1. Bối cảnh lịch sử
Câu hỏi 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 32): Trình bày khái quát bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Trả lời:
- Chiến tranh thế giới
thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc.
- Từ ngày 17-7-1945 đến ngày 2-8 - 1945, Hội nghị Pốt-xđam giao việc giải giáp vũ khí quân phiệt Nhật Bản ở Đông Dương cho quân Trung Hoa Dân quốc (phía Bắc vĩ tuyến 16) và quân Anh (phía Nam vĩ tuyến 16).
- Ngày 6 và 9-8-1945: Mỹ thả 2 quả bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki
- Ngày 9-8-1945: Quân đội Xô viết tiến công đạo quân Quan Đông tại Đông Bắc Trung Quốc.
- Ngày 15-8-1945: Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, Chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim hoang mang (tạo điều kiện khách quan thuận lợi cho Tổng khởi nghĩa).
- Từ tháng 3 đến tháng 8-1945: Cao trào kháng Nhật, cứu nước diễn ra ra trong cả nước, góp phần chuẩn bị lực lượng, tập dượt quần chúng đấu tranh, sẵn sàng khởi nghĩa.
- Ngày 13-8-1945: Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, ra Quân lệnh số 1 phát động Tổng khởi nghĩa cả nước.
- Ngày 14, 15-8-1945: Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào (Sơn Dương, Tuyên Quang) thông qua kế hoạch Tổng khởi nghĩa, quyết định chính sách đối nội, đối ngoại sau khi giành chính quyền.
- Ngày 16, 17-8-1945: Đại hội Quốc dân tại Tân Trào tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.
2. Diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 34): Khai thác thông tin và Tư liệu 1 trong mục, hãy
trình bày những diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Trả lời:
- Từ ngày 14 - 8, Một số cấp bộ Đảng và tổ chức Việt Minh chủ động phát động nhân dân khởi nghĩa tại địa phương.
- Chiều ngày 16 - 8 - 1945, Đơn vị Giải phóng quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy từ Tân Trào tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mở đường về Hà Nội.
- Ngày 18 - 8 - 1945, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền.
- Ngày 19 - 8 - 1945, Tại Hà Nội, quần chúng cách mạng có sự hỗ trợ của các đội tự vệ chiến đấu lần lượt chiếm Phủ Khâm sai, Sở Cảnh sát Trung ương,... Đến tối, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi.
- Ngày 23 - 8: Nhân dân Huế biểu tình thị uy, chiếm các công sở giành chính quyền.
- Ngày 25 - 8, Tại Sài Gòn, nhân dân chiếm Sở Mật thám, Sở Cảnh sát... và mít tinh lớn do Mặt trận Việt Minh tổ chức, chính quyền cách mạng ra mắt, khởi nghĩa thắng lợi.
- Đến ngày 28 - 8, Đồng Nai Thượng và Hà Tiên giành chính quyền.
- Ngày 2 - 9 - 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của cách
mạng tháng Tám năm 1945
Câu hỏi 3 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 35): Nêu
nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945
Trả lời:
- Nguyên nhân khách
quan: chiến thắng của Đồng minh trong CTTG thứ hai.
- Nguyên nhân chủ
quan:
+ Truyền thống yêu nước,
đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam.
+ Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
+ Quá trình chuẩn bị chu đáo suốt 15 năm.
+ Sự đồng lòng của toàn dân và chỉ đạo linh hoạt từ các cấp bộ Đảng, Việt Minh
Câu hỏi 4 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 35): Khai thác thông tin và Tư liệu 2 trong mục, phân
tích ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Trả lời:
* Đối với Việt Nam:
- Tạo điều kiện tiên quyết cho các thắng lợi tiếp theo của cách mạng bằng việc đưa Đảng Cộng sản Đông Dương lên vị trí cầm quyền.
- Mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới: Kỷ nguyên mà độc lập, tự do gắn liền với giải phóng xã hội, chính quyền thuộc về tay nhân dân lao động.
- Đưa đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
- Mở ra bước ngoặt lớn của dân tộc, đập tan ách cai trị hơn 80 năm của thực dân Pháp và 5 năm của quân phiệt Nhật
* Đối với thế giới:
- Góp phần chiến thắng chủ nghĩa phát xít, chọc thủng khâu yếu nhất thuộc hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc và cổ vũ các dân tộc thuộc địa, phụ thuộc.
Câu hỏi 5 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 36): Phân tích bài học kinh nghiệm của Cách mạng
tháng 8 năm 1945.
Trả lời:
- Bài học về sự lãnh đạo
của Đảng:
- Bài học về xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 gắn liền với vai trò tập hợp, tổ chức của Mặt trận Việt Minh. Thực tiễn đó cho thấy, cần có các hình thức phong phú để tập hợp quần chúng, thúc đẩy phong trào thi đua nhằm khơi dậy tinh thần yêu nước và sức mạnh đoàn kết.
- Bài học về nắm bắt thời cơ: Xác định đúng thời điểm, chủ động và mau lẹ chớp thời cơ hành động nhằm đưa cách mạng đến thành công.
Luyện tập và Vận dụng
Luyện tập 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 36): Lập trục thời gian theo ý tưởng của em về diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945
Lời giải:
Luyện tập 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 36): Cách mạng tháng Tám năm
1945 có ý nghĩa bước ngoặt và để lại nhiều bài học đối với lịch sử dân tộc Việt
Nam. Hãy dựa vào kiến thức trong bài học để làm rõ nhận định trên.
Lời giải:
- Cách mạng tháng Tám năm 1945 có ý nghĩa bước ngoặt và để lại nhiều bài học đối với lịch sử dân tộc Việt Nam là bởi những giá trị cốt lõi sau:
+ Nắm bắt được thời cơ: Nghệ thuật chỉ đạo tài tình của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc chọn đúng thời cơ và những quyết sách đúng đắn chính là bước ngoặt tạo vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Chính quyền về tay nhân dân, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời; chấm dứt chế độ quân chủ phong kiến ở Việt Nam; kết thúc hơn hơn 80 năm nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân, phát xít.
+ Giành và giữ chính quyền: Đảng ta đã biết chăm lo xây dựng lực lượng cách mạng, tập hợp đông đảo các tầng lớp quần chúng tham gia nhằm tạo ra sức mạnh đủ lớn để giành và giữ nền độc lập.
+ Về vai trò của tổ chức lãnh đạo tiên phong: Đảng tiên phong thật sự cách mạng, lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng và được soi sáng bởi tư tưởng Hồ Chí Minh, bám sát điều kiện cụ thể của từng thời kỳ lịch sử, đề ra đường lối cách mạng đúng đắn, phương pháp đấu tranh thích hợp và biết cách làm chủ thời cơ.
Vận dụng SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 6 (trang 36): Vận dụng kiến thức đã học, hãy cho biết những bài học kinh nghiệm nào từ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 có thể được vận dụng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
Lời giải:
- Sức mạnh thời
đại: Thời cơ “ngàn năm có một”: Nhật Bản đầu hàng đồng minh; sự ủng
hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới.
- Sức mạnh dân
tộc:
+ Sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
+ Lòng nồng nàn yêu nước cùng tinh thần gắn kết, hòa hợp của toàn thể nhân dân.
+ Sự chuẩn bị kỹ lưỡng qua các cuộc tập dượt bởi Đảng cùng quần chúng.
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 12 - Kết nối tri thức: Xem ngay!