1. Vị trí địa lí
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 67): Dựa vào thông tin mục I và hình
15.1, hãy:
- Trình bày đặc điểm phạm vi
lãnh thổ và vị trí địa lí của khu vực Tây Nam Á.
- Phân tích ảnh hưởng của vị trí địa lí đến phát
triển kinh tế - xã hội của khu vực.
* Đặc điểm phạm vi lãnh thổ và vị trí địa lí của khu vực Tây Nam Á
- Diện tích: 7 triệu km2 (bao gồm 20 quốc gia).
- Vị trí: Nằm trong khoảng vĩ độ từ 12°B đến 42°B, tiếp giáp với nhiều biển, vịnh biển quan trọng (Biển Đỏ, biển A-ráp, vịnh Péc-xích, Địa Trung Hải, Biển Đen), thông ra Đại Tây Dương ở phía bắc và Ấn Độ Dương ở phía nam.
- Khu vực nằm tại vị trí tiếp xúc của các mảng kiến tạo lớn và trên vành đai sinh khoáng Địa Trung Hải.
- Là "cầu nối" giữa ba châu lục: châu Á, châu Âu và châu Phi.
* Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội:
- Tạo nên đặc điểm khí hậu chủ yếu là khô nóng, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú.
- Do nằm giữa ba châu lục, khu vực giữ vị trí địa chính trị quan trọng và án ngữ các tuyến đường giao thông huyết mạch.
- Có các tuyến đường biển huyết mạch dẫn đến các mỏ dầu khí có trữ lượng lớn của các quốc gia vùng vịnh Péc-xích.
2. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 70): Dựa vào thông tin mục II và hình 15.1, hãy:
- Trình bày đặc điểm điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên của khu vực Tây Nam Á.
- Phân tích thuận lợi và khó khăn của điều kiện
tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đến phát triển kinh tế- xã hội của khu vực.
Trả lời:
* Đặc điểm của điều kiện, tài nguyên
thiên nhiên
- Địa hình và đất:
+ Đa dạng gồm núi, sơn nguyên và đồng bằng. Địa hình núi và sơn nguyên bị chia cắt, hiểm trở.
- Khí hậu: Chủ yếu là khí hậu cận nhiệt và nhiệt đới khô nóng. Có sự phân hóa theo chiều Bắc - Nam và theo độ cao.
- Sông, hồ: Mạng lưới sông ngòi thưa thớt, nguồn nước chủ yếu từ vùng núi phía Bắc. Nước ngầm là nguồn cung cấp quan trọng.
- Khoáng sản: Sở hữu trữ lượng dầu mỏ (trên 50%) và khí tự nhiên (khoảng 40%) rất lớn của thế giới, tập trung quanh vùng vịnh Péc-xích. Ngoài ra còn có than đá, sắt, đồng, phốt phát....
- Sinh vật: Nghèo nàn, cảnh quan chủ yếu là hoang mạc, bán hoang mạc với thực vật là cây bụi gai.
- Biển: Tiếp giáp nhiều biển (Địa Trung Hải, Biển Đen, Biển Đỏ, biển A-ráp...) với nhiều tuyến đường thương mại quan trọng.
* Thuận lợi và khó khăn:
3. Dân cư và xã hội
Câu hỏi 1 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 72): Dựa vào thông tin mục 1 và hình 15.4, hãy:
- Nêu đặc điểm dân cư của khu vực Tây Nam Á
- Phân tích ảnh hưởng của đặc điểm dân cư tới
phát triển kinh tế - xã hội khu vực.
Trả lời:
* Đặc điểm dân cư của khu vực Tây Nam
Á:
- Năm 2020, khu vực có 402,5 triệu người, chiếm 5,2% dân số thế giới. Tỉ lệ tăng dân số tự nhiên còn khá cao (1,6% năm 2020).
- Cơ cấu dân số trẻ, nhiều quốc gia đang trong thời kì dân số vàng với lực lượng lao động dồi dào. Tỉ lệ nam (52%) cao hơn nữ (48%) và có xu hướng tăng.
- Mật độ dân số khá thấp, phân bố không đều. Dân cư tập trung đông ở vùng phía bắc, đồng bằng, ven biển và các khu vực khai thác dầu mỏ.
- Tỉ lệ dân thành thị cao, cao hơn mức trung bình thế giới.
* Ảnh hưởng:
- Cơ cấu dân số trẻ nên có lực lượng lao động dồi dào. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế.
- Các thành phố là những trung tâm kinh tế phát
triển, thu hút dân cư và lao động.
Câu hỏi 2 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 73): Dựa vào thông tin mục 2, hãy
phân tích ảnh hưởng của đặc điểm xã hội đến phát triển kinh tế - xã hội khu vực
Tây Nam Á.
