Mở đầu SGK Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 50): Vì sao tỉ lệ các cá thể đực và cái ở nhiều loài động vật lại thường là 1: 1?
Trả lời:
- Tỉ lệ các cá thể đực và cái ở nhiều loài động vật lại thường là 1: 1 là vì trạng thái này được thiết lập do cơ chế phân li của cặp NST giới tính XY trong quá trình tạo giao tử. Cụ thể, cơ thể dị giao tử tạo ra hai dòng tinh trùng mang NST X và NST Y với tỉ lệ bằng nhau. Trải qua sự thụ tinh của hai loại tinh trùng này với trứng (chỉ mang NST X), các tổ hợp hợp tử XX và XY được hình thành với xác suất ngang nhau. Đo đó, xác suất sinh con trai hoặc sinh con gái của mỗi cặp vợ chồng không có sự chênh lệch. Tỉ lệ giới tính đực : cái sẽ ở mức 1:1.
I. Di truyền giới tính
Câu hỏi 1 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 51): NST giới tính là gì? Hãy
nêu sự khác biệt giữa NST thường và NST giới tính.
Trả lời:
- Khái niệm NST giới
tính: NST giới tính là một loại NST chứa các gene quy định giới tính của một
sinh vật.
- Sự khác biệt giữa NST thường và NST giới tính:
Câu hỏi 2 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 51): Giải thích tại sao, theo
lí thuyết, xác suất sinh con trai hoặc sinh con gái của mỗi cặp vợ chồng là như
nhau và bằng 50%.
Trả lời:
- Tỉ lệ giới tính được quyết định bởi cơ chế phân li và thụ tinh của cặp NST giới tính. Cụ thể:
+ Người bố (XY) sản sinh ra hai loại giao tử đực mang X và Y với tỉ lệ 1 : 1. Qua thụ tinh của hai loại giao tử đực, giao tử này kết hợp với giao tử cái mang NTS X của người mẹ tạo ra hai loại tổ hợp XX và XY với số lượng ngang nhau. Vì vậy, xác suất sinh trai hay gái luôn ở mức xấp xỉ 50% cho mỗi trường hợp.
III. Ứng dụng của di truyền liên kết với giới tính
Câu hỏi 1 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 53): Quan sát hình di truyền giới tính ở gà trong Bảng 10.1 và cho biết có thể dùng phép lai nào để phân biệt tính trạng do gene nằm trên NST thường với tính trạng do gene nằm trên NST Z không có gene tương đồng trên W.
Trả lời:
- Để phân biệt tính trạng, phương pháp hữu hiệu nhất là thực hiện phép lai thuận nghịch. Nếu một gene nằm trên NST giới tính Z, kết quả thu được ở hai phép lai này sẽ có sự khác biệt rõ rệt (không có gene tương đồng trên W). Đồng thời, kiểu hình của tính trạng đó sẽ phân li không đồng đều giữa giới đực và giới cái, giúp ta khẳng định gene không nằm trên NST thường.
Câu hỏi 2 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 53): Tại sao bệnh do allele
lặn nằm trên NST X ở người thường biểu hiện chủ yếu ở nam giới?
Trả lời:
- Nguyên nhân nằm ở sự khác biệt về cặp NST giới tính giữa hai giới. Ở nam giới (XY), chỉ cần sở hữu một allele lặn duy nhất trên NST X là tính trạng bệnh đã biểu hiện ngay ra kiểu hình do không có allele tương ứng trên NST Y. Ngược lại, nếu chỉ có một allele lặn nữ giới (XX) thường khó phát hiện hơn, họ vẫn mang kiểu hình bình thường và chỉ đóng vai trò là người mang gene bệnh.
Luyện tập và vận dụng
Luyện tập và Vận dụng 1 Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 53): Tìm hiểu một số ví dụ về ứng dụng của di truyền liên kết với giới tính trong chăn nuôi.
Trả lời:
- Dựa vào màu sắc trứng, người ta có thể phân biệt được giới tính của tằm ngay từ giai đoạn đầu, từ đó lựa chọn những trứng nở ra tằm đực để được ưu tiên nuôi dưỡng vì chúng có khả năng nhả tơ nhiều và chất lượng cao hơn tằm cái.
- Ở gà, dựa vào gene vằn trên đầu (nằm trên NST Z), người nuôi có thể phân phân biệt gà trống hay mái ngay khi con non mới nở. Gà trống (ZZ) có vằn rõ nét hơn gà mái (ZW). Từ đó có thể lựa chọn để nuôi gà lấy trứng (chọn mái) hoặc gà lấy thịt (chọn trống), tối ưu hóa chi phí và chuồng trại.
Luyện tập và Vận dụng 2 Sinh 12 Kết nối tri thức Bài 10 (trang 53): Hãy trình bày quan điểm của em về việc điều khiển giới tính
theo ý muốn ở người.
Trả lời:
- Việc can thiệp để lựa chọn giới tính thai nhi theo ý muốn ở người là một vấn đề nhạy cảm và cần được xem xét thận trọng. Điều khiển giới tính của động vật theo ý muốn ở người có thể mang lại nhiều lợi ích về mặt kinh tế, từ đó thúc đẩy các khía cạnh khác. Tuy nhiên, hành động này gây ra tình trạng mất cân bằng giới tính trầm trọng, dễ dẫn đến mất cân bằng giới tính, ảnh hưởng đến sinh sản và phát triển, dẫn đến nhiều hệ lụy xã hội, phá vỡ cấu trúc dân số tự nhiên, làm suy giảm sự đa dạng nguồn gen của Trái Đất.
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Sinh học 12 - Kết nối tri thức: Xem ngay!