1. Phong trào đấu tranh chống thực dân xâm lược ở Đông Nam Á
a. Đông Nam Á hải đảo
Câu hỏi mục 1a SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 38): Nêu
những nét chính về phong trào đấu tranh chống thực dân xâm lược ở In-đô-nê-xi-a và Phi-lip-pin.
Trả lời:
- Ở Inđônêxia:
+ Thời gian: Từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIX và tiếp tục lan rộng đến đầu thế kỷ XX.
+ Đối tượng đấu tranh: Thực dân Hà Lan.
+ Sự kiện tiêu biểu: Cuộc khởi nghĩa của Hoàng tử Đi-pô-nê-gô-rô (1825 – 1830).
+ Ý nghĩa: Có sự hưởng ứng của các lãnh chúa và đông đảo người dân trên đảo Gia-va cũng như các đảo khác. Mặc dù thất bại, nhưng cuộc khởi nghĩa đã gây tổn thất nặng nề cho chính quyền thực dân.
– Ở Phi-lip-pin:
+ Thời gian: Từ năm 1521 (kéo dài hơn 3 thế kỷ).
+ Đối tượng đấu tranh: Thực dân Tây Ban Nha.
+ Sự kiện tiêu biểu: Cuộc khởi nghĩa của Đa-ga-hô ở Bô-hô (1744 – 1829), được ghi nhận là cuộc khởi nghĩa kéo dài nhất.
b. Đông Nam Á lục địa
Câu hỏi mục 1b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 39): Trình
bày những nét chính về phong trào đấu tranh chống thực dân xâm lược ở Đông Nam
Á lục địa
Trả lời:
* Ở Miến Điện:
- Thực dân Anh phải trải qua 3 cuộc chiến tranh kéo dài hơn 60 năm (1824 – 1885) mới chiếm được Miến Điện.
- Phong trào chiến tranh du kích lan rộng khắp cả nước, gây tổn thất nặng nề cho Anh.
- Sau khi hoàn thành xâm lược, Anh vẫn phải tiếp tục đối phó với cuộc chiến tranh du kích kéo dài hơn 10 năm sau đó.
* Ở Việt Nam:
- Cuộc chiến đấu chống xâm lược của nhân dân Việt Nam bắt đầu từ năm 1858.
- Phong trào đã làm thất bại kế hoạch "đánh nhanh, thắng nhanh" của thực dân Pháp.
- Cuộc kháng chiến thu hút sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân và lan rộng ra các tỉnh Nam Kì và Bắc Kì.
- Thực dân Pháp mất 26 năm (1858 – 1884) mới thiết lập được ách đô hộ trên toàn bộ đất nước Việt Nam.
* Ở Cam-pu-chia:
- Nhiều cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp diễn ra sôi nổi trên khắp cả nước. Mở đầu bằng cuộc khởi nghĩa của Hoàng thân Si-vô-tha (1861 – 1892), rồi đến A-cha Xoa (1863 – 1866) và Pu-côm-bô (1866 – 1867).
- Các cuộc khởi nghĩa này có quy mô lớn và gây nhiều tổn thất cho thực dân Pháp.
2. Các giai đoạn phát triển
của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc ở Đông Nam Á
Câu hỏi mục 2 SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 40): Trình
bày các giai đoạn phát triển của cuộc đấu tranh giành độc lập
dân tộc ở Đông Nam Á.
Trả lời:
- Cuối thế kỷ XIX – 1920: Khởi đầu cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc; chuyển dịch từ ý thức hệ phong kiến sang xu hướng tư sản.
- 1920 – 1945: Giai cấp vô sản bước lên vũ đài chính trị với sự ra đời của các Đảng Cộng sản tại nhiều nước như In-đô-nê-xi-a, Việt Nam, Mã Lai, Xiêm và Phi-líp-pin.
- 1945 – 1975: Làn sóng đấu tranh dâng cao, các nước Đông Nam Á lần lượt hoàn thành công cuộc giành độc lập dân tộc.
3. Thời kì tái thiết và phát
triển sau khi giành được độc lập
a. Những ảnh hưởng của chế độ thực dân
Câu hỏi mục 3a SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 41): Khai thác tư liệu 1,2 (tr.40) và thông tin trong mục, nêu những ảnh hưởng của chế độ thực dân đối với các nước Đông Nam Á
Trả lời:
- Kinh tế: Nông nghiệp lạc hậu, lệ thuộc nước ngoài, đói kém triền miên.
- Chính trị: Áp đặt bộ máy cai trị, thực hiện chính sách "ngu dân", "chia để trị" gây chia rẽ và xung đột sắc tộc, tôn giáo lâu dài.
