Trước khi đọc
Câu hỏi 1
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 106): Nêu một số
tác phẩm văn học hiện đại có yếu tố kì ảo mà bạn biết. Chia sẻ cảm nghĩ của bạn
về yếu tố kì ảo ở một tác phẩm trong số đó.
Trả lời:
- Để tạo sức hút đối với độc giả, đại thi hào Nguyễn Du đã đan cài các chi tiết mang yếu tố kì ảo liên quan đến tâm linh như: tiên, phật, linh hồn, giấc mộng,…vào trong tác phẩm "Truyện Kiều", tạo nên sự hấp dẫn cho người đọc và cũng là thể hiện tư tưởng, quan niệm của tác giả về con người.
-
Câu hỏi 2
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 106): Theo bạn,
con người cần phải ứng xử với thiên nhiên như thế nào?
Trả lời:
- Sự bền vững, hài hòa và tinh thần trách nhiệm chính là cốt lõi trong cách ứng xử mà con người cần dành cho thiên nhiên. Điều này thể hiện qua các hành động cụ thể như bảo vệ môi trường, nâng cao nhận thức cộng đồng, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên cho đến lối sống hòa hợp. Muốn bảo vệ môi trường, chúng ta phải bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như tiết kiệm năng lượng, hạn chế rác thải, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ rừng và bảo vệ động vật hoang dã. Song song với đó, việc khai thác tài nguyên phải dựa trên các cơ sở khoa học, có kế hoạch rõ ràng trong quá trình khai thác và tìm kiếm nguồn năng lượng tái tạo thay thế. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tuyên truyền, giáo dục, tham gia hoạt động bảo vệ môi trường và hỗ trợ các tổ chức bảo vệ môi trường. Sống hòa hợp với thiên nhiên bằng cách tìm hiểu về thiên nhiên, hiểu giá trị và tầm quan trọng của nó, sống gần gũi với thiên nhiên và trân trọng, yêu quý thiên nhiên. Các hành động vì thiên nhiên không phải việc của riêng ai mà là nghĩa vụ của toàn xã hội. Để giữ gìn một không gian sống an toàn, trong lành cho chính mình cũng như vì sự phát triển bền vững của nước nhà, thế hệ hôm nay cần có trách nhiệm lớn lao với cộng đồng mai sau.
Đọc văn bản
Câu 1 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 106): Chi tiết
nói về sự chuyển đổi tâm trạng đột ngột của nhân vật có thể báo hiệu điều gì?
Trả lời:
- Bước ngoặt trong nhận thức của nhân vật thường được báo hiệu trước bằng sự thay đổi cảm xúc một cách đột ngột. Sự biến chuyển nội tâm này cho thấy nhân vật đã bắt đầu nhận thức được sai lầm của bản thân. Từ đó sẽ có một sự thay đổi mới để nhìn nhận sự việc theo một cách tích cực.
Câu 2 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 107): Theo dõi:
sự tương phản giữa suy nghĩ của nhân vật và đời sống của đàn khỉ trong rừng?
Trả lời:
- Sự háo hức, thỏa mãn của một thợ săn khi chuẩn bị vào trận là tất cả những gì ông Diểu có trước khi bóp cò. Trong mắt ông lúc ấy, những con khỉ đơn thuần là con mồi, là vật thể để thể hiện bản lĩnh phái mạnh. Thế nhưng, sự bối rối và hối hận bắt đầu xâm chiếm tâm trí ông sau khi chứng kiến cảnh gia đình khỉ đau khổ vì mất đi người cha. Nỗi ám ảnh về tiếng kêu thảm thiết của khỉ cái và hình ảnh những chú khỉ con bơ vơ trở thành nỗi ám ảnh khôn nguôi, khiến ông không ngừng day dứt. Giờ đây, ông mới nhận ra sự tàn nhẫn của hành động săn bắn của mình và thấu hiểu rằng mọi sinh mạng trong tự nhiên đều vô giá.
