1. Phạm vi lãnh thổ và vị trí địa lí
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 46): Dựa vào thông tin mục I và hình 11.1, hãy:
- Nêu đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ
khu vực Đông Nam Á.
- Phân tích những thuận lợi và khó khăn của vị
trí địa lí và phạm vi lãnh thổ đến phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Trả lời:
* Đặc điểm:
- Vị trí địa lí:
+ Gồm 11 quốc gia với tổng diện tích khoảng 4,5 triệu km², chia thành hai bộ phận là Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo.
- Phạm vi lãnh thổ:
+ Nằm ở phía đông nam châu Á, trải dài trong khoảng vĩ độ từ 28°B đến 10°N.
+ Tiếp giáp: Phía bắc giáp Đông Á; phía tây giáp Nam Á và vịnh Ben-gan; phía đông giáp Thái Bình Dương; phía nam giáp Ô-xtrây-li-a và Ấn Độ Dương.
+ Là cầu nối giữa lục địa Á - Âu với lục địa Ô-xtrây-li-a.
+ Nơi giao thoa của các luồng sinh vật và vành đai sinh khoáng.
+ Có nhiều tuyến đường biển quốc tế quan trọng, tiêu biểu là eo biển Ma-lắc-ca.
+ Có vị trí địa - chính trị quan trọng, là nơi giao thoa của các nền văn hóa lớn.
* Thuận lợi và khó khăn:
- Thuận lợi:
+ Tài nguyên thiên nhiên phong phú.
+ Thuận lợi cho giao lưu và phát triển kinh tế.
+ Nền văn hóa đa dạng và đặc sắc.
- Khó khăn:
+ Thường xuyên chịu ảnh hưởng của các thiên tai như bão, động đất, núi lửa, sóng thần.
+ Vị trí địa - chính trị quan trọng đặt ra thách thức đối với vấn đề bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc phòng trong khu vực.
2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 49): Dựa vào thông tin mục II, hình 11.1, hãy:
- Trình bày đặc điểm tự nhiên và tài nguyên
thiên nhiên Đông Nam Á.
- Phân tích ảnh hưởng của một trong các điều kiện
tự nhiên và tài ngueyen thiên nhiên đến phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
* Đặc điểm tự nhiên:
- Địa hình và đất:
+ Đông Nam Á lục địa: Địa hình bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi và hệ thống sông lớn tạo nên các đồng bằng châu thổ màu mỡ, thuận lợi cho nông nghiệp.
+ Đông Nam Á hải đảo: Chủ yếu là núi trẻ, nhiều núi lửa và có đất đai khá màu mỡ.
+ Ảnh hưởng: Gây khó khăn cho giao lưu kinh tế.
- Khí hậu:
+ Nằm trong đới khí hậu xích đạo và nhiệt đới, nóng ẩm, mưa nhiều, tạo thuận lợi cho nông nghiệp nhiệt đới, du lịch và cư trú.
+ Có sự phân hóa theo độ cao ở các vùng núi.
+ Thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai (bão, lũ lụt, động đất, núi lửa, sóng thần).
- Sông, hồ:
+ Mạng lưới sông ngòi dày đặc, đóng vai trò quan trọng trong sinh hoạt, sản xuất, đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và giao thông, thủy điện.
+ Nhiều hồ tự nhiên có vai trò điều tiết dòng chảy, trữ nước và phát triển du lịch.
- Sinh vật:
+ Đa dạng sinh học phong phú bậc nhất thế giới với hệ thống rừng mưa nhiệt đới và rừng nhiệt đới gió mùa rộng lớn, cung cấp nguồn nguyên liệu quý cho ngành chế biến và xuất khẩu.
+ Ảnh hưởng: Tài nguyên sinh vật đang bị khai thác quá mức, đặc biệt là nạn phá rừng đang trở thành vấn đề cấp bách.
- Khoáng sản:
+ Tài nguyên khoáng sản đa dạng, trữ lượng lớn (thiếc, than đá, sắt, dầu mỏ, khí tự nhiên...) là cơ sở quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp và xuất khẩu.
+ Biển:
+ Vùng biển rộng lớn, giàu hải sản, khoáng sản và có nhiều vịnh, bãi biển đẹp, thuận lợi phát triển kinh tế biển và cảng nước sâu.
3. Dân cư và xã hội
a) Dân cư
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 51): Dựa vào thông tin mục 1 và hình 11.4, hãy:
- Nêu đặc điểm dân cư nổi bật khu vực Đông Nam
Á.
- Phân tích tác động của đặc điểm dân cư tới
phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Trả lời:
* Đặc điểm dân cư:
- Dân số đông, chiếm 8,6% dân số thế giới vào năm 2020. Tỉ lệ tăng tự nhiên có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức cao.
- Cơ cấu giới tính tương đối cân bằng (nam 49,98%, nữ 50,02% năm 2020) và cơ cấu dân số trẻ, tạo nguồn lao động dồi dào.
- Có nhiều nhóm dân tộc khác nhau, tạo nên sự phong phú trong văn hóa và tập quán sản xuất.
