Mở đầu SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 6): Em hãy quan sát biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo ở nước ta giai đoạn 2016 – 2020 và cho biết tỉ lệ này thay đổi thế nào. Nêu ý nghĩa của sự thay đổi đó.
Trả lời:
- Giai đoạn 2016 – 2020, tỉ lệ hộ nghèo giảm từ 9,2% còn 4,8%.
- Sự suy giảm này cho thấy nền kinh tế nước ta đang tăng trưởng mạnh, đời sống người dân được nâng cao, chất lượng cuộc sống cải thiện.
1. Tăng trưởng kinh tế
a. Tăng trưởng kinh tế và các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế
Câu hỏi 1 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 7): Em có nhận xét gì về chỉ tiêu tăng trưởng GDP của nước ta qua thông tin trên?
Trả lời:
- Năm 2022, GDP đạt 8,02% – đây là mức tăng trưởng cao nhất giai đoạn 2011 – 2022, cao hơn năm 2020 (2,87%) và 2021 (2,56%).
Câu hỏi 2 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 8): Từ bảng số liệu trên, em hãy nhận xét sự khác nhau trong việc phản ánh kết quả tăng trưởng giữa chỉ tiêu GDP và chỉ tiêu GDP/người.
Trả lời:
- Sự khách nhau trong việc phản ánh kết quả tăng trưởng giữa chỉ tiêu GDP và chỉ tiêu GDP/người:
+ GDP/người liên quan đến tổng giá trị sản phẩm hàng năm, được tính bằng cách chia dân số trung bình, đo lường mức sống bình quân.
- Phân tích từ bảng số
liệu:
+ Trung Quốc có quy mô GDP lớn hơn Singapore (năm 2022 gấp 3847 lần), nhưng dân số lớn khiến GDP/người thấp hơn Singapore (Singapore gấp 6,5 lần Trung Quốc).
Câu hỏi 3 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 9): Em hãy so sánh GDP và GNI của Việt Nam trong từng năm 2021, 2022 và nêu ý nghĩa của từng chỉ tiêu tăng trưởng này.
Trả lời:
- Quan sát bảng trên ta
thấy:
+ GDP: Tăng từ 366,14 tỉ USD (2021) lên 407,8 tỉ USD (2022), tăng 42.66 tỉ USD.
+ GNI: Tăng từ 347,4 tỉ USD (2021) lên 388,9 tỉ USD (2022), tăng 41.5 tỉ USD.
⇒ Ý nghĩa: Sự tăng trưởng các chỉ số này cho thấy sự tích cực về kinh tế và mức sống người dân đã được cải thiện.
Câu hỏi 4 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 9): Em có nhận xét gì về sự
tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2022 so với năm 2021?
Trả lời:
- So với năm 2021, GDP và GNI đều tăng mạnh. Điều này cho thấy nền kinh tế phục hồi và phát triển sau đại dịch COVID-19 rất nhanh và mạnh mẽ.
Câu hỏi 5 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 9): Từ bảng số liệu trên, em hãy nhận xét sự khác nhau trong việc phản ánh kết quả tăng trưởng giữa chỉ tiêu GNI và chỉ tiêu GNI/người.
Trả lời:
- Sự khác nhau trong
việc phản ánh kết quả tăng trưởng giữa chỉ tiêu GNI và chỉ tiêu GNI/người:
+ GNI là thước đo về thu nhập trong một thời kì, được tính bằng thu nhập từ hàng hóa, dịch vụ cuối cùng do công nhân quốc gia tạo ra (trong/ngoài lãnh thổ).
+ GNI/người: Thu nhập bình quân một người dân, ược tính bằng cách chia tổng thu nhập quốc dân trong năm cho dân số trung bình của năm tương ứng.
