1. Bối cảnh lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954)
Câu hỏi 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 38): Trình bày khái quát về bối cảnh lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954).
Trả lời:
* Bối cảnh thế giới:
-
- Phong trào
- Phong trào đấu tranh
vì hoà bình, dân chủ phát triển ở các nước tư bản.
- Sự thiết lập của trật tự hai cực I-an-ta cùng cục diện chiến tranh lạnh ảnh hưởng sâu sắc tới Việt Nam.
* Bối cảnh trong nước:
- Thuật lợi:
+ Nhân dân đã giành quyền làm chủ, thụ hưởng quyền lợi từ chế độ mới nên đồng lòng ủng hộ cách mạng.
- Thử thách:
+ Quân đội các nước đế quốc dưới danh nghĩa Đồng minh kéo vào Việt Nam
+ Các thế lực phản động trong nước chống phá cách mạng.
+ 6 vạn quân Nhật chờ giải giáp.
+ Bộ máy chính quyền và lực lượng vũ trang còn non trẻ, nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu bởi chiến tranh.
+ Thực dân Pháp lập quân đội viễn chinh, cử Đác-giăng-li-ơ làm Cao ủy Đông Dương để tái xâm lược.
2. Diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
(1945-1954)
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 39): Trình bày khái quát diễn biến chính của cuộc
kháng chiến của nhân dân Nam Bộ chống thực dân Pháp xâm lược trở lại (1945).
Trả lời:
- Ngày 2-9-1945: Pháp nổ súng vào dân chúng mít tinh tại Sài Gòn - Chợ Lớn.
- Đêm 22, rạng sáng 23 – 9 – 1945: Pháp đánh úp Ủy ban hành chính Nam Bộ và tự vệ Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai.
- Ngày 23 - 9 1945: Ủy ban kháng chiến Nam Bộ thành lập. Lực lượng vũ trang kìm chân địch tại các đô thị phía Nam vĩ tuyến 16. Đảng và Chính phủ đã huy động cả nước chi viện cho Nam Bộ.
=> Bước đầu làm thất bại âm mưu "đánh nhanh, thắng nhanh", giúp cả nước có thời gian chuẩn bị kháng chiến lâu dài.
Câu hỏi 3 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 40): Khai thác thông tin và Tư liệu 1 trong mục,
trình bày khái quát diễn biến chính của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực
dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946-1950.
Trả lời:
* Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ:
- Từ tháng 11-1946: Pháp khiêu khích tại Hải Phòng, Lạng Sơn, Đà Nẵng, Hà Nội.
- Ngày 18-12-1946: Pháp gửi tối hậu thư đòi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà giải tán lực lượng.
- Ngày 18 và 19-12-1946: Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng tại Vạn Phúc (Hà Nội) quyết định phát động kháng chiến toàn quốc.
* Một số thắng lợi quân sự tiêu biểu trong những năm 1946-1950:
Câu hỏi 4 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 41): Trình bày khái quát diễn biến chính của cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1951 – 1953.
Trả lời:
- Tháng 2-1951: Đại hội Đảng lần thứ II đổi tên thành Đảng Lao động Việt Nam, hoàn chỉnh đường lối kháng chiến.
- Ngày 3-3-1951: Mặt trận Liên việt ra đời.
- Năm 1952: Phát động phong trào sản xuất và tiết kiệm.
- Tháng 12-1953: Quốc hội thông qua và tiến hành Luật Cải cách ruộng đất ở vùng tự do.
- Quân đội Việt Nam liên tiếp mở những chiến dịch tiến công, tiếp tục giữ vững quyền chủ động trên chiến trường như: chiến dịch Hoà Bình, chiến dịch Tây Bắc, chiến dịch Thượng Lào, ...
Câu hỏi 5 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 43):
a. Trình bày khái quát
diễn biến chính của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược
giai đoạn 1953 – 1954.
b. Chiến thắng Điện Biên
Phủ có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Đông
Dương.
Trả lời:
* Diễn biến chính của
cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp:
- Tháng 7-1953: Pháp (được sự thoả thuận của Mỹ) đề ra kế hoạch Na-va với hi vọng giành thắng lợi quyết định trong 18 tháng để kết thúc chiến tranh.
- Từ 1953 -1954: Cuộc Tiến công chiến lược Đông - Xuân phá sản bước đầu kế hoạch Na-va.
- Đầu tháng 12-1953: Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ (Diễn ra trong 56 ngày đêm (13-3-1954 đến 7-5-1954) với 3 đợt tiến công).
