Mở đầu
Mở đầu SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 22): Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi:
Kinh tế suy thoái, doanh nghiệp X phải thu hẹp
quy mô sản xuất khiến anh A và nhiều lao động khác bị mất việc làm, không có
thu nhập. Đã gần hai tháng, anh A tìm việc ở nhiều nơi nhưng vẫn chưa được. Ở
trường hợp trên, anh A và người lao động của doanh nghiệp X đang gặp phải vấn
đề gì ? Hãy chia sẻ suy nghĩ của em về vấn đề đó.
Trả lời:
- Ở trường hợp trên, Anh A và những người lao động tại doanh nghiệp X đang đối mặt với tình trạng thất nghiệp, mất việc làm và mất thu nhập do doanh nghiệp cắt giảm quy mô sản xuất trong bối cảnh kinh tế suy thoái.
- Tình trạng này là một vấn đề nan giải ở nhiều nước. Ở Việt Nam, mặc dù tỷ lệ thất nghiệp không quá cao, nhưng tình trạng thất nghiệp ở thanh niên đang gia tăng. Đặc biệt, trong thời điểm đất nước bước vào cơ cấu dân số vàng, đây lại là một vấn nạn xã hội và là một thách thức của phát triển, làm mất đi các cơ hội được làm việc, được cống hiến và được phát triển, àm tổn thương tinh thần và trói buộc năng lực của những người đang nuôi nhiều khát vọng tốt đẹp cho tương lai của mình và của đất nước.
1. Khái niệm thất nghiệp và các loại hình thất nghiệp
Câu hỏi 1 (trang 23) Kinh tế
Pháp luật 11 Kết nối tri thức Bài 4: Trong gia đình anh M, ai là người muốn kiếm
việc làm nhưng chưa tìm được? Ai là người tự nguyện thất nghiệp?
Trả lời:
- Anh M và bố là những người đang tìm kiếm việc làm nhưng vẫn chưa tìm kiếm được việc làm. Vợ anh M là trường hợp thất nghiệp tự nguyện do công việc tạp vụ tại một cơ sở sản xuất kinh doanh trả lương thấp và không đúng chuyên môn của mình.
Câu hỏi
2 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 23): Tình hình thất nghiệp sẽ thay
đổi như thế nào khi nền kinh tế phục hồi hay suy thoái?
Trả lời:
- Khi nền kinh tế được phục hồi, doanh nghiệp mở rộng quy mô, tuyển dụng nhiều lao động, từ đó giảm tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống ở mức thấp.
- Khi kinh tế suy thoái, doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, người lao động mất việc, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng.
2. Nguyên nhân dẫn đến thất nghiệp
Câu hỏi 1 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 24): Chị Y và nhóm bạn thất nghiệp do những nguyên
nhân nào?
Trả lời:
- Chị Y: Thất nghiệp tự nguyện (công việc hiện tại không phù hợp với sở thích và chuyên môn).
- Anh T: Thất nghiệp do kỷ luật (bị sa thải vì vi phạm nội quy nhiều lần).
- Anh X: Thất nghiệp do cơ cấu (doanh nghiệp điều chỉnh, thu hẹp quy mô sản xuất).
Câu hỏi
2 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 24): Em hãy phân tích nguyên
nhân dẫn đến hiện tượng thất nghiệp của một số sinh viên ngành Dược, Điều dưỡng
ở tỉnh N.
Trả lời:
- Do sự mất cân đối cung - cầu trên thị trường lao động. Nguồn cung lao động quá lớn do hàng năm có quá nhiều sinh viên tốt nghiệp ngành này, trong khi nhu cầu tuyển dụng thực tế tại tỉnh N lại thấp, dẫn đến tình trạng dư thừa lao động, sinh viên ra trường không có việc làm.
3. Hậu quả của thất nghiệp
Câu hỏi SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 25): Qua các thông tin trên, em hãy cho biết
thất nghiệp đã tác động đến người lao động, doanh nghiệp và nền kinh tế như thế
nào. Vì sao?
Trả lời:
- Người lao động: Thu nhập giảm, đời sống khó khăn, kiến thức chuyên môn, nghề nghiệp bị ảnh hưởng.
- Doanh nghiệp: Thất nghiệp tăng cao dẫn đến nhu cầu xã hội bị giảm sút, hàng hóa và dịch vụ không có người tiêu dùng, cơ hội kinh doanh giảm, nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất hoặc đóng cửa.
- Nền kinh tế: Lãng phí nguồn lực lao động, suy giảm tăng trưởng, giảm thu ngân sách nhà nước, dẫn đến suy thoái kinh tế.
4. Vai trò của Nhà nước trong việc kiểm soát và kiềm chế thất
nghiệp
Câu hỏi SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 27): Qua các thông tin và hình ảnh trên, em hãy cho
biết Nhà nước đã thực hiện các giải pháp nào đề kiểm soát và kiềm chế thất
nghiệp.
Trả lời:
- Để kiểm soát và kiềm chế thất
nghiệp, nhà nước đã thực hiện một số giải pháp, như:
+ Đa dạng hóa hình thức đào tạo nghề, nâng cao trình độ lao động, hỗ trợ người dân tự tạo việc làm.