- Phân tích từ bảng số
liệu:
+ Năm 2022, GNI của Trung Quốc gấp 4569 lần Việt Nam, 4737 lần Singapore. Cũng trong năm 2022, GNI/người Trung Quốc gấp 3,2 lần Việt Nam, thấp hơn Singapore (gấp 5,2 lần Trung Quốc).
b. Vai trò của tăng trưởng kinh tế
Câu hỏi 6 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 10): Em hãy chỉ ra vai trò của tăng trưởng kinh tế được đề cập trong thông tin trên.
Trả lời:
- Vai trò của tăng trưởng kinh tế được đề cập đến trong đoạn thông tin trên:
Câu hỏi 7 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 10): Hãy lấy ví dụ cụ thể ở địa phương em để minh chứng cho vai
trò của tăng trưởng kinh tế.
Trả lời:
- Ở Thành phố Hồ Chí Minh, tăng trưởng kinh tế tạo việc làm, nâng cao thu nhập, thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao dịch vụ y tế, thu hút đầu tư.
2. Phát triển kinh tế
a. Phát triển kinh tế và các chỉ tiêu phát triển kinh tế
Câu hỏi 8 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 12): Em hiểu thế nào là phát
triển kinh tế? Phát triển kinh tế được xác định qua các chỉ tiêu cơ bản nào?
Trả lời:
- Phát triển kinh tế là
sự lớn lên về quy mô cùng với những thay đổi về cấu trúc nền kinh tế, mang lại
những chuyển biến tích cực về xã hội.
- Chỉ tiêu phát triển
kinh tế bao gồm:
+ Chỉ tiêu tăng trưởng
kinh tế.
+ Chỉ tiêu chuyển dịch
cơ cấu kinh tế
+ Chỉ tiêu về tiến bộ xã
hội.
Câu hỏi 9 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 12): Các thông tin, biểu đồ trên phản ánh các chỉ tiêu nào của phát triển kinh tế? Em có nhận xét gì về kết quả thực hiện các chỉ tiêu đó ở nước ta?
Trả lời:
- Thông tin 1 và biểu đồ
1, phản ánh về chỉ tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
- Thông tin 2 và biểu đồ
3, phản ánh về chỉ tiêu tiến bộ xã hội.
* Nhận xét:
+ Về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ (2018 - 2022)
+ Về tiến bộ xã hội: HDI năm 2022 đạt 0,737 (tăng 0.044 so với năm 2018); hệ số bất bình đẳng thu nhập năm 2022 đạt 0,375 (giảm 0.05 so với năm 2018)..
Câu hỏi 10 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 12): Hãy phân biệt tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế.
Trả lời:
+ Tăng trưởng kinh tế
chỉ là sự thay đổi về lượng của nền kinh tế, là điều kiện tiền đề cho phát
triển kinh tế nhưng không phải chỉ cần tăng trưởng kinh tế là đã đạt được phát
triển kinh tế.
+ Phát triển kinh tế có
phạm vi rộng lớn, toàn diện hơn bao hàm cả tăng trưởng kinh tế lẫn chuyển dịch
cơ cấu và tiến bộ xã hội.
b. Vai trò của phát triển kinh tế
Câu hỏi 11 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 14): Em hãy chỉ ra vai trò của phát triển kinh tế được đề cập
trong những thông tin trên.
Trả lời:
- Vai trò của phát triển kinh tế:
+ Nâng cao trình độ phát triển; đảm bảo tiền đề vật chất cho hạ tầng kinh tế - xã hội, văn hoá, giáo dục, quốc phòng, an ninh, hội nhập;
+ Xây dựng thể chế, thực hiện phân phối công bằng, hợp lí.
Câu hỏi 12 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 14): Hãy lấy ví dụ cụ thể ở
địa phương em để minh chứng cho vai trò của tăng trưởng, phát triển kinh tế.
Trả lời:
- Theo số liệu của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, GDP bình quân đầu người tăng từ 26,5 triệu (2010) lên 142,2 triệu (2023), tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 5,16% xuống 0,62%.
3. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững
Câu hỏi 13 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 15): Từ thông tin 1, em hiểu
thế nào là phát triển bền vững?
