Mở đầu SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 6): Hình dưới đây là phiên khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77 vào ngày 13-9-2022 tại Niu Oóc (Mỹ) với sự tham dự của đại diện 193 quốc gia thành viên. Tổ chức này được thành lập trong bối cảnh nào? Liên hợp quốc có mục tiêu, nguyên tắc hoạt động và đóng vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội,… của thế giới? Vì sao Liên hợp quốc trở thành tổ chức toàn cầu lớn nhất thế giới? Hãy chia sẻ những điều em biết về một số vấn đề nêu trên.
Trả lời:
- Tổ chức này được thành lập trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai (1945):
+ Các nước Đồng minh cần phối hợp nhằm tiêu diệt chủ nghĩa phát xít và chấm dứt chiến sự.
+ Yêu cầu xác lập một tổ chức quốc tế để giữ vững trật tự và hòa bình sau chiến tranh.
- Mục tiêu:
+ Duy trì
hòa bình và an ninh quốc tế
+ Xây dựng tình hữu nghị giữa các dân tộc theo nguyên tắc tự quyết và bình đẳng.
+ Thúc đẩy hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa, nhân đạo.
- Nguyên tắc hoạt động:
+ Bình đẳng về chủ quyền quốc gia
+ Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ
+ Không can thiệp vào công việc nội bộ các nước
+ Giải
quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình.
- Vai trò
trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội
+ Kinh tế - văn hóa - xã hội:
+ Hỗ trợ
các nước đang phát triển thông qua các chương trình viện trợ, tài trợ.
+ Khuyến
khích hợp tác kinh tế quốc tế, thương mại tự do,
+ Cải thiện đời sống qua việc xóa đói giảm nghèo; bảo vệ quyền trẻ em, bình đẳng giới; ứng phó biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.
- Liên hợp
quốc trở thành tổ chức toàn cầu lớn nhất thế giới vì:
+ Liên hợp
quốc có 6 nguyên tắc hoạt động rõ ràng, đặc biệt 4 nguyên tắc đầu tạo cơ sở
pháp lí để các tổ chức khác đề ra nguyên tắc hoạt động, chú trọng hòa bình, an
ninh, sự bình đẳng giữa các dân tộc.
+ Quy mô: Là diễn đàn toàn cầu lớn nhất, duy nhất với sự bình đẳng của các quốc gia, không phân biệt quy mô hay chế độ chính trị. Hiện nay có sự tham gia của 193 quốc gia thành viên, đại diện cho hầu hết các quốc gia trên Thế giới.
1. Một số vấn đề cơ bản về
Liên hợp quốc
Câu hỏi 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 8): Hãy nêu bối
cảnh lịch sử và quá trình thành lập Liên hợp quốc.
Trả lời:
* Bối cảnh lịch sử
* Quá trình
hình thành
- Ngày 1-1-1942: đại diện 26 nước chống phát xít đã kí bản Tuyên bố Liên hợp quốc, thành lập một tổ chức quốc tế vì hoà bình.
- Năm 1943: Thỏa thuận về cơ cấu, Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an tại các hội nghị Tê-hê-ran
- Tháng 02/1945: Hội nghị I-an-ta thành lập.
- Từ ngày 25-4-1945 đến ngày 26-6-1945: 50 nước họp tại Xan Phran-xi-xcô đã thông qua bản Hiến chương Liên hợp quốc.
- Ngày 24/10/1945: LHQ chính thức thành lập với 51 thành viên.
Câu hỏi 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 9): Khai thác thông tin và các tư liệu 1, 2 trong mục, hãy trình bày mục tiêu và nguyên tắc hoạt động cơ bản của Liên hợp quốc.
Trả lời:
* Mục
tiêu:
- Duy trì hoà bình và an ninh thế giới.
- Phát triển quan hệ hữu nghị, tôn trọng quyền bình đẳng và tự quyết dân tộc.
- Điều hoà các nỗ lực quốc tế vì những mục tiêu chung.
* Nguyên
tắc hoạt động cơ bản:
- Bình đẳng chủ quyền; tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị.
- Từ bỏ đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.
- Không can thiệp nội bộ; tôn trọng luật pháp và nghĩa vụ quốc tế.
- Giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
2. Vai trò của Liên hợp quốc
Câu hỏi 3 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 10): Nêu vai trò của Liên
hợp quốc trong việc duy trì hòa bình, an ninh quốc tế.
