Mở đầu bài học
Câu hỏi mở đầu SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 6): Ngày
14 - 7 - 1789 - Ngày phá ngục Ba-xti, mở đầu Cách mạng tư sản Pháp, sau này được
chọn là ngày Quốc Khánh của nước Pháp. Vì sao sự kiện này lại được tôn vinh như
vậy? Hãy kể tên một số cuộc cách mạng tư sản trong lịch sử nhân loại mà em đã
được học. Các cuộc cách mạng tư sản đó có điểm gì chung nổi bật?
Trả lời:
- Một số cuộc cách mạng tư sản trong
lịch sử: Cách mạng tư sản Anh, Pháp, Hà Lan,...
- Điểm chung:
+ Dựa trên nền tảng về chính trị, kinh tế, xã hội và tư tưởng.
+ Xóa bỏ những rào cản cản trở kinh tế tư bản chủ nghĩa, tạo đà cho chủ nghĩa tư bản vươn lên.
+ Lãnh đạo cách mạng tư sản là giai cấp tư sản và đồng minh (quý tộc tư sản hóa, chủ nô...).
+ Sự tham gia đông đảo quần chúng nhân dân là yếu tố quyết định thắng lợi của cách mạng.
1. Tiền đề của cách mạng tư
sản
a. Kinh tế
Câu hỏi mục
1a SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 7): Khai thác Tư liệu 1 và thông tin trong mục,
trình bày tiền đề về kinh tế của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Kinh tế tư bản chủ nghĩa ra đời và phát triển trong lòng chế độ phong kiến hoặc chế độ thuộc địa. Cụ thể, công thương nghiệp và sản xuất hàng hóa phát triển mạnh (Anh, 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ, Pháp). Tuy nhiên, những chính sách cai trị hà khắc cùng với ào cản phong kiến đã kìm hãm sự phát triển. Đòi hỏi việc xóa bỏ những rào cản này là điều tất yếu để chủ nghĩa tư bản phát triển.
b) Chính trị
Câu hỏi mục 1b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 8): Khai
thác Tư liệu 2 và thông tin trong mục, trình bày tiền đề về chính trị của các
cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Chính sách cai trị của nhà nước phong kiến, thực dân gây ra sự bất mãn ngày càng lớn cho giai cấp tư sản và các tầng lớp khác trong xã hội, dẫn đến sự đấu tranh ể xoá bỏ ách áp bức, bóc lột. Ở Anh, nhà vua nắm mọi quyền lực, cai trị độc đoán, tự ý đánh thuế không cần ý kiến của Quốc hội, tiến hành đàn áp các tín đồ Thanh giáo và lập ra các toà án để buộc tội những người chống đối. Tại 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ, chính sách cai trị của thực dân Anh tác động tiêu cực đến các tầng lớp trong xã hội, người dân phải tuân theo các đạo luật khắt khe do Chính phủ Anh đề ra.
c) Xã hội
Câu hỏi mục 1c SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 8): Trình
bày tiền đề về xã hội của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Ở Anh: Nông dân, thợ thủ công, công nhân bị bóc lột nặng nề, tước đoạt ruộng đất, chịu áp bức từ cả nhà nước lẫn quý tộc, giáo hội.
- Ở Pháp: Tăng lữ và quý tộc mâu thuẫn sâu sắc với tư sản cùng nhân dân lao động (nông dân, thợ thủ công, người buôn bán nhỏ...) vì những loại thuế phi lý.
- Tại 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ: Mâu thuẫn gay gắt giữa nhân dân thuộc địa và chế độ thực dân Anh trong chính sách khai thác.
d) Tư tưởng
Câu hỏi 1 mục 1c
SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 9): Trình
bày tiền đề về tư tưởng của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Giai cấp tư sản cần một hệ tư tưởng tiến bộ làm vũ khí sắc bén để tập hợp nhân dân, chống lại hệ tư tưởng phong kiến bảo thủ.
- Tiêu biểu:
+ Nê-đéc-lan: Sử dụng ngọn cờ cải cách tôn giáo để tập hợp lực lượng.
+ Nền tảng của hệ tư tưởng dân chủ tư sản chính là Triết học Ánh sáng với các đại diện tiêu biểu là S. Mông-te-xki-ơ, Ph. Vôn-te, G. G. Rút-xô.
Câu hỏi 2 mục 1c SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 9): Lựa chọn một cuộc cách mạng tư sản mà em đã học,
nêu tiền đề của cuộc cách mạng đó.
Trả lời:
- Lựa chọn: Tiền đề về tư tưởng
của cách mạng tư sản Pháp (cuối thế kỉ XVIII)
- Trình bày:
+ Trào lưu Triết học Ánh sáng (với các đại diện tiêu biểu là: Mông-te-xki-ơ, Vôn-te, Rút-xô) đã kịch liệt phê phán tình trạng mục nát, của chế độ phong kiến chuyên chế và Giáo hội đương thời. Không dừng lại ở việc phê phán, họ còn vẽ ra con đường xây dựng một nhà nước tiến bộ mới. Những quan điểm này đã trực tiếp tấn công vào hệ tư tưởng của chế độ phong kiến, mở đường cho cuộc cách mạng tự sản bùng nổ.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ, giai
cấp lãnh đạo, động lực của các cuộc cách mạng tư sản
a) Mục tiêu và nhiệm vụ
Câu hỏi mục 2a SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 9): Phân
tích mục tiêu và nhiệm vụ của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Nhục tiêu: Xoá bỏ rào cản kìm hãm kinh tế tư bản chủ nghĩa và mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
- Nhiệm vụ:
+ Nhiệm vụ dân tộc: Xoá bỏ phong kiến cát cứ, hình thành thị trường dân tộc thống nhất hoặc giải phóng dân tộc.