- Trái ngược hoàn toàn với những toan tính của ông Diểu, đời sống của đàn khỉ gắn liền với sự hòa hợp với thiên nhiên. Giữa chốn rừng sâu, chúng tự do kiếm ăn, sinh sống và đùa vui cùng nhau. Tuy nhiên, hoạt động săn bắn của con người đã trực tiếp phá vỡ sự bình yên đó. Nỗi lo âu, sợ hãi luôn hiện diện trong tâm trí chúng, và nỗi đau mất đi người thân là vết thương không dễ gì phai mờ.
- Sự mâu thuẫn và tương phản giữa thế giới nội tâm của nhân vật và thực tế đời sống đàn khỉ được bộc lộ trực tiếp qua từng hành động. Chỉ vì thỏa mãn thú vui của bản thân, ông Diểu đã đã xâm phạm vào môi trường sống của khỉ, gây ra nỗi đau và sự mất mát cho chúng. Ngược lại, dẫu luôn bị nguy hiểm đe dọa, đàn khỉ vẫn cố gắng bảo vệ bản thân và gia đình, chở che lẫn nhau để tiếp tục sinh tồn với thiên nhiên.
Câu 3 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 108): Chú ý: sự
mâu thuẫn trong các hành động của các nhân vật.
Trả lời:
Phân tích
sự mâu thuẫn trong các hành động của nhân vật ông Diểu trong "Muối của
rừng":
1. Mâu
thuẫn giữa hành động và suy nghĩ ban đầu:
- Hành
động:
- Suy nghĩ:
2. Mâu
thuẫn giữa hành động và suy nghĩ sau khi chứng kiến cảnh con khỉ mẹ hy sinh:
- Hành
động: Ông Diểu hối hận, thương xót cho bầy khỉ.
- Suy nghĩ:
3. Mâu
thuẫn giữa lời nói và hành động:
- Lời nói:
Ông Diểu nói rằng sẽ không bao giờ đi săn khỉ nữa.
- Hành
động: Ông Diểu vẫn tiếp tục đi săn khỉ.
4. Mâu
thuẫn giữa ý thức và bản năng:
- Ý thức:
Ông Diểu biết rằng hành động săn bắn khỉ là sai trái.
- Bản năng:
Ông Diểu vẫn bị thôi thúc bởi bản năng sinh tồn và mong muốn bảo vệ mùa màng.
* Lý giải sự
mâu thuẫn:
- Sự tác
động của hoàn cảnh: Ông Diểu sống trong một môi trường mà con người phải thường
xuyên đối mặt với thiên nhiên hoang dã.
- Sự thiếu
hiểu biết: Ông Diểu không hiểu được đời sống và tình cảm của loài khỉ.
- Sự yếu
đuối của con người: Ông Diểu không đủ mạnh mẽ để vượt qua bản năng và hoàn
cảnh.
* Ý nghĩa:
- Sự mâu
thuẫn trong các hành động của nhân vật ông Diểu thể hiện sự phức tạp của tâm lý
con người.
- Tác phẩm
giúp người đọc nhận thức được tác động tiêu cực của con người đến thiên nhiên.
- Tác phẩm
kêu gọi con người cần chung tay bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống của các
loài động vật.
Câu 4 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 108): Chú ý: sự
thay đổi điểm nhìn và cách đánh giá về ông Diểu.
Trả lời:
- Sự chín chắn, trưởng thành trong tư duy của độc giả được phản ánh rõ nét qua cách nhìn nhận và đánh giá về nhân vật ông Diểu. Họ đã học cách đặt mình từ nhiều góc độ khác nhau để nhìn nhận một con người một cách toàn diện, khách quan. Đồng thời, bên trong họ cũng hình thành sự thấu cảm, sẵn lòng chia sẻ với những khó khăn và mâu thuẫn mà người khác gặp phải trong cuộc sống.
Câu 5 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 108): Chú ý: Theo
dõi sự tự đánh giá của ông Diểu về chính mình.
