Mở
đầu SGK Kinh tế Pháp luật (trang 59): Em hãy kể một số quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh mà
em biết.
Trả lời:
- Công dân
có các quyền về kinh doanh như:
+ Quyền tự
do kinh doanh những ngành, nghề mà pháp luật không cấm;
+ Quyền
bình đẳng về kinh doanh;
+
- Công dân
có các nghĩa vụ về kinh doanh như:
+
+ Tôn trọng
quyền tự do kinh doanh của người khác;
+ Kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật.
1. Quyền và nghĩa vụ cơ bản
của công dân về kinh doanh
Câu hỏi 1 SGK Kinh tế Pháp luật (trang 61): Trường hợp trên, vợ chồng ông M đã vi phạm quy định nào của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh? Hành vi vi phạm đó gây nên những hậu quả gì?
Trả lời:
- Trường
hợp của ông M và vợ đã vi phạm một số quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020:
+ Vi phạm về quyền: Theo Luật Doanh nghiệp 2020 (Điều 7), cho phép tự do kinh doanh các ngành nghề không bị cấm, nhưng việc vợ chồng ông M sản xuất và bán hàng giả là hành vi trái luật.
+ Về nghĩa vụ, Theo Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp có nghĩa vụ chịu trách nhiệm về tính trung thực, tính chính xác trong báo cáo và hồ sơ đăng ký. Việc sản xuất và bán hàng giả là vi phạm trách nhiệm này.
+ Theo Điều 16 Luật Doanh nghiệp 2020, việc kê khai hồ sơ đăng ký kinh doanh không chính xác là hành vi cấm.
- Hậu quả của hành vi vi phạm này có thể gồm:
+ Hậu quả pháp lý: Ông M và vợ có thể phải đối mặt với các hình thức xử lý dân sự, hành chính hoặc hình sự tùy vào mức độ nghiêm trọng.
+ Hậu quả kinh tế: Họ có thể bị buộc phải bồi thường cho những thiệt hại do hành vi của mình gây ra.
Câu hỏi 2 SGK Kinh tế Pháp luật (trang 61): Theo em, công dân có những quyền và nghĩa vụ gì trong kinh doanh? Hãy nêu ví dụ về việc công dân thực hiện tốt các quyền, nghĩa vụ đó trong cuộc sống.
Trả lời:
- Quyền của công dân trong kinh doanh: Được bình đẳng, tự do kinh doanh các ngành nghề mà luật không cấm, tự chủ lựa chọn hình thức tổ chức, tự do tìm kiếm thị trường và ký kết hợp đồng.
- Nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh: Kinh doanh đúng ngành, nghề ghi trong giấy phép, nộp thuế đầy đủ, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tuân thủ pháp luật lao động.
- Ví dụ: Anh A mở công ty sản xuất đồ lưu niệm. Anh thực hiện quyền tự chủ lựa chọn ngành nghề, giá cả và phương thức kinh doanh. Đồng thời, anh thực hiện nghĩa vụ đóng thuế, góp phần đảm bảo nguồn ngân sách nhà nước để phát triển kinh tế - xã hội.
2. Quyền và nghĩa vụ cơ bản
của công dân về về nộp thuế
Câu hỏi 1 SGK Kinh tế Pháp luật (trang 64): Trong trường hợp 1, anh D đã thực hiện những quyền và nghĩa vụ gì của công dân về nộp thuế? Ngoài những quyền, nghĩa vụ đã thực hiện thì anh D còn có những quyền và nghĩa vụ nào khác về nộp thuế?
Trả lời:
- Trong trường hợp 1, anh D đã thực hiện quyền được tiếp cận thông tin, được hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện việc nộp thuế. Thực hiện nghĩa vụ đăng kí thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định của pháp luật; nghĩa vụ khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp tiền thuế đầy đủ, đúng thời hạn.
