Mở đầu
Câu hỏi Mở đầu SGK Sinh 11 Kết
nối tri thức (trang 90): Thực vật đứng yên hay vận động? Chúng mở
rộng không gian sống, tìm kiếm dinh dưỡng và hướng đến các điều kiện sinh thái
thích hợp bằng cách nào?
Trả lời:
- Thực vật đứng yên. Chúng mở rộng không gian sống, tìm kiếm dinh dưỡng và hướng đến các điều kiện sinh thái thích hợp thông qua việc phát triển thân, cành, rễ để tìm kiếm sự sống.
I. Khái niệm, vai trò và đặc điểm của cảm ứng ở thực vật
Câu hỏi SGK Sinh 11 Kết nối tri
thức (trang 90): Lấy một
số ví dụ về cảm ứng ở thực vật thể hiện vai trò tận dụng nguồn sống trong điều
kiện môi trường bất lợi.
Trả lời:
- Vào mùa đông,cây bàng chủ động trút bỏ toàn bộ lá để giảm thiểu sự thoát hơi nước trong thời tiết hanh khô.
- Để tồn tại ở sa mạc nóng hạn, khí khổng của cây xương rồng chỉ mở ra vào ban đêm và đóng chặt vào ban ngày để hạn chế tình trạng thoát hơi nước dưới thời tiết nhiệt độ cao.
- Những cây ưa sáng đặt cạnh cửa sổ sẽ mọc nghiêng về hướng có ánh sáng chiếu vào.
- Trong rừng, các cây thân leo bám vào cây thân gỗ lớn để vươn lên trên cao để thu nhận được ánh sáng phía trên tầng rừng.
- Sống trong môi trường thiếu nitrogen, các lông tuyến của cây gọng vó sẽ lập tức uốn cong và giữ chặt lấy côn trùng ngay khi nó chạm vào, sau đó tiến hành tiêu hóa con mồi để bổ sung dưỡng chất.
II. Các hình thức cảm ứng và cơ chế cảm ứng ở thực vật
Câu hỏi 1 SGK Sinh 11 Kết nối
tri thức (trang 95): Lập
bảng phân biệt các hình thức hướng động ở thực vật về tác nhân gây ra vận động,
đặc điểm và vai trò của mỗi hình thức.
Trả lời:
Câu hỏi 2 SGK Sinh 11
Kết nối tri thức (trang 95): Kể và hoàn thành bảng về
các hình thức ứng động ở thực vào vở theo mẫu dưới đây:
Trả lời:
III. Ứng dụng cảm ứng ở thực vật
Câu hỏi SGK Sinh 11 Kết nối tri
thức (trang 96): Nêu một số ví dụ khác về việc vận dụng hiện tượng hướng
động, ứng động trong thực tiễn sản xuất.
Trả lời:
- Vận dụng hiện tượng hướng động trong
sản xuất:
+ Tăng kích thước bộ rễ bằng cách cày bừa làm đất tơi xốp, thoáng khí, bón phân kết hợp tưới nước xung quanh gốc để rễ tăng trưởng theo cả chiều rộng và chiều sâu, từ đó hấp thụ được đầy đủ nước và chất khoáng.
+ Thúc đẩy cây thân leo sinh trưởng, phát triển bằng cách làm giàn, mở rộng giàn để kích thích thân vươn dài.
+ Hạn chế chiếu sáng trong thời gian đầu khi hạt nảy mầm, gieo cây non với mật độ dày rồi tiến hành tỉa thưa khi lớn để cây tập trung phát triển chiều cao, đảm bảo đủ ánh sáng.
- Vận dụng hiện tượng ứng động trong sản xuất:
+ Kéo dài thời gian ngủ của hạt bằng cách giảm nhiệt độ, độ ẩm (kho lạnh, phơi khô) và hạn chế tiếp xúc ánh sáng hoặc dùng chất ức chế nảy mầm. Ngược lại, muốn kích thích nảy mầm và đánh thức chồi ngủ, cần tăng nhiệt độ, cung cấp đủ nước hoặc dùng chất kích thích sinh trưởng.
+ Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ra hoa bằng cách cách bố trí vùng trồng hợp lí, đảm bảo các yêu cầu về ánh sáng và nhiệt độ.
Luyện tập và Vận dụng
Bài tập 1 SGK Sinh 11 Kết nối tri thức (trang 96): Dựa trên cơ chế hướng động, giải thích về phản ứng hướng trọng lực dương của rễ cây trong hình 15.5 dưới tác động của auxin.
Lời giải:
- Dưới tác động của trọng lực, hàm lượng hormone auxin sẽ phân bố không đồng đều giữa hai mặt của rễ, nồng độ auxin cao sẽ gây ức chế sự kéo dài của tế bào. Do đó, phần dưới (nơi tập trung nhiều auxin) sinh trưởng chậm hơn phần trên. Kết quả là rễ bị uốn cong và sinh trưởng quay xuống dưới theo chiều trọng lực, còn chồi đỉnh sinh trưởng theo hướng ngược lại.
Bài
tập 2 SGK Sinh 11 Kết nối tri thức (trang 96): Cho các
hiện tượng sau: đóng mở cửa khí khổng, nở hoa của cây mười giờ, leo giàn của
cây thiên lí. Các hiện tượng trên thuộc hình thức cảm ứng nào? Giải thích.
Lời giải:
- Hiện tượng “đóng mở của khí khổng” thuộc kiểu ứng động không sinh trưởng do đây là vận động thuận nghịch, xảy ra dựa trên sự thay đổi sức trương nước của tế bào hạt đậu trước các kích thích không định hướng như gió, nhiệt độ, độ ẩm hay ánh sáng.
- Hiện tượng “nở của cây mười giờ” thuộc kiểu ứng động sinh trưởng do tốc độ phân chia, tăng trưởng tế bào không đồng đều giữa mặt trên và mặt dưới của cánh hoa dưới ảnh hưởng của ánh sáng và nhiệt độ mang tính chu kỳ ngày đêm.
- Hiện tượng “leo giàn của cây thiên lí” thuộc kiểu hướng động (hướng tiếp xúc) do đây là sự thay đổi hướng sinh trưởng của các tế bào thân cây nhằm phản ứng lại tác động cơ học đến từ một phía của vật bám.
Bài
tập 3 SGK Sinh 11 Kết nối tri thức (trang 96): Tại sao
trong quy trình làm rau mầm, người ta thường che tối khoảng 2 - 3 ngày đầu khi
hạt mới nảy mầm?
Lời giải:
- Trong quy trình làm rau mầm, việc che tối khoảng 2 - 3 ngày đầu nhằm mục đích loại bỏ ánh sáng, kích thích phản ứng hướng sáng âm của mầm. Điều này buộc mầm phải tập trung năng lượng để vươn dài, tăng chiều cao nhanh chóng, giúp rau mầm đạt độ dài thu hoạch như mong muốn.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Sinh 11 Kết nối tri thức Bài 15 Cảm ứng ở thực vật (chi tiết nhất) giúp bạn hệ thống lại những kiến thức trọng tâm về sự Cảm ứng ở thực vật Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về kiến thức môn Sinh học và đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây!
>>> Full lời giải SGK Sinh học 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!