Trả lời:
- Thoạt đầu, ông Diểu hiện lên với dáng dấp của một tay săn lão luyện, đầy bản lĩnh và thừa kinh nghiệm bản năng săn mồi mạnh mẽ. Sự tự tin lộ rõ qua hình ảnh ông vác súng bước vào rừng sâu. Ông say mê với thú vui săn bắn, coi đó là cách thể hiện bản lĩnh đàn ông và kiếm sống. Thế nhưng, đằng sau vẻ ngoài mạnh mẽ ấy là một tâm hồn có phần chai sạn, thiếu đi sự trân trọng đối với tự nhiên.
- Mọi sự giằng xé nội tâm chỉ thực sự bắt đầu kể từ khoảnh khắc con khỉ đực bị ông bắn hạ. Chứng kiến cảnh gia đình khỉ đau khổ, đặc biệt là hình ảnh chú khỉ con bất chấp tính mạng để cứu mẹ, ông Diểu hoàn toàn sụp đổ trong niềm ân hận, hối lỗi. Nỗi ám ảnh về tiếng kêu thảm thiết của con khỉ cái in sâu vào tâm trí, khiến ông không thể nào nguôi ngoai. Đây chính là bước ngoặt thay đổi toàn bộ hành trình tự khám phá của ông Diểu. Lòng trắc ẩn thức tỉnh trong ông, ông nhận ra hành động của mình tàn nhẫn và thiếu tình người đến nhường nào. Ông cảm nhận được sự đau đớn, mất mát của gia đình khỉ, từ đó nhìn nhận bản thân một cách tỉnh táo, khách quan nhất.
Câu 6 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 109): Hình dung
cảnh tượng được miêu tả ở đoạn này.
Trả lời:
- Đoạn văn tái hiện một cảnh tượng đầy ám ảnh khi ông Diểu bất chợt rùng mình bởi tiếng rú thê thảm của con khỉ nhỏ. Cảm xúc của ông thay đổi một cách đột ngột. Ông kinh hoàng bởi cảnh vật dưới vực thật ngút ngàn, heo hút, sợ hãi đến tột độ. Chính nỗi sợ ấy đã thúc đẩy ông cắm đầu bỏ chạy như có ma đuổi – một trải nghiệm hốt hoảng mà có lẽ từ thuở ấu thơ cho đến tận bây giờ ông mới nếm trải lại.
Câu 7 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 109): Vì sao khi
đối với một Hõm Chết, nhân vật lại nghĩ đến “ma”? Theo dõi tâm trạng của ông
Diểu trước những “sự lạ” của tiếp theo.
Trả lời:
- Hõm Chết và "ma" có thể được hiểu là biểu tượng ẩn dụ cho nỗi lo âu, sợ hãi luôn lẩn khuất trong tâm hồn con người. Việc đối mặt với nỗi sợ ấy cũng tương đương với hành trình tự khám phá bản thân, buộc con người phải tự bước qua những giới hạn về mặt tinh thần và trí tuệ của chính mình.
- Tâm trạng của ông Diểu trước những “sự lạ” chính là lo lắng, hoang mang sau đó là tò mò, muốn khám phá và cuối cùng là bình tĩnh, chấp nhận.
Câu 8 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 110): Điều gì
khiến ông Diểu chưa chịu bỏ cuộc.
Trả lời:
- Động lực giữ chân ông Diểu không chịu bỏ cuộc xuất phát từ niềm tin rằng vận may sẽ mỉm cười với mình. Thêm vào đó là sự tham lam của một thợ săn lão luyện đã thôi thúc ông phải tóm bằng được con khỉ , con mồi quý hiếm và có giá trị cao trên thị trường, để kiếm lời. Cuối cùng, lòng tự cao quá lớn của một kẻ kiêu hãnh không cho phép ông chấp nhận bản thân là kẻ thua cuộc.
Câu 9 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 110): Ông Diểu đã
chứng kiến những “sự lạ” nào? Dự đoán những hành động tiếp theo của nhân vật.
Trả lời:
- Những “sự
lạ” mà ông Diểu đã chứng kiến: hòn đá biết nói, con khỉ trắng kì bí, hiện tượng
kỳ ảo.