Trả lời:
- Ngăn ngừa xung đột, ngăn chặn sự bùng nổ của một cuộc chiến tranh thế giới mới từ sau năm 1945.
- Triển khai hoạt động giữ gìn hòa bình tại nhiều khu vực, giúp chấm dứt xung đột (như ở Mô-dăm-bích, En Xan-va-đo,...) và hỗ trợ tái thiết các quốc gia.
- Thúc đẩy quá trình giành độc lập dân tộc của các nước thuộc địa,
Câu hỏi 4 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 11): Khai thác thông tin và Tư liệu 3 trong mục, hãy trình bày vai trò của Liên hợp quốc trong thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế, cũng như trong việc nâng cao đời sống người dân.
Trả lời:
- Tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và tài chính quốc tế đạt nhiều thành tựu.
- Thực hiện nhiều dự án hỗ trợ xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng sống, đặc biệt tại các nước đang phát triển.
- Tham gia tích cực vào các hoạt động chống biến đổi khí hậu, dịch bệnh,...
Câu hỏi 5 SGK Sử 12 Kết nối tri thức Bài 1 (trang 12): Khai thác thông tin và tư liệu 4 trong mục, hãy nêu những nét chính về vai trò của Liên hợp quốc trong việc đảm bảo quyền con người và phát triển văn hoá, xã hội.
Trả lời:
- Thúc đẩy ký kết các điều ước quốc tế nhằm bảo vệ những quyền cơ bản của con người.
- Thúc đẩy sự hợp tác quốc tế giữa các quốc gia nhằm phát triển văn hoá, xã hội.
- Thiết lập các quỹ tài trợ quốc tế quan trọng để phát triển văn hoá, xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và phát triển cộng đồng.
Luyện tập và Vận dụng
Luyện tập
1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức (trang 12): Lập bảng tóm tắt bối cảnh thành lập, mục tiêu, nguyên tắc hoạt
động của Liên hợp quốc.
Lời giải:
Luyện tập 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức (trang 12): Lập sơ đồ tư duy thể hiện những nét chính về vai trò của Liên hợp quốc trong các lĩnh vực.
Lời giải:
Vận dụn 1 SGK Sử 12 Kết nối tri thức (trang 12): Có ý kiến
cho rằng: Vai trò quan trọng nhất của Liên hợp quốc là đóng góp ngăn ngừa không
để xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới kể từ năm 1945 đến nay. Em có đồng
ý với ý kiến này không? Vì sao?
Lời giải:
- Em đồng ý với ý kiến “Vai trò quan trọng nhất của Liên hợp quốc là đóng góp ngăn ngừa không để xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới kể từ năm 1945 đến nay”.
- Từ khi thành lập, Liên hợp quốc đã thiết lập một hệ thống các công ước quốc tế chặt chẽ, tạo ra khuôn khổ pháp lí, ngăn chặn không để xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới; hỗ trợ giải quyết nhiều cuộc xung đột và tranh chấp quốc tế như:
+ Hiệp ước Cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (1968)
+ Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện (1996)
+ Công ước Cấm vũ khí hoá học (1992)
+ Công ước Cấm vũ khí sinh học (1972)
+ Cấm vũ khí hạt nhân (2017)
Vận dụng 2 SGK Sử 12 Kết nối tri thức (trang 12): Tìm hiểu thông tin từ sách, báo, internet và chia sẻ với bạn về những đóng góp, hỗ trợ của Liên hợp quốc đối với Việt Nam.
Thông tin
tham khảo:
- Sau khi Việt Nam gia nhập chính thức (1977). Thông qua việc tổ chức các hội nghị tài trợ, Liên hợp quốc đã đã giúp Việt Nam kết nối và huy động tối đa các nguồn vốn từ quốc tế, đặc biệt là việc khắc phục hậu quả chiến tranh, vấn đề về nghèo đói, y tế, thực phẩm, nhất là với trẻ em và nhi đồng. Những đóng góp thiết yếu cho sự phát triển của Việt Nam được thực hiện bởi các cơ quan như: Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP),...
- Nhờ Liên Hợp Quốc, Việt Nam đã có cơ hội được gắn kết với các nước tài trợ, uy động các nguồn vốn tối đa. Nhờ đó, kinh tế Việt Nam đạt được tốc độ phát triển nhanh.