Mở đầu SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 21): Trong cuốn sách Kì diệu ASEAN – Chất xúc tác cho hoà bình (The ASEAN miracle, A Catalyst for Peace), xuất bản vào dịp kỉ niệm 50 năm thành lập tổ chức ASEAN (1967 – 2017), các tác giả cho rằng thành công của ASEAN là một điều kì diệu và thế giới sẽ trở nên tốt đẹp hơn khi các khu vực đang phát triển khác noi gương sự thành công của ASEAN để tạo ra hoà bình, thịnh vượng. Vì sao ASEAN được đánh giá như một “điều kì diệu”? Hãy chia sẻ những điều em biết về sự hình thành và phát triển của ASEAN.
Trả lời:
+ Kiến tạo hòa bình, ổn định cho một khu vực từng ặp nhiều mất mát, chia rẽ do ách đô hộ của chủ nghĩa thực dân.
+ Tạo ra sự hòa hợp, gắn kết giữa các quốc gia có nền văn hóa và văn minh khác biệt tại Đông Nam Á.
+ Sự lớn mạnh của tổ chức đóng vai trò như chất xúc tác, giúp kiềm chế và hạn chế sự can thiệp, áp đặt tầm ảnh hưởng từ các cường quốc bên ngoài.
1. Quá trình hình thành và mục đích thành lập tổ chức ASEAN
Câu hỏi 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 22): Hãy trình bày quá trình hình thành tổ chức
ASEAN.
Trả lời:
- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, xu hướng liên kết khu vực bùng nổ và lan rộng trên toàn cầu.
- Ở Đông Nam Á, các nước có nhu cầu hợp tác với nhau để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, việc liên kết giúp tạo ra sức mạnh tập thể để ứng phó với sự lôi kéo, tranh giành ảnh hưởng từ các nước lớn. Trước đó, đầu những năm 60 của thế kỉ XX, một số tổ chức khu vực được thành lập nhưng nhanh chóng tan rã do mâu thuẫn song phương giữa các nước thành viên.
- Đến nửa sau những năm 60, nhu cầu hợp tác trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết khi quan hệ giữa các quốc gia chuyển biến tích cực.
- Ngày 8-8-1967, tại Băng Cốc (Thái Lan), Ngoại trưởng 5 nước (In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po, Thái Lan) đã ký bản Tuyên bố ASEAN (Tuyên bố Băng Cốc), chính thức thành lập ra Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 22): Khai thác thông tin và tư liệu trong mục, hãy trình bày mục đích
thành lập ASEAN.
Trả lời:
- Mục đích thành lập ASEAN:
+ Trở thành tổ chức bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á.
+ Tăng cường hợp tác kinh tế, văn hoá, xã hội.
+ Giúp các nước thành viên phát triển và hội nhập toàn cầu.
2. Hành trình phát triển của ASEAN
Câu hỏi 3 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 23): Trình bày quá trình phát triển từ ASEAN 5 đến
ASEAN 10.
Trả lời:
- Năm 1967 (ASEAN 5): Gồm 5 nước đồng sáng lập là Thái Lan, Ma-lai-xi-a, In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po và Phi-líp-pin.
- Năm 1984 (ASEAN 6): Bru – nây gia nhập.
- Năm 1995 (ASEAN 7): Việt Nam chính thức gia nhập.
- Năm 1997 (ASEAN 9): Lào và Mi-an-ma cùng trở thành thành viên.
- Năm 1999 (ASEAN 10): Cam – pu – chia gia nhập.
Câu hỏi 4 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 24): Nêu những nét chính về các giai đoạn phát triển
của ASEAN từ năm 1967 đến nay.
Trả lời:
- Giai đoạn 1967 - 1976:
+ Tập trung vào việc tạo dựng niềm tin và học cách hòa giải thông qua hợp tác chính trị - an ninh.
+ Văn kiện nổi bật là Tuyên bố về Khu vực Hoà bình, Tự do và Trung lập (ZOPFAN, 1971).