- Dự đoán:
Có thể là ông Diểu sẽ tiếp tục truy lùng con khỉ trắng. Có thể sẽ khám phá bí
mật của Hõm Chết. Cũng có thể là ông sẽ bỏ cuộc về nhà với sự hối hận sau sắc.
Câu 10 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 111): Ông Diểu
đang đối diện với tình thế gì?
Trả lời:
- Ông Diểu
đang đang đối mặt với tình thế một là lũ mối có thể cắn sạch đồ của ông.
Câu 11 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 111): Theo bạn
tình huống này có thường xảy ra không?
Trả lời:
- Tình
huống này ít khi xảy ra.
Câu 12 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 112): Chú
ý: chi tiết hoa tử huyền.
Trả lời:
- Người nào
gặp hoa tử huyền sẽ gặp may mắn. Hoa này màu trắng, vị mặn, bé bằng đầu tăm,
người ta vẫn gọi hoa này là muối của rừng. Khi rừng kết muối, đấy là điềm báo
đất nước thanh bình, mùa màng phong túc.
Sau khi đọc
Câu hỏi 1
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Giữa nhan
đề “Muối của rừng” và nội dung câu chuyện có liên quan với nhau như thế nào?
Trả lời:
- Nhan đề "Muối của rừng" không đơn thuần là một cái tên gọi ngẫu nhiên, mà nó chứa đựng một ý nghĩa sâu xa và một liên kết sâu sắc với cốt truyện. Nó vừa là một cảnh báo về sự phức tạp và những bí ẩn trong rừng sâu, vừa là thước đo đại diện cho sức mạnh vĩ đại của tự nhiên. Đồng thời, nó còn gửi gắm thông điệp nhắc nhở con người phải luôn giữ tinh thần học hỏi, khám phá trong suốt cuộc đời.
Câu hỏi 2
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Hành trình
đi săn của ông Diểu cũng là hành trình trải nghiệm và nhận thức. Bạn hãy kể tóm
tắt hành trình bằng sơ đồ.
Trả lời:
Câu hỏi 3
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Ông Diểu đã
có những suy nghĩ gì khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa
xuân? Bạn có đồng tình với những ý nghĩ đó không? Tại sao?
Trả lời:
- Khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa xuân, những suy tư của ông Diểu vô cùng đáng trân trọng. Điều này gợi nhắc cho chúng ta về tầm quan trọng của việc học hỏi và nâng cao nhận thức trong việc che chở môi trường sống và tôn trọng sinh mạng của muôn thú.
Câu hỏi 4
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Từ lúc đến
Hõm Chết, những sự kiện kỳ lạ đã làm cho ông Diểu thay đổi cảm xúc và suy nghĩ
như thế nào?
Trả lời:
- Khi nghe những lời đồn thổi về Hõm Chết, ông Diểu cảm thấy lo lắng và do dự. Tiếng hú kỳ quái vang lên giữa không gian càng làm tăng thêm sự hoang mang, khiếp đảm trong ông. Dù vậy, lòng tham lam khiến ông liều lĩnh, tìm mọi cách kéo xác con mồi xuống núi bằng được.
- Ông thấy con khỉ cái lẽo đeo theo sau mình kể từ khi ở Hõm Chết. Sau khi băng bó, ông quyết định tha chết cho nó. Khoảnh khắc ngắm nhìn hoa tử huyền bừng nở rực rỡ, ông Diểu đã thực sự cảm nhận được sức sống mãnh liệt của thiên nhiên.
Câu hỏi 5
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Bạn suy
nghĩ gì về chi tiết “Hoa tử huyền” xuất hiện ở cuối truyện?
Trả lời:
- Chi tiết về "hoa tử huyền" không chỉ là một yếu tố nghệ thuật quan trọng, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên thành công của tác phẩm "Muối của rừng". Sự xuất hiện của loài hoa này mang theo khát vọng về sự tái sinh, đồng thời là biểu tượng cho nét đẹp tinh khôi, thuần khiết, giúp nâng tầm giá trị nghệ thuật cho toàn bộ tác phẩm. Điều này xuất phát từ việc "hoa tử huyền" mang đầy ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, giúp tác giả truyền đạt chủ đề tư tưởng và gửi gắm thông điệp ý nghĩa đến người đọc một cách hiệu quả.
