1. Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội sau Chiến tranh thế giới thứ hai
a) Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu
Câu hỏi mục 1a SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 23): Trình
bày nét chính về sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu từ sau
Chiến tranh thế giới thứ hai đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX.
Trả lời:
- Thắng lợi của Hồng quân Liên Xô trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít ở châu Âu đã tạo điều kiện cho nhân dân Đông Âu nổi dậy giành chính quyền. Tạo điều kiện ra đời của một loại quốc gia.
- Quá trình này được chia thành hai giai đoạn cụ thể:
b) Sự mở rộng của chủ nghĩa xã hội ở châu Á và khu vực Mỹ La-tinh
Câu hỏi mục 1b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 24): Nêu
những nét chính về sự mở rộng của chủ nghĩa xã hội ở châu Á (Trung Quốc, Việt
Nam, Lào và khu vực Mỹ - La tinh (Cu - ba)
Trả lời:
* Sự mở rộng của chủ nghĩa xã hội ở
châu Á:
- Trung Quốc: Năm 1949, sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa được thành lập và lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
- Việt Nam:
+ Năm 1954, kháng chiến chống Pháp thắng lợi, miền Bắc giải phóng và tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội.
+ Năm 1976, sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam (4 – 1975) và thống nhất đất nước về mặt Nhà nước, cả nước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.
- Lào: Tháng 12 – 1975, sau khi hoàn thành cách mạng giải phóng đất nước, nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào chính thức thành lập và đi theo con đường này.
* Sự mở rộng của chủ nghĩa xã hội ở khu vực Mĩ La-tinh
- Sau thắng lợi của cách mạng năm 1959, nước Cộng hoà Cu-ba được thành lập. Đến năm 1961, Cu-ba bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội. Dù đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là chính sách cấm vận của Mỹ, nhân dân Cu-ba vẫn kiên định con đường đã chọn. Cu-ba đã chuyển đổi từ nền nông nghiệp độc canh (bông, mía) và công nghiệp đơn nhất (khai thác mỏ) sang nền công nghiệp có cơ cấu hợp lý, nông nghiệp phát triển đa dạng; đồng thời y tế, giáo dục, văn hoá đạt trình độ phát triển cao.
2. Nguyên nhân khủng hoảng,
sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô
Câu hỏi mục 2 SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 25): Khai
thác tư liệu trên và thông tin trong mục, giải thích nguyên nhân dẫn tới sự sụp
đổ mô hình chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô.
Trả lời:
- Đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy trì quá lâu mô hình kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp và chậm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế.
- Không áp dụng kịp thời các thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại vào sản xuất, khiến năng suất lao động giảm, kinh tế trì trệ kéo dài và làm sa sút, khủng hoảng lòng tin trong xã hội.
- Quá trình cải cách, cải tổ phạm sai lầm nghiêm trọng về đường lối và cách thức tiến hành; việc xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trực tiếp dẫn đến sự sụp đổ và tan rã.
- Hoạt động chống phá của các lực lượng thù địch trong nước và các thế lực bên ngoài làm gia tăng tình trạng bất ổn, rối loạn.
3. Chủ nghĩa xã hội từ năm
1991 đến nay
a) Khái quát về chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay
Câu hỏi mục 3a SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 27): Nêu
những nét chính về chủ nghĩa xã hội từ năm 1991 đến nay.
Trả lời:
- Tại châu Á:
+ Các nước Trung Quốc, Việt Nam, Lào,... kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, tiến hành đổi mới, cải cách và mở cửa đạt nhiều thành tựu.
+ Từ năm 1986, Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đời sống nhân dân nâng cao rõ rệt.
+ Đến năm 1986, Lào tiến hành đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ đất nước và hội nhập.
- Tại Mỹ La-tinh (Cu-ba):
+ Bất chấp lệnh cấm vận kéo dài của Mỹ và phương Tây, Cu-ba kiên định chủ nghĩa xã hội và thực hiện cải cách kinh tế từng bước, có chọn lọc.
+ Phát triển nhiều ngành mới (du lịch, sinh học, dầu khí) và luôn duy trì hệ thống y tế, giáo dục miễn phí.
b) Thành tựu chính của công cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc
Câu hỏi mục 3b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 28): Nêu
thành tựu và ý nghĩa của công cuộc cải cách – mở cửa của Trung Quốc.
Trả lời:
* Thành tựu
- Về kinh tế:
+ Tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng trưởng vượt bậc, từ 367,9 tỉ nhân dân tệ (1978) lên hơn 114 nghìn tỉ nhân dân tệ (2021).
+ Tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm đạt khoảng 9,5% (1980 - 2017), vượt xa mức trung bình thế giới (2,9%).
+ Quy mô GDP vươn từ vị trí thứ tám thế giới (những năm 80 thế kỷ XX) lên vị trí thứ hai thế giới kể từ năm 2010.
- Về khoa học - công nghệ:
+ Đạt thành tựu nổi bật trong ngành hàng không vũ trụ (phóng tàu Thần Châu vào không gian), hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu, hệ thống đường sắt cao tốc, hạ tầng kĩ thuật số và trung tâm dữ liệu hiện đại.
+ Có bước tiến vượt bậc trong các lĩnh vực công nghệ mới như: công nghệ thông tin – viễn thông thế hệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học,...
- Về văn hoá - giáo dục:
+ Thực hiện cải cách giáo dục toàn diện để cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ xây dựng và hiện đại hóa đất nước.
+ Hướng tới mục tiêu trở thành một trong số những cường quốc đổi mới sáng tạo hàng đầu trên thế giới thông qua kế hoạch quốc gia giai đoạn 2010 – 2020.
- Về xã hội:
+ Đạt được những bước tiến cơ bản trong giải quyết các vấn đề xã hội như xóa đói giảm nghèo và thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội.
* Ý nghĩa:
- Khẳng định sự đúng đắn của con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc của Trung Quốc.
Luyện tập
Luyện tập SGK Lịch
sử 11 Kết nối tri thức (trang 28): Lập bảng tóm tắt
những nét chính về sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu, châu
Á và khu vực Mỹ La-tinh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai
Trả lời:
Vận dụng
Vận dụng 1 SGK Lịch
sử 11 Kết nối tri thức (trang 28): Sự sụp đổ mô hình
chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô đã để lại những bài học gì đối với công
cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay?
Trả lời:
- Học tập và làm theo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa.
- Củng cố, nâng cao năng lực, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Luôn nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động đấu tranh chống phá các luận điểm sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch.
- Tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, hoàn thiện hệ thống lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta trong tình hình mới.
Vận dụng 2 SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 28): Nêu những hành động cụ thể mà em có thể làm để
đóng góp vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Trả lời:
- Sáng tạo trong học tập và lao động, xây dựng lý tưởng sống đúng đắn.
- Rèn luyện đạo đức, lối sống lành mạnh, đấu tranh với tệ nạn xã hội.
- Tích cực tham gia các hoạt động đóng góp cho quê hương, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.
---------------------------------------
Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Sử 11 Kết nối tri thức Bài 4 Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!