. Nguyên nhân sinh ra các mùa là do Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời với hướng trục không đổi và nghiêng góc 66°33’ so với mặt phẳng quỹ đạo, dẫn đến góc chiếu và thời gian tiếp nhận ánh sáng mặt trời thay đổi trong năm.
- Vào thời điểm ngày 22 tháng 6, Bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời (nhận nhiều ánh sáng, nhiệt) nên là mùa nóng, nửa cầu Nam do không ngả về phía Mặt Trời nên nhận ít nhiệt và ánh sáng, trở thành mùa lạnh.
- Vào thời điểm ngày 22 tháng 12, Bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời (nhận nhiều ánh sáng, nhiệt) nên là mùa nóng, nửa cầu Bắc bước vào mùa lạnh.
- Biểu hiện của các mùa thể hiện rõ rệt nhất tại những vùng thuộc khí hậu ôn đới. Đối với vùng nhiệt đới, một năm có hai mùa nhưng không rõ rệt, còn vùng hàn đới thì đặc trưng bởi một mùa lạnh kéo dài. Trạng thái các mùa luôn có xu hướng đối lập hoàn toàn giữa hai nửa cầu Bắc và Nam.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Ngày và giờ ở Mê-hi-cô là bao
nhiêu khi Việt Nam là 7 giờ sáng ngày 1-1-2022?
Trả lời:
- Ngày và giờ ở Mê-hi-cô
là 18 giờ ngày 1-1-2022 khi Việt Nam là 7 giờ sáng ngày 1-1-2022.
Luyện tập 2 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Hiện tượng chênh lệch độ dài
ngày, đêm diễn ra như thế nào ở các vùng nhiệt đới, ôn đới và hàn đới?
Trả lời:
- Vùng nhiệt đới: quanh
năm có độ dài ngày và đêm bằng nhau.
- Vùng ôn đới: thời gian
chênh lệch giữa ngày và đêm lớn.
- Vùng hàn đới: có 6 tháng là ban ngày và 6 tháng là ban đêm.
Luyện tập 3 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Hãy cho biết nguyên nhân sinh
ra mùa trên Trái Đất. Hiện tượng mùa khác nhau như thế nào ở các vùng nhiệt
đới, ôn đới và hàn đới.
Trả lời:
- Nguyên nhân sinh ra các mùa là do Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời, trong khi trục của nó không thay đổi và nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo một góc khoảng 66°33’. Điều này làm thay đổi thời gian tiếp nhận ánh sáng mặt trời cũng như góc giao nhau của tia sáng mặt trời với bề mặt đất trong một năm.
- Hiện tượng mùa khác
nhau ở các vùng nhiệt đới, ôn đới và hàn đới:
+ Vùng nhiệt đới:
+ Vùng ôn đới:
+ Vùng hàn đới: Quanh năm lạnh, xảy ra hiện tượng 6 tháng ban ngày và 6 tháng ban đêm.
Vận dụng
Vận dụng 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Giải thích tại sao người hâm mộ
bóng đá ở Việt Nam, muốn theo dõi trực tiếp các trận bóng của giải ngoại hạng
Anh thường phải thức đêm để xem, trong khi thực tế các trận bóng bên Anh thường
được bắt đầu vào buổi chiều.
Trả lời:
- Nước Anh nằm ở múi giờ gốc (0), Việt Nam ở múi giờ số 7. Khoảng cách thời gian chênh lệch giữa hai quốc gia này là 7 giờ đồng hồ. Vì thế, nếu bên Anh tổ chức đá bóng vào lúc 13 giờ chiều thì đồng hồ ở Việt Nam lúc này là 20 giờ tối. Đây là lý do khiến người hâm mộ ở Việt Nam phải thức đêm để đón xem các trận đấu Ngoại hạng Anh trong khi thực tế các trận bóng bên Anh thường được bắt đầu vào buổi chiều.
Bảng một số giờ ở Anh và Việt Nam
=> Như vậy, ta thấy
nếu ở Anh đá bóng lúc 18h thì ở Việt Nam sẽ xem bóng đá lúc 1h ngày hôm sau.
Vận dụng 2 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 20): Giải thích câu tục ngữ:
Đêm tháng năm chưa nằm đã
sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã
tối.
Câu tục ngữ đó đúng với
những khu vực nào trên Trái Đất?
Trả lời:
- Việt Nam nằm ở Bán Cầu Bắc.
+ Vào thời gian tháng 5, nước ta bước vào giai đoạn mùa hè. Lúc này, do nửa cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, đồng thời Mặt Trời dịch chuyển từ khu vực chí tuyến Bắc về phía đường Xích đạo nên tạo ra hiện tượng ngày dài hơn đêm.
+ Vào thời gian tháng 10, nước ta đang trải qua dai đoạn mùa đông. Lúc này bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, Mặt Trời di chuyển từ chí tuyến Nam xuống Xích đạo dẫn đến hiện tượng ngày ngắn hơn đêm.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Địa 10 Kết nối tri thức Bài 5: Hệ quả địa lí các chuyển động của Trái Đất (chính xác nhất), giúp bạn nắm vững các kiến thức trọng tâm và giải đáp các câu hỏi trong sách giáo khoa một cách chi tiết nhất. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành tư duy phân tích các vấn đề địa lí hiện đại và đạt kết quả cao trong học tập. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:
>>> Full lời giải SGK Địa lí 10 - Kết nối tri thức: Xem ngay!