=> Chiến dịch toàn thắng.
* Ý nghĩa Chiến thắng
Điện Biên Phủ:
- Thắng lợi ở Điện Biên Phủ đã đập tan ý chí xâm lược của Pháp, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch Na-va, xoay chuyển cục diện chiến tranh, tạo cơ sở cho việc đàm phán và kí kết Hiệp định Giơ-ne-vơ (21-7-1954), giải phóng hoàn toàn miền Bắc, chuyển sang thời kì cách mạng xã hội chủ nghĩa.
3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp
Câu hỏi 6 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 43): Hãy
nêu nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 –
1954).
Trả lời:
* Nguyên nhân chủ quan:
- Sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, với đường lối kháng chiến đúng đắn, được vận dụng linh hoạt, sáng tạo.
- Tinh thần yêu nước, đoàn kết và ý chí kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân.
- Hệ thống chính quyền dân chủ cùng Mặt trận dân tộc thống nhất được mở rộng.
* Nguyên nhân khách
quan:
- Sự đoàn kết chiến đấu của liên minh nhân dân ba nước Đông Dương.
- Sự giúp đỡ từ các nước XHCN (đặc biệt là Liên Xô, Trung Quốc).
- Sự đồng tình từ nhân dân Pháp và nhân dân tiến bộ, yêu chuộng hoà bình trên thế giới.
Câu hỏi 7 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 44): Khai
thác thông tin và Tư liệu 3 trong mục, hãy phân tích ý nghĩa lịch sử của cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954)
Trả lời:
- Chấm dứt hoàn toàn ách thống trị và cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp tại Việt Nam.
- Bảo vệ thành quả Cách mạng tháng Tám, đưa miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, tạo căn cứ giải phóng miền Nam.
- Giáng đòn nặng nề vào chủ nghĩa đế quốc sau Thế chiến II, làm tan rã hệ thống thuộc địa của Pháp tại Đông Dương.
- Cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ La-tinh, góp phần tăng cường sức mạnh dân chủ nhân dân, khẳng định giá trị của đoàn kết quốc tế; khơi dậy tinh thần tự chủ, độc lập trên thế giới.
Luyện tập và Vận dụng
Luyện tập 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 44): Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954) trải qua những giai đoạn nào? Hãy lập bảng thống kê (theo gợi ý dưới đây vào vở) về diễn biến chính của mỗi giai đoạn.
Lời giải:
Luyện tập 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 44): Theo em, vì sao thắng
lợi của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lại cổ vũ
phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ La tinh?
Lời giải:
- Khẳng định lực lượng dân chủ nhân dân có thể đánh bại đế quốc lớn. Thắng lợi này xây dựng niềm tin cho các nước (đặc biệt là ở châu Á và châu Phi) về khả năng tự chủ và giành độc lập.
- Giúp các phong trào giải phóng dân tộc nhận thức rõ sức mạnh của sự đoàn kết quốc tế, từ đó thúc đẩy họ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong cuộc chiến giành chủ quyền.
- Thổi bùng lên tinh thần đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc. Truyền cảm hứng và khích lệ những phong trào đang chiến đấu vì tự do, độc lập trên thế giới (đặc biệt tại châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh).
Vận dụng SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 7 (trang 44): Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet, hãy giới thiệu về một di tích, một thắng lợi quân sự hoặc một nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954).
Anh hùng La Văn Cầu
Là một người con của đồng bào dân tộc Tày – La Văn Cầu sinh năm 1932, quê ở huyện Trùng Khánh (nay là xã Trùng Khánh), tỉnh Cao Bằng. Trong cuộc đời người lính của mình, ông đã chiến đấu 29 trận, trận nào cũng thể hiện rõ tinh thần quả cảm, chấp hành nghiêm mệnh lệnh, sẵn sàng xả thân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Biểu tượng bất tử của ông được khắc ghi trong trận Đông Khê lần thứ hai vào năm 1950, dù cánh tay phải bị trúng đạn gãy nát, ông vẫn khẩn thiết yêu cầu đồng đội chặt đứt cánh tay để khỏi vướng rồi lại tiếp tục ôm bộc phá xông lên, phá tan lô cốt đầu cầu, mở đường cho đơn vị xung phong diệt gọn vị trí địch, xóa sổ trận địa. Ông là tấm gương sáng về lòng dũng cảm, bất khuất, kiên cường cho thế hệ trẻ noi theo.
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 12 - Kết nối tri thức: Xem ngay!