Mở đầu SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 46): Em hãy nêu hoạt động thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội và cho biết việc làm đó đã mang lại lợi ích gì cho cộng đồng, xã hội.
Trả lời:
- Hỗ trợ cộng đồng:
+ Lợi ích: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo dựng cộng đồng đoàn kết, cải thiện mức sống của người dân.
- Bảo vệ
môi trường:
+ Lợi ích: Bảo vệ môi trường sống cho khu vực xung quanh nhà doanh nghiệp, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững.
1. Khái niệm, hình thức thực
hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
Câu hỏi 1 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 48): Từ thông
tin, em hiểu thế nào là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp? Hãy nêu nội dung
các hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Lấy ví dụ thực tế
để minh hoạ cho mỗi hình thức.
Trả lời:
- Theo em, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là toàn bộ trách nhiệm bắt buộc và tự nguyện mà doanh nghiệp thực hiện đối với xã hội bằng những chính sách và việc làm cụ thể, mang lại những ảnh hưởng tích cực đến xã hội, cộng đồng, đóng góp cho việc thực hiện các mục tiêu xã hội và sự phát triển bền vững quốc gia. Trong đó, các hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp bao gồm:
- Trách nhiệm kinh tế: Đảm bảo sản phẩm chất lượng an toàn, tạo việc làm, tối ưu hóa lợi nhuận và chi phí.
+ Ví dụ: Vinamilk đầu tư mạnh mẽ vào các trang trại bò sữa đạt chuẩn quốc tế (Global G.A.P, Organic) để đảm bảo cung cấp nguồn sữa sạch, an toàn cho thị trường, đồng thời giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh dẫn đầu.
- Trách nhiệm pháp lý: Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định kinh doanh và nghĩa vụ thuế.
+ Ví dụ: Nestlé Việt Nam luôn nằm trong top những doanh nghiệp thực hiện tốt nghĩa vụ thuế và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý thực phẩm cũng như quy chuẩn lao động tại Việt Nam, qua đó khẳng định sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh.
- Trách nhiệm đạo đức: Đảm bảo nguyên tắc kinh doanh chính đáng, trung thực, không gây hại cho môi trường và con người.
+ Ví dụ: Aeon Việt Nam thực hiện chiến dịch "Giảm thiểu túi nilon", khuyến khích khách hàng sử dụng túi cá nhân hoặc túi thân thiện với môi trường tại các điểm thanh toán, thay vì lạm dụng nhựa dùng một lần, dù việc này làm thay đổi thói quen mua sắm thông thường.
- Trách nhiệm nhân văn: Tích cực tham gia các phong trào thiện nguyện, cống hiến vì lợi ích cộng đồng.
+ Ví dụ: Công ty CP Tập đoàn Masan (Masan Group) thường xuyên phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chương trình "Chuyến xe hạnh phúc" hoặc hỗ trợ nhu yếu phẩm cho người dân tại các vùng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, lũ lụt hàng năm.
Câu hỏi 2 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 48): Em hãy cho
biết doanh nghiệp V đã thực hiện các hình thức trách nhiệm xã hội nào của doanh
nghiệp. Theo em, Ban lãnh đạo doanh nghiệp V đã thể hiện trách nhiệm công dân
khi tham gia điều hành doanh nghiệp như thế nào?
Trả lời:
- Doanh nghiệp V đã thực hiện hình thức:
+ Trách nhiệm kinh tế
+ Trách nhiệm pháp lý
+ Trách nhiệm nhân văn đối với cộng đồng, xã hội.
- Ban lãnh đạo doanh nghiệp V đã thể hiện trách nhiệm công dân của người quản lý qua việc:
+ Xây dựng kế hoạch, chính sách hỗ trợ cộng đồng phù hợp với năng lực thực tế.
+ Tuân thủ nghĩa vụ thuế, các quy định pháp luật liên quan và bảo vệ môi trường.
+ Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cán bộ, nhân viên.
Câu hỏi 3 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 48): Theo em,
doanh nghiệp T đã thực hiện đúng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp chưa? Vì
sao?
Trả lời:
- Doanh
nghiệp T chưa thực hiện đúng trách nhiệm xã hội cụ thể là trách nhiệm đạo đức
của doanh nghiệp.
+ Trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp đã gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (xả thẳng nước thải, khói bụi, chất thải ra môi trường). Ngoài ra, doanh nghiệp cũng thiếu trách nhiệm với người lao động khi không trang bị cho công nhân đầy đủ đồ bảo hộ.
2. Ý nghĩa của việc thực
hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
Câu hỏi 4 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 49): Từ các
thông tin trên, em hãy cho biết việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp mang lại những ý nghĩa gì đối với xã hội, cộng đồng và doanh nghiệp.