Trả lời:
- Chất lượng cuộc sống dân cư trong
khu vực ngành càng được nâng cao, có sự phân hóa giữa các nước,.
- Khu vực có nhiều lễ hội, phong tục tập quán
thuận lơi phát triển du lịch.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 73): Điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên của khu vực Tây Nam Á thuận lợi để phát triển những ngành
kinh tế nào?
Trả lời:
- Tây Nam Á có thể phát triển cả ba
ngành kinh tế cơ bản:
+ Nông nghiệp: canh tác cây lương thực, hoa màu
nhờ có vùng đồng bằng châu thổ rộng lớn ở giữa, ngoài ra khu vực sơn nguyên đồi
núi thấp có thể chăn thả gia súc lớn.
+ Công nghiệp: phát triển công nghiệp khai thác
và chế biến dầu mỏ với nguồn dầu mỏ giàu có nhất trên thế giới.
+ Thương mại: hoạt động buôn bán xuất khẩu dầu
mỏ với thế giới phát triển mạnh mẽ.
Luyện tập 2 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 73): Dựa vào bảng 15.2, vẽ biểu đồ
thể hiện cơ cấu dân số theo tuổi của khu vực Tây Nam Á năm 2000 và 2020. Nêu
nhận xét.
Trả lời:
- Biểu
đồ thể hiện cơ cấu dân số theo tuổi của khu vực Tây Nam Á năm 2000 và 2020
* Nhận xét:
- Cơ cấu dân số ở khu vực Tây Nam Á đang có sự thay đổi thể hiện đó là sự chuyển dịch cơ cấu theo độ tuổi. Cụ thể:
+ Nhóm tuổi dưới 15 tuổi: Tỉ trọng giảm mạnh từ 36,4% (năm 2000) xuống còn 28,7% (năm 2020).
+ Nhóm tuổi từ 15 đến 64 tuổi: Tỉ trọng tăng đáng kể từ 59,1% (năm 2000) lên 65,6% (năm 2020).
+ Nhóm tuổi từ 65 tuổi trở lên: Tỉ trọng có xu hướng tăng nhẹ từ 4,5% (năm 2000) lên 5,7% (năm 2020).
=> Cơ cấu dân số đang có sự chuyển dịch theo hướng già hóa, nguyên nhân là do mức sống dân số ngày càng được nâng cao, chính trị dần ổn định, đời sống được chăm lo. Tuy nhiên vẫn duy trì tỉ lệ dân số trong độ tuổi lao động (15 - 64 tuổi) ở mức cao, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế.
Vận dụng
Sưu tầm
thông tin, viết một bài giới thiệu ngắn về cảnh quan hoang mạc hoặc một nền văn
minh cổ đại của khu vực Tây Nam Á.
Trả lời:
Baku là thành phố cổ kính với lịch sử hơn 5.500 năm tuổi, tọa lạc trên ngọn đồi cao kiểu nhà hát vòng tròn La Mã, được bao bọc bởi ba lớp tường thành, dưới chân là biển và tựa lưng vào dãy núi Caucasus. Lịch sử của thành phố được khẳng định qua những chữ viết trên vách đá tại Absheron, Gobustan và các văn bản đá thời La Mã về các doanh trại từ thế kỷ I trước Công nguyên. Qua nhiều thế kỷ, Baku từng là thủ phủ của nước Shirvanshahs, Safavid, đế chế Ottoman và công quốc Baku, để lại danh sách di sản đồ sộ từ thời trung cổ gồm cung điện, pháo đài, đền tháp, cùng tàn tích các khu nhà trọ và phòng tắm hơi.
Năm 2000, thành cổ Baku cùng cung điện Shirvanshahs và tháp Maiden đã trở thành địa điểm đầu tiên ở Azerbaijan được UNESCO xếp hạng Di sản thế giới. Với những con ngõ cong hẹp, mái vòm và cửa sổ nhỏ, các công trình tại đây đều mang chức năng phòng thủ, là biểu tượng của lòng yêu nước và niềm tự hào quốc gia. Đến thế kỷ XIX và XX, Baku trở thành trung tâm sản xuất dầu mỏ chính của thế giới. Dầu mỏ là nguồn kinh tế chủ yếu, là thế mạnh giúp thành phố này xây dựng nên nhiều tòa nhà hoành tráng, minh chứng cho sự giàu có của thành phố này.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Địa lí 11 Kết nối tri thức Bài 15 Vị trí địa lí điều kiện tự nhiên dân cư và xã hội khu vực Tây Nam Á (chính xác nhất), giúp bạn nắm vững các kiến thức trọng tâm và giải đáp các câu hỏi trong sách giáo khoa một cách chi tiết nhất. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành tư duy phân tích các vấn đề địa lí hiện đại và đạt kết quả cao trong học tập. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:
>>> Full lời giải SGK Địa lí 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!