Trả lời:
- Phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết hợp hợp lý, hài hòa
giữa ba mặt: phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.
Câu hỏi 14 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 15): Từ thông tin 2, em hãy
chỉ ra những tác động tích cực, tiêu cực của tăng trưởng kinh tế tới phát triển
bền vững và ngược lại.
Trả lời:
- Tác động từ tăng
trưởng kinh tế với phát triển bền vững:
+ Tác động tích cực: Là tiêu chí hàng đầu, đảm bảo vật chất cho sự phát triển và giải quyết các vấn đề xã hội.
+ Tác động tiêu cực: Tăng trưởng không gắn với mục tiêu xã nội và bảo vệ môi trường, gây bất ổn trong xã hội, làm cản trở đến phát triển kinh tế.
- Tác động từ phát triển bền vững đến tăng trưởng kinh tế:
+ Tác động tích cực: Nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao, duy trì trong thời gian dài
+ Tác động tiêu cực: Xã hội nhiều mâu thuẫn, tiến bộ và công bằng xã hội không được giải quyết sẽ gây ảnh hưởng tăng trưởng đến tăng trưởng kinh tế.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 16): Em hãy cho biết chỉ tiêu nào dưới đây được chọn để đánh giá
tăng trưởng kinh tế. Vì sao?
a. Mức tăng tổng sản
phẩm quốc nội trong một thời kì nhất định.
b. Tỉ lệ lạm phát của
nền kinh tế quốc gia trong một thời kì nhất định.
c. Mức tăng tổng thu
nhập quốc dân bình quân đầu người trong một thời kì nhất định.
d. Mức tăng dân số của
một quốc gia trong một thời kì nhất định.
e. Mức tăng chỉ số bất
bình đẳng trong phân phối thu nhập.
Trả lời:
- Những chỉ tiêu được lựa
chọn để đánh giá tăng trưởng kinh tế là a và c
- Giải thích:
+ a. (GDP) đánh giá sản lượng, phản ánh năng lực của nền kinh tế trong việc thỏa mãn nhu cầu và nguyện vọng của nhân dân.
+ c. (GNI/người) đo lường thu nhập một người dân trong quốc gia thu được trong năm.
Luyện tập 2 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 16): Phát biểu nào dưới đây phản ánh đúng cách hiểu
về phát triển kinh tế? Giải thích vì sao.
a. Phát triển kinh tế là
quá trình tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội.
b. Mục tiêu cuối cùng
của phát triển kinh tế là xây dựng được cơ cấu kinh tế hiện đại.
c. Muốn phát triển kinh
tế cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao.
Trả lời:
- Phát biểu a. Phát triển
kinh tế là quá trình tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội phản ánh
đúng cách hiểu về phát triển kinh tế.
- Giải thích: Vì phát triển kinh tế không chỉ tăng sản lượng (tức là tăng GDP), mà còn bao gồm chất lượng sống, giáo dục, y tế và tiến bộ xã hội.
Luyện tập 3 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 16): Em hãy thuyết trình về
vai trò của tăng trưởng, phát triển kinh tế đối với các vấn đề dưới đây:
a. Tăng trưởng, phát
triển kinh tế tạo điều kiện để phát triển văn hoá, giáo dục.
b. Phát triển kinh tế
góp phần thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế.
c. Phát triển kinh tế
góp phần giảm bớt chênh lệch trình độ phát triển giữa các vùng
Lời giải:
(*) Tham
khảo: Thuyết trình về vấn đề: Tăng trưởng, phát triển kinh tế tạo điều
kiện để phát triển văn hoá, giáo dục.
- Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, việc giải quyết hài hòa các mối quan hệ lớn được xác định trong Cương lĩnh xây dựng và phát triển đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) trở thành nhiệm vụ trọng yếu nhằm đảm bảo sự bền vững của quốc gia. Trong đó, đặc biệt quan trọng là mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.
