BÁO CÁO THỰC HÀNH
MỘT SỐ THÍ NGHIỆM VỀ TUẦN
HOÀN
1. Mục đích
- Thực hành đo được
huyết áp ở người và nhận biết được trạng thái sức khỏe từ kết quả đo; đếm được
nhịp tim của người ở các trạng thái hoạt động khác nhau và giải thích kết quả.
- Mổ được tim ếch và tìm
hiểu tính tự động của tim; tìm hiểu được vai trò của dây thần kinh giao cảm,
đối giao cảm; tìm hiểu được tác động của adrenalin đến hoạt động của tim.
2. Kết quả và giải thích
a. Kết
quả đếm nhịp tim khi nghỉ ngơi và ngay sau khi hoạt động. Giải thích.
- Kết quả: Nhịp tim đo được lúc nghỉ ngơi có tốc độ chậm hơn đáng kể so với lúc vận động.
- Giải thích: Khi vận động, cơ bắp cần lưu lượng máu lớn để đáp ứng nhu cầu năng lượng, buộc tim phải tăng tần số co bóp để đáp ứng. Qua thời gian rèn luyện, dần dần buồng tim cũng giãn ra và thành tim dày lên, giúp thể tích máu trong mỗi nhịp đập của tim cũng tăng lên.
b. Kết
quả đo huyết áp khi đang nghỉ ngơi, từ đó rút ra kết luận về tình trạng huyết
áp.
c. Kết
quả nhịp tim khi chưa thắt chỉ với nhịp đập xoang nhĩ, nhịp tim sau khi thắt
chỉ.
- Kết quả: Nhịp tim khi chưa thắt chỉ với nhịp đập xoang nhĩ, nhịp tim sau khi thắt chỉ như nhau.
- Giải thích: Nhờ hệ dẫn truyền tự động, tim có khả năng co bóp theo chu kỳ. Cụ thể, nút xoang nhĩ có khả năng tự phát xung điện, lan ra khắp cơ tâm nhĩ làm tâm nhĩ co, sau đó truyền qua nút nhĩ thất, tới bó His và theo mạng Puôckin lan ra khắp cơ tâm thất làm tâm thất co.
d. Kết
quả đếm nhịp tim lúc bình thường, nhịp tim trong khi và ngay sau khi kích thích
dây thần kinh giao cảm – đối giao cảm. Giải thích.
- Kết quả: Khi kích thích, tim lập tức ngừng đập ở trạng thái dãn (thì tâm trương) trước khi trở về nhịp độ bình thường sau 1-2 phút.
- Giải thích: Hệ giao cảm và đối giao cảm cùng phối hợp điều hòa tim. Khi tác động vào vị trí giữa hai dây này, các xung thần kinh từ dây đối giao cảm sẽ tiếp cận tim trước. Chúng gây ra hệ quả làm giảm nhịp tim, giảm tốc độ dẫn truyền xung động và giảm trương lực cơ tim. Nếu cường độ kích thích quá mạnh, tim sẽ bị ức chế hoàn toàn và dừng lại ở thì tâm trương.
e. Kết
quả đếm nhịp tim lúc bình thường và khi có tác động của adrenalin. Giải thích.
- Kết quả: Tim đập nhanh và mạnh hơn khi có sự xuất hiện của adrenalin so với trạng thái bình thường.
- Giải thích: Adrenalin là thể dịch tác động trực tiếp lên tim, kích thích mạnh mẽ lên cơ tim, làm cho tim đập nhanh hơn, mạnh hơn, từ đó làm gia tăng huyết áp và lưu lượng máu tuần hoàn.
3. Trả lời câu hỏi
a. Tại sao thông qua bắt
mạch cổ tay có thể đếm được nhịp tim?
Trả lời:
- Tại cổ tay có động mạch chủ (là động mạch chính và lớn nhất ở cơ thể người), có hình dạng giống như một cây gậy uốn cong để đi lên và phân nhánh cung cấp máu cho vùng đầu và cánh tay. Áp lực co bóp của tim truyền dọc theo thành động mạch này tạo nên các nhịp nẩy (mạch đập) trùng khớp với nhịp tim. Vậy nên, chúng ta có thể cảm nhận nhịp đập của tim một cách rõ ràng thông qua thành mạch.
b. Tại sao khi đo
huyết áp phải tránh bị căng thẳng thần kinh, không nói chuyện, nghỉ ngơi ít
phút trước khi đo nếu từ nơi khác đến?
Trả lời:
- Tất cả các trạng thái kích thích thần kinh, nói chuyện hay vận động mạnh đều tác động trực tiếp và làm thay đổi áp lực dòng máu, chẳng hạn như cảm giác hồi hộp, lo lắng, hay khi hoạt động thể thao sẽ làm huyết áp gia tăng, dẫn đến kết quả đo không còn được chính xác.
c. Tại sao khi
nghiên cứu tính tự động của tim ếch và tìm hiểu vai trò của dây thần kinh giao
cảm – đối giao cảm đối với hoạt động của tim ếch phải phá tủy sống của ếch?
Trả lời:
- Để việc mổ lộ tim và quan sát các phản ứng kích thích diễn ra chính xác, ếch cần được nằm yên, không gây chết hoặc làm tim ngừng đập. Do đó, việc hủy tủy sống sẽ khiến hệ vận động của ếch bị tê liệt, tạo điều kiện thuận lợi cho thao tác và quan sát của người làm thí nghiệm.
d. Tại sao phải tách tim
ra khỏi cơ thể ếch (làm tim rời) khi nghiên cứu tác động của adrenalin lên hoạt
động của tim ếch?
Trả lời:
- Nếu giữ nguyên tim trong lồng ngực, cơ thể ếch sẽ tự động tiết ra các chất kích thích, gây nhiễu và làm sai lệch kết quả thí nghiệm. Việc tách rời quả tim ra khỏi cơ thể giúp loại bỏ hoàn toàn các cơ chế thần kinh - thể dịch tự nhiên, từ đó đánh giá được chính xác tuyệt đối mức độ tác động trực tiếp của adrenalin lên tần số co bóp của cơ tim.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Sinh 11 Kết nối tri thức Bài 11 Thực hành Một số thí nghiệm về hệ tuần hoàn (chi tiết nhất) giúp bạn hệ thống lại những kiến thức trọng tâm về Một số thí nghiệm về hệ tuần hoàn Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về kiến thức môn Sinh học và đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây!
>>> Full lời giải SGK Sinh học 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!