- Văn hóa: Áp đặt văn hóa ngoại lai, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị truyền thống.
b. Quá trình tái thiết và phát triển
Câu hỏi mục 3b SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 42): Tóm tắt những nét chính về quá trình tái
thiết và phát triển của các nước Đông Nam Á sau khi giành được độc lập
Trả lời:
- Các nước In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po thực hiện công nghiệp hóa từ giữa thập niên 50 của thế kỷ XX.
+ Giai đoạn đầu thực hiện chiến lược công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ.
+ Giai đoạn sau chuyển sang công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu, tập trung vào sản xuất hàng hóa xuất khẩu làm động lực.
- Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia chuyển sang kinh tế thị trường và tiến hành công nghiệp hóa từ cuối thập niên 80 - 90 của thế kỷ XX.
- Bru-nây điều chỉnh chính sách để đa dạng hóa nền kinh tế sau năm 1984.
- Mi-an-ma bắt đầu cải cách kinh tế từ cuối năm 1998.
- Các nước đạt thành tựu kinh tế to lớn với tốc độ tăng trưởng hằng năm cao.
- ASEAN (thành lập năm 1967) phát triển thành tổ chức hợp tác toàn diện với 11 thành viên.
- Từ năm 1999, tốc độ tăng trưởng GDP của khu vực cao hơn mức trung bình của thế giới.
- ASEAN trở thành nền kinh tế lớn thứ năm thế giới với GDP khoảng 3 000 tỉ USD từ năm 2018.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK
Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 42): Nêu
nhận xét của em về phong trào đấu tranh chống thực dân xâm lược ở khu vực Đông
Nam Á
Trả lời:
- Dù bối cảnh và điều kiện mỗi nước khác nhau, nhưng phong trào đấu tranh chống thực dân của những nước này đều có mục tiêu chung với tinh thần chiến đấu sôi nổi, quyết liệt với sự tham gia của đông đảo quần chúng cùng nhiều hình thức đấu tranh phong phú, đa dạng. Hướng đến mục đích cuối cùng là giành thắng lợi, giành lại quyền tự chủ.
Luyện tập 2 SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 42): Xây dựng trục
thời gian tóm tắt các giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc ở khu vực Đông
Nam Á
Trả lời:
Vận dụng
Vận dụng 1 SGK Lịch
sử 11 Kết nối tri thức (trang 42): Sưu tầm tài liệu từ sách, báo và internet, viết một
bài (khoảng 300 chữ) về quá trình tái thiết và phát triển của một quốc gia Đông
Nam Á mà em ấn tượng nhất
Trả lời:
Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mĩ, Việt Nam bước vào kỷ nguyên độc lập, thống nhất đất nước. Trong giai đạn 1976 – 1986, toàn Đảng và toàn dân đã dốc sức, đồng lòng thực hiện hai kế hoạch Nhà nước 5 năm (1976 – 1980 và 1981 – 1985), đồng thời kiên cường đấu tranh bảo vệ vững chắc chủ quyền vùng biên giới phía Bắc và Tây Nam của Tổ quốc. Mặc dù gặt hái được những thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực, song cũng gặp phải không ít khó khăn, khiến nền kinh tế đất nước rơi vào khủng hoảng trầm trọng.
Để khắc phục sai lầm, khuyết điểm đó, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI vào tháng 12 năm 1986, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, chủ động khởi xướng đường lối Đổi mới toàn diện. Đường lối chiến lược này liên tục được điều chỉnh, bổ sung và phát triển qua nhiều kì Đại hội Đảng sau đó. Trải qua hơn 30 năm kiên trì đổi mới, Việt Nam đã thu được nhiều thành tựu đáng tự hào trên nhiều lĩnh vực, đời sống nhân dân được nâng cao rõ rệt, khẳng định mạnh mẽ vị thế của mình trên trường quốc tế. Những thành tựu to lớn đó là minh chứng khẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, bước đi của công cuộc đổi mới là phù hợp.
Vận dụng 2 SGK Lịch sử 11 Kết nối tri thức (trang 42): Tìm hiểu và nêu ví dụ về những ảnh hưởng tiêu cực
của chế độ thực dân Pháp đối với Việt Nam.
Trả lời:
- Pháp thực thi chính sách "ngu dân để trị", bán rượu, thuốc phiện ở khắp nơi, vơ vét tài nguyên, áp đặt hàng trăm loại thuế vô lý.
- Thi hành chính sách “chia để trị” với mục đích chia rẽ tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam.
* Hậu quả:
- Tài nguyên của Việt Nam bị vơ vét, nhân dân nghèo đói, nông nghiệp và công nghiệp không phát triển, thị trường Việt Nam bị Pháp độc chiếm.
---------------------------------------
Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Sử 11 Kết nối tri thức Bài 6 Hành trình đi đến độc lập dân tộc ở Đông Nam Á (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!