- Ngoài các
quyền, nghĩa vụ đã thực hiện, anh D còn có các quyền, nghĩa vụ khác về nộp thuế
như:
+ Quyền
được giữ bí mật thông tin, trừ các thông tin phải cung cấp cho cơ quan thuế;
+ Quyền
được hưởng các ưu đãi về thuế, hoàn thuế theo quy định của pháp luật về thuế;
+ Quyền
được tố cáo những hành vi vi phạm pháp luật về nộp thuế;
+ Quyền yêu
cầu cơ quan quản lí thuế giải thích về việc tính thuế, ấn định thuế;
+ Quyền kí
hợp đồng với tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, đại lí làm thủ tục
hải quan để thực hiện dịch vụ đại lí thuế, đại lí làm thủ tục hải quan;
+ Nghĩa vụ
chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế; nghĩa vụ tôn trọng các quyền về
nộp thuế của người khác;....
Câu hỏi 2 SGK Kinh tế Pháp luật (trang 64): Trong trường hợp 2, ông A đã vi phạm quy định nào của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế? Vì sao? Hành vi vi phạm của ông A có thể dẫn tới những hậu quả gì?
Trả lời:
- Trong
trường hợp 2, ông A đã vi phạm một số quy định của Luật Quản lý thuế năm 2019:
+ Điều 6.4: Không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, kịp thời, thiếu số tiền thuế phải nộp.
+ Điều 6.7: Không xuất hóa đơn khi bán hàng, dịch vụ, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
+ Điều 17.2: Không nộp hồ sơ thuế đúng hạn, không trung thực trong việc kê khai thuế.
- Hành vi vi phạm của ông A có thể đối mặt với pháp lý (hình sự, dân sự, hành chính) và phải bồi thường kinh tế nếu có thiệt hại phát sinh.
Luyện tập
Luyện tập
1 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 64): Các chủ thể dưới đây đã thực hiện quy định nào của pháp luật về
quyền, nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh? Hãy nêu nội dung cụ thể của quy
định đó.
a. Anh K và
chị O là bạn thân của nhau. Gần đây, hai người quyết định kinh doanh để tăng
thêm thu nhập. Anh K lựa chọn thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải, còn
chị O muốn tận dụng lợi thế của gia đình nên đã đăng kí thành lập hộ kinh doanh
thực phẩm sạch.
b. Công ty
C phát hiện xưởng sản xuất của bà Y có hành vi sản xuất các mặt hàng kém chất
lượng, giả mạo sản phẩm của mình nên đã làm thủ tục khởi kiện theo quy định của
pháp luật.
c. Cơ sở
kinh doanh thực phẩm của bà G luôn chú trọng việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực
phẩm.
d. Khi phát
hiện sự cố gây ô nhiễm môi trường, ông T (chủ doanh nghiệp tư nhân) đã tiến
hành các biện pháp khắc phục hậu quả, thực hiện đền bù cho những người bị thiệt
hại và đầu tư lắp đặt hệ thống xử lí chất thải theo công nghệ tiên tiến.
Lời giải:
a. Anh K và chị O thực hiện quyền tự do kinh doanh (Điều 7.1) và quyền tự chủ lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh (Điều 7.2) - Luật Doanh nghiệp 2020. Cụ thể anh K và chị O đã tự do lựa chọn mặt hàng kinh doanh, tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh: Anh K lựa chọn thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải, chị O thành lập hộ kinh doanh thực phẩm sạch.
b. Công ty C đã thực hiện quyền sở hữu trí tuệ và quyền khiếu nại, khởi kiện hành vi vi phạm (Điều 16.10) - Luật Quản lý thuế 2019 về việc của bà Y có hành vi sản xuất các mặt hàng kém chất lượng, giả mạo sản phẩm của mình.
c. Cơ sở của bà G đã thực hiện nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tuân thủ luật lao động (Điều 8.5) - Luật Doanh nghiệp 2020, cơ sở kinh doanh thực phẩm của bà G luôn chú trọng việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
d. Ông T đã thực hiện nghĩa vụ bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh (Điều 8.1) - Luật Doanh nghiệp 2020. Ông đã tiến hành các biện pháp khắc phục hậu quả, thực hiện đền bù cho những người bị thiệt hại và đầu tư lắp đặt hệ thống xử lý chất thải theo công nghệ tiên tiến.