Câu hỏi 6
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Phân tích
sự tương phản về diện mạo và tình thế của ông Diểu ở đầu truyện và cuối truyện,
từ đó, làm rõ thông điệp của tác phẩm.
Trả lời:
- Trước khi đi săn, ông mang trong mình sự hào hứng. Tiết trời đẹp đẽ của màu xuân khi muôn vật căng tràn sức sống và khí trời trong lành, mát mẻ. Niềm vui ấy càng trọn vẹn hơn khi ông mang theo khẩu súng hai nòng đắt giá do người con đang du học nước ngoài gửi tặng. Mọi thứ được ông chuẩn bị một cách cực kỳ kỹ lưỡng cho chuyến đi của mình.
- Thế nhưng, bức tranh ở cuối truyện lại mở ra một thực tế hoàn toàn tương phản. Sau khi từ Hõm Chết trở về, người ông đầy vết thương. Ông bước xuống núi trong tình trạng trần truồng, hòa lẫn vào làn mưa xuân ấm áp sau khi đã tự nguyện thả con khỉ đực về lại với thế giới tự nhiên.
Câu hỏi 7
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 113): Những chi
tiết kì ảo của Muối của rừng điểm gì khác với chi tiết kì ảo trong Đền thiêng
cửa bể?
Trả lời:
- Dù đều khéo léo sử dụng các chi tiết kỳ ảo làm đòn bẩy để thể hiện chủ đề và thông điệp của mình. Song, cả "Muối của rừng" lẫn "Đền thiêng cửa bể" lại có cách thức triển khai hoàn toàn khác biệt. Sự khác biệt này hản ánh rõ nét dấu ấn cá nhân và phong cách sáng tác, tạo nên nét riêng biệt của mỗi nhà văn.
Kết nối đọc - viết
Đề bài: Viết đoạn
văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bạn về vai trò của yếu tố kì ảo
trong truyện ngắn Muối của rừng
Đoạn văn tham khảo
Cảnh tượng sương mù cuồn cuộn sau khi chú khỉ con rơi xuống vách đá và cất lên tiếng kêu thảm thiết không chỉ gợi lên khung cảnh lạnh lẽo, u ám mà còn là tấm gương phản chiếu trọn vẹn sự hoang mang, bối rối trong thế giới nội tâm của ông Diểu. Lớp sương mù dày đặc che phủ tất cả khiến con người mất đi phương hướng, cũng như chính ông Diểu đang chìm trong sự hối hận và day dứt sau hành động sai trái của mình. Hình ảnh hoa tử huyền nở rộ cuối câu chuyện mang ý nghĩa tượng trưng cho điều tốt đẹp, no ấm và may mắn. Loài hoa quý hiếm ấy lại chọn mọc lên ngay tại mảnh đất mà ông Diểu từng gieo rắc lỗi lầm, tựa như một lời nhắc nhở sâu sắc về sự sự thức tỉnh, hướng thiện của con người.
Hoa tử huyền xuất hiện như một lời khẳng định đanh thép cho chiến thắng cuối cùng của cái thiện, tạo nên khung cảnh huyền thoại và đầy sức sống, thắp lên đốm lửa hy vọng về một tương lai tươi sáng phía trước. Chính những chi tiết nghệ thuật độc đáo này góp phần làm nổi bật chủ đề nhân sinh sâu sắc của tác phẩm. Khi con người ngày càng bị tha hóa, các giá trị đạo đức có phần rạn nứt, câu chuyện "Muối của rừng" đã vang lên như một hồi chuông cảnh tỉnh về hậu quả của lòng tham lam, tàn ác. Hành trình đi tìm lại cái thiện của ông Diểu trải dài từ niềm hối hận, day dứt cho đến lúc bừng tỉnh, giác ngộ chính là bài học vô giá dành cho mỗi chúng ta về lòng trắc ẩn, tinh thần yêu thương thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường sống.