+ Nhiệm vụ dân chủ: Xoá bỏ chế độ phong kiến chuyên chế và xác lập nền dân chủ tư sản.
b) Giai cấp lãnh đạo và động lực của các cuộc cách mạng tư sản
Câu hỏi mục 2b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 10): Phân
tích giai cấp lãnh đạo và động lực của các cuộc cách mạng tư sản
Trả lời:
- Giai cấp lãnh đạo:
+ Lãnh đạo các cuộc cách mạng tư sản là giai cấp tư sản và các đồng minh như quý tộc tư sản hoá, chủ nô.
+ Trong Cách mạng tư sản Anh, vai trò quan trọng thuộc về quý tộc mới.
+ Cách mạng ở 13 thuộc địa Anh tại Bắc Mỹ được lãnh đạo bởi liên minh tư sản và chủ nô.
+ Trong Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII, giai cấp tư sản giữ quyền lãnh đạo độc quyền.
- Động lực của cách mạng tư sản.
+ Quần chúng nhân dân đóng vai trò quan trọng, là động lực quyết định thắng lợi của các cuộc cách mạng.
+ Sự tham gia đông đảo và liên tục của quần chúng nhân dân giúp thắng lợi của cách mạng trở nên triệt để hơn, tiêu biểu như ở Cách mạng tư sản Pháp.
+ Tại Anh, động lực quyết định thắng lợi là quần chúng nhân dân, bao gồm nông dân và thợ thủ công.
+ Ở 13 thuộc địa Bắc Mỹ, lực lượng chính là trại chủ, nông dân, công nhân và nô lệ.
+ Trong Cách mạng tư sản Pháp, nông dân, thợ thủ công và công nhân là đồng minh quan trọng của giai cấp tư sản, tích cực tham gia chống phong kiến và các thế lực phản động.
3. Kết quả và ý nghĩa của
các cuộc cách mạng tư sản
Câu hỏi 1 mục 3
SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 11): Trình
bày kết quả, ý nghĩa của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
- Kết quả:
+ Các cuộc cách mạng đã lật đổ nền quân chủ chuyên chế hoặc giành được độc lập dân tộc.
+ Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
- Ý nghĩa:
Câu hỏi 2 mục 3 SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 11): Lựa chọn một cuộc cách mạng tư sản mà em đã học,
nêu kết quả, ý nghĩa của cuộc cách mạng đó.
Trả lời:
* Lựa chọn: cách mạng tư sản Anh
* Trình bày:
- Kết quả:
+ Lật đổ nền quân chủ chuyên chế hoặc giành được độc lập dân tộc.
+ Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
- Ý nghĩa:
+ Đánh dấu cột mốc xác lập chủ nghĩa tư bản tại Anh.
+ Thiết lập chế độ quân chủ lập hiến.
+ Có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của xã hội loài người trong giai đoạn chuyển đổi từ phong kiến sang tư bản.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 11): Lập
bảng tóm tắt những nét chính về mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực
cách mạng, kết quả, ý nghĩa của các cuộc cách mạng tư sản.
Trả lời:
Luyện tập 2 SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 11): Vì sao trong các cuộc cách mạng tư sản, Cách mạng tư sản Pháp cuối
thế kỉ XVII được coi là “đại cách mạng”?
Trả lời:
- Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVII được coi là “đại cách mạng” vì nó là điểm khởi đầu cho hệ tư tưởng chính trị hiện đại, lật đổ tận gốc chế độ phong kiến lâu đời, mở ra thời đại mới trong lịch sử nhân loại và để lại dấu ấn lịch sử sâu sắc trong lịch sử thế giới suốt thế kỉ XIX - XX.
Vận dụng
Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet về một cuộc cách mạng tư sản
mà em ấn tượng nhất và việt một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) giới thiệu về cuộc
cách mạng tư sản đó.
Trả lời:
Cách mạng Mỹ (1775-1783) là cuộc chiến đấu giành độc lập của 13 thuộc địa Bắc Mỹ trước ách cai trị thực dân Anh. Từ những xung đột vũ trang ban đầu vào tháng 4/1775, cuộc cách mạng đã giành thắng lợi vang dội, buộc Anh phải ký Hiệp định Paris 1783 thừa nhận nền độc lập và rút toàn bộ quân đội về nước.
Sự kiện này mang ý nghĩa lịch sử to lớn, giúp giải phóng Bắc Mĩ khỏi chính quyền Anh, thiết lập quốc gia tư sản, tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển. Đồng thời, nó còn lan tỏa tinh thần đấu tranh độc lập dân tộc mạnh mẽ, thúc đẩy các phong trào cách mạng chống phong kiến ở châu Âu cũng như phong trào giải phóng dân tộc của nhiều nước cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX.
---------------------------------------
Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Sử 11 Kết nối tri thức Bài 1 Một số vấn đề chung về cách mạng tư sản (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!