- Nhìn một cách tổng quát, kinh tế đóng vai trò tạo tiền đề vật chất thiết yếu sự phát triển văn hóa và con người, tạo điều kiện để con người sáng tạo, sản xuất, truyền bá và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Tuy nhiên, phát triển kinh tế bền vững phải gắn liền với quản lý Nhà nước hiệu quả theo mô hình kinh tế thị trường để vừa bảo đảm tự do cho kinh tế thị trường phát triển, vừa bảo đảm định hướng chính trị ưu việt của chế độ XHCN.
- Mặt khác, văn hóa phát triển sẽ đóng vai trò là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển thông qua việc nâng cao trình độ dân trí, chất lượng nguồn nhân lực, tạo lập môi trường văn hóa tinh thần lành mạnh và kỷ cương đạo đức nghề nghiệp. Dù mỗi lĩnh vực sở hữu vai trò và chức năng xã hội riêng biệt, nhưng cả hai đều hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng cả về đời sống vật chất và đời sống tinh thần của con người
Luyện tập 4 SGK Kinh tế Pháp luật 12 (trang 16): Theo em, ý kiến nào dưới đây phản ánh đúng cách hiểu về mối
quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững? Giải thích vì sao.
a. Muốn phát triển bền
vững phải đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế.
b. Phát triển bền vững
là sự bảo đảm để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
c. Đảm bảo tăng trưởng
kinh tế và tiến bộ xã hội là điều kiện đủ để phát triển bền vững.
Lời giải:
Nhận định đúng về mối
quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững là b: Phát triển bền vững
là sự bảo đảm để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Vì:
Vận dụng
Em hãy đọc thông tin
dưới đây và thực hiện các yêu cầu:
Văn kiện Đại hội đại
biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XII xác định mục
tiêu hành động: "Xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện,
giàu lòng yêu nước, có ý chí tự cường, tự hào dân tộc, có lí tưởng cách mạng,
hoài bão, khát vọng vươn lên xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, có đạo
đức, ý thức công dân, chấp hành pháp luật; có sức khoẻ, văn hoá, kiến thức khoa
học, công nghệ, kĩ năng sống; có nghề nghiệp, ý chí lập thân, lập nghiệp, năng
động, sáng tạo.
Phát huy tinh thần xung
kích, tình nguyện, sáng tạo, trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là trong hội nhập quốc tế, chuyển đổi số quốc gia,
góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến
năm 2045".
- Từ thông tin trên, em
hãy cho biết nhiệm vụ của thế hệ trẻ Việt Nam đối với phát triển kinh tế đất
nước.
- Hãy nêu một tấm gương
thanh niên tích cực tham gia phát triển kinh tế và rút ra bài học đối với bản
thân.
Lời giải:
- Nhiệm vụ của thế hệ trẻ Việt Nam đối với phát triển kinh tế đất nước:
+ Trước yêu cầu của công cuộc chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế sâu rộng, sứ mệnh hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đang đặt lên vai thế hệ trẻ, đòi hỏi sự năng động, sáng tạo và bản lĩnh không ngừng trau dồi tri thức khoa học, kỹ năng sống cùng năng lực nghề nghiệp. Để hoàn thành trọng trách đối với sự thịnh vượng bền vững của quốc gia, mỗi người trẻ cần phát huy tối đa tinh thần xung kích, tình nguyện, sáng tạo, và trách nhiệm, lấy hành động làm thực tế và tinh thần tự nguyện. Từ đó đóng góp trực tiếp vào công cuộc phát triển kinh tế, khẳng định vai trò là chủ nhân tương lai của đất nước trong kỷ nguyên mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Bài học đối với bản thân: Từ tấm gương của anh Hiếu, chúng ta có thể rút ra bài học về tầm quan trọng của việc học hỏi và áp dụng kiến thức khoa học và công nghệ vào thực tế. Điều này không chỉ giúp chúng ta tạo ra giá trị kinh tế, mà còn giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.
---------------------------------------