1. Quá trình hình thành và tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta
Câu hỏi 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 14): Trình bày sự hình thành Trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
Trả lời:
- Hội nghị I-an-ta thành lập đầu năm 1945 tại Liên Xô với sự tham gia của ba cường quốc Mỹ, Anh và Liên Xô. Hội nghị đã đưa ra nhiều quyết định quan trọng, như:
+ Thống nhất tiêu diệt hoàn toàn chủ nghĩa phát xít Đức cùng chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản.
+ Thành lập tổ chức Liên hợp quốc để duy trì hoà bình và an ninh quốc tế
+ Thoả thuận về việc phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 16): Khai thác
thông tin và tư liệu trong mục, trình bày những nét chính về quá trình tồn tại
của Trật tự thế giới hai cực I – an – ta.
Trả lời:
+ Từ năm 1945 đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX: Trật tự được xác lập và phát triển mạnh mẽ. Đặc trưng bởi sự đối đầu về tư tưởng, chính trị, kinh tế, quân sự,...giữa cực Mỹ (đứng đầu khối tư bản chủ nghĩa) và cực Liên Xô (đứng đầu khối xã hội chủ nghĩa).
+ Đầu năm 70 của thế kỉ XX đến năm 1991: Trật tự thế giới hai cực I-an-ta xói mòn và đi đến sụp đổ. Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu (vào cuối những năm 80 của thế kỉ XX), sự tan rã của Liên Xô (12 – 1991) đã chấm dứt sự tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta
2. Nguyên nhân và tác động
của sự sụp đổ Trật tự thế giới hai cực I-an-ta
Câu hỏi 3 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 17): Hãy tóm tắt những nét
chính về quá trình hình thành và tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
Trả lời:
- Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ do nhiều nguyên nhân:
+ Sự đối đầu kéo dài giữa Liên Xô và Mỹ khiến cả hai suy yếu về kinh tế và tài chính, buộc phải hạn chế các cuộc chạy đua vũ trang.
+ Từ giữa những năm 70 của thế kỉ XX, xu thế hòa dịu trong quan hệ Đông - Tây đã xuất hiện
+ Các nước nỗ lực thoát khỏi ảnh hưởng hai cực; phong trào giải phóng dân tộc thắng lợi tạo ra nhiều quốc gia độc lập làm thay đổi khuôn khổ của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
+ Sự thay đổi trong nền kinh tế thế giới góp phần làm suy yếu hệ thống.
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 17): Phân tích tác
động của sự sụp đổ Trật tự thế giới hai cực I-an-ta đối với tình hình thế giới.
Trả lời:
- Chấm dứt Chiến tranh lạnh, hình thành cấu trúc thế giới mới.
- Lực lượng với ưu thế tạm thời thuộc về Mỹ, nhưng vị thế các trung tâm kinh tế, tế, các tổ chức quốc tế, khu vực,...ngày càng gia tăng, làm suy giảm sức mạnh tương đối của Mỹ. Mở ra giai đoạn quan hệ quốc tế chuyển sang đối thoại và hợp tác.
Luyện tập và Vận dụng
Luyện tập 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 17): Hãy tóm tắt những nét chính về quá trình hình thành và tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I – an – ta.
Lời giải:
* Quá trình hình thành:
+ Đầu năm 1945, Hội nghị I-an-ta diễn ra với sự tham gia của Liên Xô, Mỹ và Anh.
+ Hội nghị thống nhất mục tiêu chung: Tiêu diệt chủ nghĩa phát xít Đức và quân phiệt Nhật.
+ Thành lập Liên hợp quốc để duy trì hòa bình và an ninh thế giới.
* Quá trình tồn tại:
- Trật tự hai cực I-an-ta tồn tại từ năm 1945 đến 1991.
+ Giai đoạn 1945 – đầu những năm 70: trật tự được xác lập và phát triển với sự đối đầu giữa Mỹ và Liên Xô.
+ Giai đoạn từ đầu những năm 70 đến 1991: trật tự hai cực dần suy yếu và sụp đổ.
Luyện tập
2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 17): Lập sơ đồ
tư duy (theo ý tưởng của em) về nguyên nhân và tác động của sự sụp đổ Trật tự
thế giới hai cực I-an-ta đối với tình hình thế giới.
Sơ đồ tư duy:
Vận dụng SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 2 (trang 17): Dựa vào tư liệu sưu tầm từ sách, báo, internet và vận dụng những kiến thức đã học, hãy giải thích vì sao sự tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-tá không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.
Lời giải:
Sự tồn tại
của Trật tự thế giới hai cực I-an-tá không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng
quốc tế vì:
- Tạo ra một tình trạng căng thẳng và đối đầu giữa hai siêu cường, ây ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh. Tăng nguy cơ xảy ra chiến tranh và khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
- Sự ngăn cách giữa hai hệ thống chính trị, tạo ra sự phân chia sâu rộng, không tạo điều kiện cho sự hợp tác và đồng thuận quốc tế.
- Thiếu tin tưởng và tình hữu nghị giữa các quốc gia.