Trả lời:
+ Đối với xã hội: Góp phần bảo vệ môi trường, giải quyết những khó khăn, thách thức cộng đồng và thúc đẩy tiến trình phát triển bền vững.
+ Đối với doanh nghiệp: Nâng cao uy tín, giá trị thương hiệu của doanh nghiệp, củng cố lòng tin của người lao động và công chúng. Từ đó, tăng cường lợi thế cạnh tranh, tạo đà cho sự phát triển lâu dài.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 50): Ý kiến nào dưới đây là đúng khi nói về thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp? Vì sao?
a. Bảo vệ
quyền và lợi ích chính đáng của người lao động là trách nhiệm bắt buộc của
doanh nghiệp đối với xã hội.
b. Đảm bảo
kinh doanh đạt hiệu quả không phải là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
c. Đảm bảo
cung ứng sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng không phải là trách nhiệm bắt
buộc của doanh nghiệp đối với xã hội.
d. Chuyển
đổi cơ cấu sản xuất thân thiện với môi trường là trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp
Lời giải:
- Ý kiến
đúng khi nói về thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là:
a. Bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động là trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp đối với xã hội.
+ Giải thích: Doanh nghiệp phải tạo ra môi trường làm việc công bằng, an toàn.
d. Chuyển đổi cơ cấu sản xuất thân thiện với môi trường là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
+ Giải thích: Chuyển đổi mô hình sản xuất xanh là trách nhiệm cần thiết để hạn chế các tác động tiêu cực tới môi trường.
Luyện tập
2 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 50): Em hãy đọc
các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:
a. Là một
doanh nghiệp nhỏ ngành dệt may ở một xã thuần nông, doanh nghiệp V đã cung ứng
cho thị trường nhiều sản phẩm có chất lượng, thân thiện với môi trường. Công ty
đã thu hút được những lao động là thanh niên trong xã, đào tạo họ trở thành
những người thợ lành nghề, có việc làm và thu nhập ổn định.
+ Hằng năm,
doanh nghiệp còn hỗ trợ kinh phí cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
trong xã được đi học đại học, tham gia nhiều hoạt động cộng đồng trong xã. Nhờ
vậy, uy tín của doanh nghiệp đối với khách hàng, người lao động và xã hội ngày
càng tăng, công việc kinh doanh ngày càng phát triển.
b. Là doanh
nghiệp chuyên kinh doanh các mặt hàng thực phẩm, Công ty A đặc biệt lưu ý đến
việc kiểm soát chất lượng đầu vào, luôn chọn những nhà cung cấp tuân thủ đúng
các quy định của Nhà nước về hồ sơ pháp lý, ưu tiên chọn nhà cung cấp có chứng
nhận VietGAP chuỗi thực phẩm an toàn, chứng nhận hữu cơ, hàng Việt Nam chất lượng
cao....
+ Ngoài ra,
công ty còn định kỳ khảo sát, đánh giá trực tiếp điều kiện cơ sở vật chất,
trang thiết bị nhà xưởng cũng như rà soát quá trình tiếp nhận, phân loại, sơ
chế, sản xuất, đóng gói của nhà cung cấp. Vì vậy, sản phẩm của công ty ngày càng
được nhiều khách hàng tin tưởng, ưa chuộng, doanh thu ngày càng tăng.
- Em hãy
cho biết các doanh nghiệp trong những trường hợp trên đã thực hiện những hình
thức trách nhiệm xã hội nào.
- Theo em,
việc thực hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp trên mang lại lợi ích gì
cho xã hội và doanh nghiệp?
Lời giải:
* Các doanh
nghiệp trong những trường hợp trên đã thực hiện những hình thức trách nhiệm xã
hội sau:
- Doanh
nghiệp V:
+ Trách nhiệm kinh tế: Cung cấp sản phẩm chất lượng
+ Trách
nhiệm pháp lý: Tuân thủ các quy định của Nhà nước.
+ Trách nhiệm đạo đức: Đào tạo nghề cho thanh niên, tạo công ăn việc làm.
+ Trách nhiệm nhân văn: Hỗ trợ học bổng, hoạt động cộng đồng
- Công ty
A:
+ Trách
nhiệm kinh tế: Kiểm soát chất lượng đầu vào, chọn những nhà cung cấp tuân thủ
đúng các quy định của Nhà nước.
+ Trách
nhiệm pháp lý: Tuân thủ các quy định của Nhà nước về hồ sơ pháp lý.
+ Trách nhiệm đạo đức: Rà soát nghiêm ngặt quy trình sơ chế, đóng gói
* Việc thực
hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp trên mang lại lợi ích sau:
- Đối với doanh nghiệp: Doanh thu ngày càng tăng, được khách hàng tin tưởng, uy tín thương hiệu được nâng cao.