+ Hoàn thiện thể chế về thị trường lao động, thực hiện đúng pháp luật về lao động.
+ Khuyến khích các cơ sở kinh doanh mở rộng, chuyển đổi mô hình sản xuất để thu hút lao động.
+ Đẩy mạnh các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết việc làm.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 27): Em đồng tình hay không đồng tình với các quan điểm sau đây? Vì sao?
a. Để giải quyết việc làm, Nhà nước phải tạo ra
các điều kiện thuận lợi cho người lao động tự tạo việc làm.
b. Chính quyền địa phương phải có trách nhiệm
giải quyết việc làm cho người thất nghiệp ở địa phương.
c. Trung tâm dịch vụ việc làm có trách nhiệm môi
giới, giới thiệu việc làm cho người lao động.
d. Người lao động giữ vai trò quan trọng nhất
trong việc giải quyết thất nghiệp.
Trả lời:
- Ý kiến a, b, c. Không đồng tình: Vai trò của người lao động mới là quan trọng nhất trong việc tự giải quyết việc làm. Nhà nước, chính quyền địa phương và các trung tâm dịch vụ việc làm chỉ đóng vai trò hỗ trợ, tư vấn và tạo điều kiện.
- Ý kiến d. Đồng tình: Lao động là nghĩa vụ của mỗi công dân. Người lao động cần tự nâng cao tay nghề, tuân thủ kỷ luật và chủ động tìm kiếm cơ hội phù hợp với năng lực bản thân.
Luyện
tập 2 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 28): Em hãy cho biết những trường
hợp sau đây thuộc loại hình thất nghiệp nào:
a. Người không đi làm để tập trung giải quyết
việc gia đình.
b. Khi nhà máy chuyển đổi sản xuất từ cơ khí lên
tự động hoá, hàng loạt lao động trong nhà máy bị mất việc làm.
c. Người đi du học mới về nước chưa kiếm được
việc làm.
Trả lời:
- Trường hợp a. Thất nghiệp tự
nguyện.
- Trường hợp b. Thất nghiệp cơ cấu.
- Trường hợp c. Thất nghiệp tạm thời hoặc
thất nghiệp tự nguyện (tùy vào lý do cá nhân hoặc sự chuyển dịch giữa các thị trường).
Luyện
tập 3 SGK Kinh tế Pháp luật 11 KNTT (trang 28): Em hãy nhận xét việc làm của
các tổ chức, cá nhân dưới đây:
a. Xã A sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước tổ
chức hai khoá dạy nghề mây tre đan xuất khẩu nhằm giải quyết việc làm cho người
lao đông tại địa phương. Sau đó, các học viên này vẫn không có việc làm vì
không có bất cứ một dự án sản xuất mây tre đan nào được tổ chức tại địa phương.
b. Khi tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, chính quyền
xã X đã đến từng hộ gia đình thống kê số người thất nghiệp để tìm giải pháp
kiểm soát và kiềm chế thất nghiệp, nhưng một số gia đình không hợp tác vì cho
rằng Nhà nước không thể giải quyết được vấn đề này.
Trả lời:
a. Việc làm của xã A là chưa phù hợp, gây lãng phí ngân sách nhà nước, tiêu tốn thời gian, công sức học tập của người lao động khi đào tạo nghề nhưng không bám sát với nhu cầu thị trường hay dự án cụ thể.
b. Chính quyền xã X thực hiện đúng trách nhiệm. Việc người dân không hợp tác là sai do thiếu hiểu biết, cần được đẩy mạnh tuyên truyền.
Vận dụng
Em hãy viết bài giới thiệu một
tấm gương tạo việc làm, giải quyết thất nghiệp cho người lao động tại địa
phương.
Bài viết tham khảo
Trải qua biến cố mất trắng hơn 1 tỷ đồng do thời tiết khắc nghiệt, anh đã nghiên cứu thành công quy trình sản xuất hạt giống lúa nảy mầm sẵn, đạt Chứng nhận quyền tác giả và được chấp nhận đơn đăng ký sáng chế. Từ nền tảng này, anh phát triển thêm sản phẩm gạo mầm tươi giàu dinh dưỡng, được thị trường đón nhận tích cực. Năm 2021, anh thành lập HTX Thanh niên Nam Đại Dương, mở rộng quy mô sản xuất lên 40 ha, tạo việc làm cho 50 - 70 lao động địa phương với doanh thu đạt 3 tỷ đồng.
Những thành tựu này giúp anh nhận được nhiều danh hiệu cao quý, tiêu biểu như giải thưởng Lương Định Của và giải Nhất cuộc thi Khởi nghiệp thanh niên nông thôn. Trong tương lai, anh cùng HTX sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật hiện đại để thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu xuất khẩu nông sản ra thế giới.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Kinh tế Pháp luật 11 KNTT Bài 4 Thấp nghiệp (đầy đủ nhất) giúp bạn nắm vững những kiến thức nền tảng về các quy luật kinh tế và các quy định pháp luật hiện hành. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn có cái nhìn đúng đắn, hình thành tư duy chủ động và kỹ năng vận dụng vào các tình huống thực tế trong cuộc sống. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây: