1. Phân bố dân cư
Dựa vào hình 20 và thông tin
trong mục 1, hãy:
- Xác định trên bản đồ một số nước có mật độ dân
số trên 200 người/km2 và một số nước có mật độ dân số dưới 10
người/km2.
- Phân tích tác động của các nhân tố tự nhiên,
kinh tế - xã hội đến phân bố dân cư.
Trả lời:
- Các
quốc gia có mật độ dân số:
+ Trên 200 người/km2: Nhật Bản, Hàn Quốc,
Phi-lip-pin, Việt Nam, Ấn Độ, Pa-ki-xtan, Nê-pan, Anh, Hà Lan, Đức, Áo,
I-ta-li-a, Ni-giê-ri-a,…
+ Dưới 10 người/km2: Ca-na-đa, Liên bang Nga,
Ô-xtrây-li-a, Ca-dắc-xtan, Mông Cổ, Li-bi, Mô-ri-ta-ni, Ni-giê, Gia-bông,
Nam-mi-bi-a, Bôt-xoa-na,…
- Các nhân tố tác động đến phân bố dân cư:
* Nhân tố tự nhiên
- Tạo điều kiện thuận lợi hoặc gây trở ngại cho sự cư trú của con người.
+ Khu vực có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên phong phú, môi trường thuận lợi dân cư sinh sống đông đúc.
+ Khu vực có điều kiện khó khăn, bất lợi dân cư thưa thớt (ngược lại).
* Nhân tố kinh tế - xã hội
- Có vai trò quyết định đến việc phân bố dân cư, giúp quá trình này chuyển từ tự phát sang tự giác.
- Tác động trực tiếp đến sự phân bố dân cư trên thế giới (sự di dân).
2. Đô thị hoá
Câu hỏi 1 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 61): Dựa vào thông tin trong mục a,
hãy trình bày khái niệm đô thị hoá.
Trả lời:
- Đô thị hóa là một quá trình kinh tế
- xã hội mà biểu hiện của nó là sự tăng nhanh về số lượng và quy mô của các
điểm dân cư đô thị, sự tập trung dân cư trong các thành phố, nhất là các thành
phố lớn và phổ biến rộng rãi lối sống thành thị.
Câu hỏi 2 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 61): Đọc thông tin trong mục b, hãy
phân tích các nhân tố tác động đến đô thị hóa.
Trả lời:
- Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên:
+ Tạo điều kiện thuận lợi hoặc gây khó khăn cho đô thị hoá (bao gồm: quỹ đất, địa hình, nguồn nước, khoáng sản,...).
- Nhân tố kinh tế - xã hội:
+ Có tác động đặc biệt quan trọng. Công nghiệp hoá và đô thị hoá là hai quá trình song hành, hỗ trợ nhau cùng phát triển.
+ Lối sống, mức thu nhập, trình độ văn hoá, nghề nghiệp,... đều tác động đến quá trình đô thị hoá.
+ Chính sách phát triển đô thị được đề xuất ra dựa trên hoàn cảnh tự nhiên, kinh tế – xã hội cụ thể của quốc gia, vùng.
Câu hỏi 3 SGK Địa 10 Kết nối tri thức (trang 62): Đọc thông tin trong bảng 20.1,
hãy phân tích ảnh hưởng của đô thị hoá đến sự phát triển kinh tế, xã hội và môi
trường.
Trả lời:
* Về kinh tế:
- Ảnh hưởng tích cực:
+ Làm tăng quy mô cũng như tỉ lệ lao động làm việc trong các ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.
+ Góp phần làm thay đổi bản chất cơ cấu nền kinh tế, từ đó đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế tổng thể.
+ Giúp cải thiện và tăng năng suất lao động chung.
- Ảnh hưởng tiêu cực:
+ Khiến cho giá cả của các loại hàng hóa, dịch vụ và sinh hoạt phí ở khu vực đô thị thường bị đẩy lên mức cao.
+ Làm tăng sự phân hóa và chênh lệch rõ rệt về mức độ phát triển kinh tế giữa khu vực thành thị với khu vực nông thôn.
* Về xã hội:
- Ảnh hưởng tích cực:
+ Thúc đẩy mở rộng thị trường lao động, tạo thêm nhiều cơ hội việc làm mới cho người dân.
+ Phổ biến rộng rãi lối sống thành thị, mở ra cơ hội tiếp cận dễ dàng hơn với các thiết bị văn minh, tiện nghi hiện đại trong đời sống thường nhật.
+ Nâng cao rõ rệt trình độ văn hóa cũng như năng lực nghề nghiệp cho một bộ phận lớn dân cư.
- Ảnh hưởng tiêu cực:
+ Gây áp lực nặng nề lên các vấn đề an sinh như nhà ở, giải quyết việc làm và hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị.
+ Tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng các tệ nạn xã hội tại khu vực thành thị.
* Về môi trường
- Ảnh hưởng tích cực: Giúp mở rộng và phát triển không gian thành thị; hình thành nên môi trường sinh hoạt đô thị gắn liền với cơ sở hạ tầng hiện đại, từ đó gián tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân.
- Ảnh hưởng tiêu cực: Nếu diễn ra theo hướng tự phát, đô thị hóa thường là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường và gây ra nạn tắc nghẽn giao thông cục bộ.
Luyện tập
Cho bảng số liệu:
- Vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi tỉ lệ dân
thành thị và nông thôn thế giới giai đoạn 1950 - 2020.
- Nêu nhận xét.
* Vẽ biểu đồ:
* Nhận xét:
- Giai đoạn 1950 - 2020, cơ cấu dân số phân theo thành thị và nông thôn của thế giới có sự thay đổi rõ rệt, cụ thể:
+ Tỉ lệ dân thành thị tăng nhanh từ 29,6% (năm 1950) lên 56,2% (năm 2020), tăng 26,6%.
+ Tỉ lệ dân nông thôn giảm từ 70,4% (năm 1950) xuống còn 43,8% (năm 2020), giảm 26,6%.
- Nguyên dân của sự thay đổi này là kết quả của quá trình độ thị hóa, dân số thành thị vượt qua dân số nông thôn và chiếm đa số trong cơ cấu dân số thế giới (56,2% so với 43,8%).
Vận dụng
Hãy nêu một số ảnh hưởng của đô thị hoá đến phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương em.
Gợi ý:
- Ảnh hưởng tích cực:
+ Tác động mạnh mẽ tới quá trình chuyển dịch cơ
cấu kinh tế.
+ Mang lại nguồn thu lớn cho địa phương từ các hoạt động kinh tế đa dạng bao gồm du lịch, dịch vụ, thương mại và công nghiệp.
+ Số lượng các cơ sở sản xuất công nghiệp và
dịch vụ thương mại tăng mạnh.
+ Tạo thêm nhiều việc làm mới cho người lao động.
- Ảnh hưởng tiêu cực:
+ Giá cả thị trường cao làm tăng chi phí sinh hoạt của người dân.
+ Ô nhiễm môi trường.
+ Đô thị hóa nhanh tạo ra những áp lực nặng nề lên hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị, cùng với các nhu cầu thiết yếu như giải quyết việc làm, giáo dục, y tế, hệ thống trường học và nhà ở cho người dân.
+ Nguy cơ gia tăng tệ nạn xã hội: Xuất hiện nguy cơ làm gia tăng các loại tệ nạn xã hội tại địa phương.
+ Cạn kiệt tài nguyên: Các nguồn tài nguyên thiên nhiên đối mặt với nguy cơ bị cạn kiệt do nhu cầu khai thác phục vụ phát triển đô thị.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Địa 10 Kết nối tri thức Bài 20: Phân bố dân cư và đô thị hóa trên thế giới (chính xác nhất), giúp bạn nắm vững các kiến thức trọng tâm và giải đáp các câu hỏi trong sách giáo khoa một cách chi tiết nhất. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành tư duy phân tích các vấn đề địa lí hiện đại và đạt kết quả cao trong học tập. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:
>>> Full lời giải SGK Địa lí 10 - Kết nối tri thức: Xem ngay!