- Đối với xã hội: Đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động, hỗ trợ cơ hội học tập và đóng góp vào sự phát triển chung.
Luyện tập
3 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 51): Phát biểu
nào dưới đây phản ánh đúng ý nghĩa của việc thực hiện trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp? Giải thích vì sao.
a. Thực
hiện trách nhiệm xã hội làm tăng chi phí, giảm khả năng cạnh tranh của doanh
nghiệp.
b. Thực
hiện trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp sẽ xây dựng được hình ảnh tốt, tăng uy
tín với khách hàng giúp doanh nghiệp đạt kết quả kinh doanh cao hơn.
c. Doanh
nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội góp phần cùng Nhà nước giải quyết những
thách thức của phát triển bền vững.
Lời giải:
- Ý kiến a. Sai.
+ Doanh nghiệp có thể phải tăng một số chi phí đầu tư ban đầu nhưng bù lại trách nhiệm xã hội giúp doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh, từ đó lợi nhuận thu về sẽ nhiều hơn.
- Ý kiến b. Đúng.
+ Hình ảnh tích cực, uy tín thương hiệu được cải thiện sẽ thúc đẩy kết quả kinh doanh hiệu quả.
- Ý kiến c. Đúng.
+ Những thách thức của phát triển bền vững chính là những vấn đề về môi trường, vấn đề xã hội như bất bình đẳng, phân hoá giàu nghèo, tăng trưởng kinh tế không bền vững. Với các hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp góp phần giải quyết, giảm bớt các thách thức này.
Luyện tập
4 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 51): Em hãy bày
tỏ ý kiến của mình đối với việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
trong các trường hợp dưới đây:
a. Công ty Q
chuyên chế biến thuỷ, hải sản, sử dụng nhiều lao động thời vụ. Một số lao động
đã ký hợp đồng làm việc có thời hạn trên 3 tháng với công ty nhưng không được
đóng bảo hiểm xã hội. Công ty cũng thường trả chậm lương cho nhân viên.
b. Công ty
xây dựng B đã thu của nhiều khách hàng hàng trăm tỉ đồng tiền bán nhà nhưng
không giao nhà theo tiến độ cam kết. Đã quá hạn giao nhà theo hợp đồng hơn 7
năm nhưng các khách hàng vẫn chưa được nhận nhà.
Lời giải:
a. Hành vi trả lương chậm và không đóng bảo hiểm của Công ty Q là vi phạm pháp luật lao động, đồng thời thiếu trách nhiệm với nhân viên, không đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động.
b. Việc thu tiền của khách hàng nhưng không bàn giao nhà sau 7 năm là hành vi vi phạm cam kết, gây tổn hại quyền lợi khách hàng. Công ty cần tuân thủ tiến độ để xây dựng lại uy tín và phát triển bền vững.
Vận dụng
Em hãy tìm
hiểu hoạt động thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường /trách nhiệm nhân văn
của doanh nghiệp ở địa phương và cho biết em sẽ làm gì để góp phần lan tỏa hoạt
động đó.
Lời giải:
Tại Việt Nam, việc tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đã trở thành động lực tìm kiếm lợi nhuận bền vững cho các doanh nghiệp thay vì chỉ là nghĩa vụ “phải làm”. Nhiều doanh nghiệp lớn như TH Truemilk, Vinamilk, VinGroup, Công ty Organic Đà Lạt đã chuyển hướng đầu tư vào nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch. Bên cạnh đó, các đơn vị kinh doanh còn đầu tư hệ thống thu gom và xử lý chất thải theo chủ trương xã hội hóa hoặc hỗ trợ các chương trình bảo vệ môi trường. Các mô hình hiệu quả đã được ghi nhận như mô hình “dòng sông không rác” ở Ninh Bình, “biến bãi rác thành vườn hoa” ở Đồng Tháp, trồng hoa, cây xanh “Từ nhà ra ruộng”, hai bên đường giao thông, “tôn giáo tham gia BVMT, giảm nghèo bền vững”, tuyến đường hoa, mô hình đồng quản lý tài nguyên và môi trường, mô hình kết hợp xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật tại Công ty ETC, Công ty TNHH TM&MT Hậu Sanh, Công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi trường Xanh, Công ty TNHH Dịch vụ Môi trường Anh Đăng, cùng mô hình xử lý chất thải tại làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng, làng nghề sản xuất bột kết hợp chăn nuôi heo xã Tân Phú Đông, làng nghề sản xuất gạch thủ công xã An Hiệp. Để góp phần lan tỏa hoạt động đó, bản thân em có thể viết bài tuyên truyền, giới thiệu về trách nhiệm bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp và lên án các hành vi gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái của các doanh nghiệp.
---------------------------------------