- Giai đoạn 1976 - 1999:
+ Giai đoạn xây dựng quan hệ chính trị ổn định, làm đòn bẩy hợp tác kinh tế giữa các thành viên. Hoàn thành mục tiêu đưa ASEAN 5 thành ASEAN 10, từng bước nâng cao vị thế quốc tế qua việc mở rộng quan hệ hợp tác, đối thoại với bên ngoài.
+ Văn kiện tiêu biểu là Tuyên bố Ba-li I và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC, 1976).
- Giai đoạn 1999 - 2015:
+ Điểm nổi bật: Hoàn thiện cơ cấu tổ chức, đẩy mạnh hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực (kinh tế, thương mại, an ninh...).
+ Các tuyên bố, hiệp định quan trọng: AFTA (1992), Diễn đàn ARF (1994), Tuyên bố Ba-li II (2003) và Hiến chương ASEAN (2007)...
- Giai đoạn 2015 - nay:
+ Điểm nổi bật: Chính thức thành lập Cộng đồng ASEAN dựa trên 3 trụ cột (Chính trị - an ninh, Kinh tế, Văn hóa - xã hội), nâng cao uy tín, vai trò của ASEAN ở khu vực và trên thế giới.
+ Các văn kiện quan trọng gồm: Tuyên bố thành lập Cộng đồng ASEAN (2015), Tầm nhìn Cộng đồng 2025 và tầm nhìn sau 2025...
Luyện tập và Vận dụng
Hoạt động Luyện tập SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 24): Lập bảng niên biểu về quá trình mở rộng từ ASEAN 5 đến ASEAN 10.
Lời giải:
Vận dụng 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 24): Có ý kiến cho rằng: Đóng góp quan trọng nhất của ASEAN trong quá trình thành lập và phát triển hơn 50 năm qua là xây dựng được môi trường hòa bình, ổn định ở Đông Nam Á. Em có đồng tình với ý kiến này không? Vì sao?
Lời giải:
- Em đồng tình với ý
kiến “Đóng góp quan trọng nhất của ASEAN trong quá trình thành lập và phát
triển hơn 50 năm qua là xây dựng được môi trường hòa bình, ổn định ở Đông Nam
Á”.
- Trước khi thành lập ASEAN, Đông Nam Á thường xuyên xảy ra tranh chấp, xung đột. Sau khi thành lập, ASEAN đã thay thế sự đối đầu bằng tinh thần đoàn kết, hữu nghị và cùng phát triển. ASEAN tạo ra văn hóa đối thoại, đàm phán và thương lượng để hóa giải quyết xung đột một cách hòa bình, cam kết không sử dụng vũ lực. Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia.
Vận dụng 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 4 (trang 24): Tìm hiểu tư liệu từ sách, báo và internet, hãy
viết một bài giới thiệu ngắn gọn về các giai đoạn phát triển của ASEAN từ năm
1967 đến nay.
Tham khảo:
Dựa trên bản Tuyên bố Băng Cốc (Thái Lan). Ngày 8/8/1967, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ban đầu quy tụ 5 thành viên sáng lập: In-đô-nê-xi-a, Ma-lay-xi-a, Xin-ga-po, Thái Lan và Phi-lip-pin được thành lập. Mục tiêu hàng đầu của tổ chức là liên kết phát triển kinh tế, văn hóa, đồng thời cùng nhau duy trì hòa bình và ổn định khu vực.
Từ năm 1984 - 1999, ASEAN đạt bước tiến lớn về quy mô khi lần lượt mở rộng thành viên với sự tham gia của 5 quốc gia tiếp theo là Bru-nây, Việt Nam, Lào, My-an-ma và Campuchia, hoàn thành mục tiêu quy tụ toàn bộ 10 quốc gia khu vực. Đến ngày 31/12/2015, Cộng đồng ASEAN được hình thành dựa trên 3 trụ cột là: Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa-Xã hội.
Sau hơn nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành, vượt qua nhiều biến động của lịch sử. Đến nay, ASEAN đã trở thành một thực thể chính trị - kinh tế mạnh mẽ và gắn kết vững mạnh, có vai trò trung tâm đối với hòa bình, an ninh ở Đông Nam Á nói riêng và khu vực châu Á - Thái Bình Dương nói chung.
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 12 - Kết nối tri thức: Xem ngay!