- Mật độ dân số trung bình khoảng 149 người/km² (năm 2020), dân cư tập trung đông đúc tại các đồng bằng và vùng ven biển. Tỉ lệ dân thành thị chưa cao (49,9% năm 2020) nhưng đang tăng nhanh.
* Phân tích tác động:
- Thuận lợi:
+ Dân số đông tạo nên thị trường tiêu thụ lớn, thu hút đầu tư và thúc đẩy kinh tế phát triển.
+ Cơ cấu dân số trẻ cung cấp nguồn lao động dồi dào cho phát triển kinh tế.
+ Đô thị hóa là nơi thu hút dân cư và lao động, thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
- Khó khăn:
+ Một số quốc gia đang đối mặt với quá trình già hóa dân số.
+ Quy mô dân số lớn gây sức ép lên việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và giải quyết việc làm.
+ Một số đô thị không đáp ứng đủ việc làm, nơi ở và dịch vụ cơ bản, dẫn đến hệ thống giao thông và cơ sở hạ tầng bị quá tải.
b) Xã hội
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 52): Dựa vào thông tin mục 2, hãy:
- Nêu một số đặc điểm xã hội của khu vực Đông
Nam Á.
- Cho biết ảnh hưởng của đặc điểm xã hội tới
phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Trả lời:
* Đặc điểm xã hội:
- Có nhiều nét tương đồng về phong tục, tập quán và sinh hoạt văn hóa.
- Là nơi xuất hiện của hầu hết các tôn giáo lớn trên thế giới, bao gồm Thiên chúa giáo, Phật giáo, Hồi giáo, Ấn Độ giáo....
- Tình hình chính trị, xã hội tương đối ổn định.
* Ảnh hưởng:
- Thuận lợi:
+ Những nét tương đồng trong văn hóa, tập quán là cơ sở thuận lợi để các quốc gia trong khu vực hợp tác cùng phát triển.
+ Sự ổn định về chính trị, xã hội là điều kiện thuận lợi để thúc đẩy giao lưu hợp tác và phát triển kinh tế - xã hội.
- Khó khăn:
+ Mức sống giữa các nước trong khu vực vẫn có sự chênh lệch đáng kể.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 52): Thiên
nhiên nhiệt đới có ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất nông nghiệp khu vực Đông
Nam Á.
Trả lời:
Luyện tập 2 SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 52): Dựa vào bảng 11.2, hãy so sánh và rút ra nhận xét về số năm đi học trung bình của người từ 25 tuổi trở lên của một số nước Đông Nam Á.
Trả lời:
* Nhận xét:
- Trong giai đoạn 2000 - 2020, mặc dù vẫn duy trì mức thấp hơn so với mặt bằng chung của nhóm các nước phát triển, nhưng số năm đi học trung bình của người từ 25 tuổi trở lên đã và đang dần được cải thiện. Cụ thể:
+ Tại Việt Nam: Từ 5,6 (năm 2000) tăng lên 8,4 năm vào năm 2020,…
+ Tại Lào: Tăng từ 3,9 năm (vào năm 2000) lên mức 5,4 năm (vào năm 2020).
+ Xinh-ga-po và Bru-nây đứng đầu; Lào và Mi-an-ma thấp nhất
Vận dụng
Sưu
tầm thông tin về điều kiện tự nhiên, dân cư và xã hội của một nước ở khu vực
Đông Nam Á
Trả lời:
* Tham khảo:
+ Diện tích: 237.955 km2
+ Phía Bắc giáp Trung Quốc 416 km; Tây Bắc giáp Mi-an-ma 230 km; Tây Nam giáp Thái Lan 1.730 km; Nam giáp Cam-pu-chia 492 km và phía Đông giáp Việt Nam 2.067 km. (Vĩ độ 14° và 23° Bắc, và kinh độ 100° và 108° Đông).
+ Khí hậu: Khí hậu nhiệt đới gió mùa. Mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 6) và mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 11).
+ Dân số: 7.408.746 người (10/2021)
+ Tôn giáo: 66% Phật giáo, 30,7% Tín ngưỡng dân gian Thái, 1,5% Kitô giáo, 1,8% không tôn giáo.
+ Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 7,9%, mức thu nhập bình quân đầu người là 1.970 đôla/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm.
+ Giáo dục: Hệ thống giáo dục được cải cách và mở rộng, đưa mạng lưới trường học đến cả vùng sâu, vùng xa và huyện nghèo; tỷ lệ trẻ em đến trường tăng đáng kể; trình độ giáo viên và chất lượng đào tạo được nâng cao.
+ Y tế: Dịch vụ chăm sóc sức khỏe cải thiện, đội ngũ y bác sĩ tăng về số lượng; tuổi thọ bình quân của nhân dân đạt 64,7 năm (nữ 66,7 tuổi, nam 62,7 tuổi).
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Địa lí 11 Kết nối tri thức Bài 11 Vị trí địa lí điều kiện tự nhiên dân cư và xã hội khu vực Đông Nam Á (chính xác nhất), giúp bạn nắm vững các kiến thức trọng tâm và giải đáp các câu hỏi trong sách giáo khoa một cách chi tiết nhất. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành tư duy phân tích các vấn đề địa lí hiện đại và đạt kết quả cao trong học tập. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:
>>> Full lời giải SGK Địa lí 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!