Luyện tập 2 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 65): Các chủ thể dưới đây đã thực hiện quy định nào của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân về nộp thuế? Hãy nêu nội dung cụ thể của quy định đó.
a. Khi nộp
hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, chị G (kế toán của Công ty A) có
một số thắc mắc về thủ tục nộp hồ sơ khai thuế qua giao dịch điện tử nên đã
liên hệ với Chi cục thuế địa phương đề nghị hỗ trợ và được cán bộ tại đây hướng
dẫn, cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết.
b. Sau khi
nộp đủ các khoản tiền thuế theo quy định của pháp luật, anh T đã gửi văn bản đề
nghị cơ quan quản lí thuế địa phương xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ thuế với
ngân sách nhà nước và được cơ quan quản lí thuế gửi thông báo xác nhận hoàn
thành nghĩa vụ thuế.
c. Chị B
kinh doanh online trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Trong quá
trình kinh doanh, chị B luôn ghi chép đầy đủ các hoạt động mua bán của mình để
làm căn cứ khai thuế với cơ quan chức năng.
d. Ngay từ
khi thành lập doanh nghiệp tư nhân, hộ gia đình C đã kí hợp đồng với Công ty
Dịch vụ M để được hỗ trợ các thủ tục về kế toán và thuế.
Lời giải:
- Trường
hợp a.
+ Quyền và
nghĩa vụ chủ thể đã thực hiện: Chị G đã thực hiện
+ Nội dung
cụ thể: Người nộp thuế có quyền được hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện việc nộp
thuế; cung cấp thông tin, tài liệu để thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi về thuế.
- Trường
hợp b.
+ Quyền và
nghĩa vụ chủ thể đã thực hiện: Anh T đã thực hiện
+ Nội dung
cụ thể: Người nộp thuế có quyền yêu cầu cơ quan quản lí thuế xác nhận việc
thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của mình.
- Trường
hợp c.
+ Quyền và
nghĩa vụ chủ thể đã thực hiện: Chị B thực hiện
+ Nội dung
cụ thể: Người nộp thuế có nghĩa vụ ghi chép chính xác, trung thực, đầy đủ
những hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, khấu trừ thuế và giao dịch phải kê
khai thông tin về thuế.
- Trường
hợp d.
+ Quyền và
nghĩa vụ chủ thể đã thực hiện: Hộ gia đình C đã thực hiện
+ Nội dung
cụ thể: Người nộp thuế có quyền kí hợp đồng với tổ chức kinh doanh dịch vụ
làm thủ tục về thuế, đại lí làm thủ tục hải quan để thực hiện dịch vụ đại lí
thuế, đại lí làm thủ tục hải quan.
Luyện tập 3 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 65): Chủ thể nào dưới đây đã vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh và nộp thuế? Hành vi vi phạm đó có thể dẫn tới những hậu quả gì?
a. Công ty
của chị P kinh doanh dịch vụ nhuộm vải, quần áo. Do muốn giảm chi phí sản xuất
nên chị P đã không xây dựng hệ thống xử lí chất thải. Các chất thải của công ty
được thải trực tiếp ra sông, gây ô nhiễm trầm trọng.
b. Ông K và
ông V đều mở cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp. Cửa hàng của hai ông đều
bán một số thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục cấm sử dụng tại Việt Nam.
Tuy nhiên, khi cán bộ cơ quan chức năng kiểm tra thì chỉ xử phạt ông K, còn ông
V được bỏ qua vì ông có mối quan hệ với cán bộ kiểm tra.
c. Từ năm
2019 đến năm 2023, ông H đã sử dụng tư cách pháp nhân của Công ty M để kí kết,
thực hiện 9 hợp đồng thi công xây dựng ở địa phương và thu về tổng số tiền hơn
6 tỉ đồng. Tuy nhiên, Công ty M không xuất hoá đơn giá trị gia tăng, không thực
hiện mở, ghi chép sổ sách, chứng từ kế toán theo quy định, không kê khai thuế
giá trị gia tăng phải nộp cho ngân sách nhà nước. Ông H đã làm thủ tục rút toàn
bộ số tiền đã được thanh toán ra khỏi tài khoản của Công ty M để sử dụng chi
trả chi phí của công trình và chi tiêu cá nhân.
Lời giải:
a. Công ty của chị P đã vi phạm quy định về bảo vệ môi trường trong kinh doanh.
+ Hậu quả: Bị xử phạt, bồi thường, mất uy tín.
b. Cả ông K và ông V đều vi phạm quy định về kinh doanh các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Điều 16.6 của Luật Doanh nghiệp năm 2020.
+ Hậu quả: Xử phạt hành chính, thu hồi hàng hóa, ảnh hưởng uy tín.
c. Ông H đã vi phạm nhiều điều khoản (6.7, 17.2, 17.4 Luật Quản lý thuế 2019).
+ Hậu quả: Xử phạt hành chính, kiểm tra thuế, truy thu thuế, cùng với lãi suất chậm nộp, trách nhiệm hình sự nếu trốn thuế.
Luyện tập 4 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 66): Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi:
Tình
huống. Sau khi chuẩn bị đủ vốn và các điều kiện cần thiết, anh B quyết
định thành lập Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên T để kinh doanh đồ
nội thất. Anh nộp hồ sơ đăng kí thành lập doanh nghiệp ở Phòng Đăng kí kinh
doanh địa phương và được cấp Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp. Đồng thời,
anh B cũng chủ động thực hiện các thủ tục về thuế cho doanh nghiệp mới thành
lập theo đúng quy định của pháp luật. Sau khi được cấp phép kinh doanh, anh B
tiến hành tuyển dụng lao động, tìm kiếm nguồn hàng hoá, thực hiện các hoạt động
quảng cáo để thu hút khách hàng và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Trong tình
huống trên, anh B đã thực hiện quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và
nộp thuế như thế nào?
Lời giải:
- Anh B đã
thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế như sau:
* Về kinh
doanh:
+ Quyền: Anh B thực hiện quyền tự chủ (Điều 7.2), tự do tìm thị trường (Điều 7.4), tuyển dụng lao động (Điều 7.6).
+ Nghĩa vụ: Anh B đã thực hiện báo cáo và nghĩa vụ khác theo quy định (Điều 8.2 - Luật Doanh nghiệp 2020) về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, công khai thông tin về thành lập và hoạt động của doanh nghiệp
+ Về
thuế:
- Anh B thực hiện quyền được hướng dẫn nộp thuế (Điều 16.1) và nghĩa vụ đăng ký, sử dụng mã số thuế (Điều 17.1).
Luyện tập 5 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 66): Nếu là chủ thể trong các tình huống sau, em sẽ làm gì để thực hiện đúng quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh và nộp thuế?
a. Anh D
phát hiện nhiều sản phẩm bánh kẹo, nước giải khát đang được bày bán ở cửa hàng
của gia đình mình là sản phẩm được làm giả theo mẫu mã của các thương hiệu nổi
tiếng.
b. Chị N
biết tin người thân trong gia đình có ý định làm giả sổ sách kế toán nhằm mục
đích trốn thuế.
c. Bạn Q
được bạn bè rủ góp vốn mua pháo nổ về bán kiếm lời.
Lời giải:
- Trường
hợp a.
- Trường hợp b. Giải thích, khuyên người thân dừng hành vi làm giả sổ sách để trốn thuế và thực hiện đúng nghĩa vụ để tránh hậu quả pháp lý bất lợi trong tương lai.
- Trường hợp c. Nếu là Q, em sẽ từ chối, giải thích pháo nổ là hàng cấm, gây nguy hiểm cho người sử dụng. Nếu vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định của pháp luật và khuyên bạn từ bỏ ý định để thực hiện đúng quy định của pháp luật, phòng tránh những hậu quả xấu trong tương lai.
Vận dụng
Hãy nêu
những việc em dự định sẽ làm để thực hiện đúng các quy định của pháp luật về
quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế trong cuộc sống hằng
ngày.
Lời giải:
Em dự định
sẽ làm để thực hiện đúng các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công
dân về kinh doanh và nộp thuế bằng những việc như sau:
+ Tìm hiểu
về pháp luật.
+
+
+
+
+ Có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng.
---------------------------------------