Trước khi đọc
Câu hỏi SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 72): Trong các
bài nghiên cứu, phê bình về thơ bạn đã đọc, bạn thích nhất bài nào? Vì sao?
Trả lời:
- Trong số những trang viết phê bình văn học từng tiếp cận, bài bình luận của nhà giáo Chu Văn Sơn về tác phẩm "Thơ duyên" (Xuân Diệu) để lại trong tôi ấn tượng sâu đậm nhất. Bài bình luận đã cho thấy sự xâu sắc, cũng như những khía cạnh mới của nhà thơ mà em chưa hiểu hết. Đồng thời cũng thấy được nghệ thuật đặc sắc, cũng như cảm quan nghệ thuật của Xuân Diệu.
Đọc văn bản
Câu 1 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 72): Chú ý một
số quan niệm về thơ được tác giả nêu lên và nhận xét.
Trả lời:
Một số quan
niệm về thơ
+ Có người
nghĩ rằng thơ là những lời đẹp.
+ Dưới ngọn
bút của Hồ Xuân Hương , những chữ tầm thường của lời nói hằng ngày, nôm na mách
qué, đã trở thành những lời thơ được truyền tụng mãi.
+ Cũng
không phải thơ là những đề tài “đẹp”, phong hoa tuyết nguyệt của các cụ ngày
xưa, hoặc những nhớ mong sầu lụy của các chàng và các nàng một thời trước Cách
mạng.
+ Nhà thơ
ngày nay không đi tìm cái muôn đời viển vông bên ngoài cuộc sống thực của con
người.
+ Một nhà phê bình khác cho rằng thơ khác với các thể văn ở chỗ in sâu vào trí nhớ.
Câu 2 SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 73): Câu hỏi tu từ được dùng nhằm mục đích gì?
Trả lời:
- Câu hỏi
tu từ làm tăng sắc thái biểu cảm, gợi ra nhiều ý nghĩa, tạo hiệu quả thẩm mĩ.
Câu 3 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 73): Chỉ ra các
ý được triển khai ở phần 3
Trả lời:
- Thơ ca chính là tiếng lòng đầu tiên, tiếng nói thứ nhất của tâm hồn
- Thơ phải có tư tưởng, có ý thức. Bởi lẽ, bất cứ cảm xúc, hay trạng thái của con người đều không thể tách rời với suy nghĩ.
- Thơ không nói bằng ý niệm thuần túy.
- Khi bắt gặp một luồng xúc cảm hay ý nghĩ, tình cảm, dù thành thực và sâu sắc. Người làm thơ sẽ không vội vàng dừng lại để dùng những tiếng có vần điệu chăng lưới bắt lấy ý nghĩ hay tình cảm ấy.
- Những chất liệu hình ảnh nguyên bản được người nghệ sĩ phát hiện ra luôn mang trong mình vẻ đẹp tươi mới, bất ngờ và đầy kinh ngạc.
Câu 4 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 74): Người viết
chuyển sang bàn luận về khía cạnh nào của thơ?
Trả lời:
- Bàn luận
về sức gợi, sự biểu tượng mà thơ đem đến.
Câu 5 SGK
Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 75): Tác giả
quan niệm như thế nào về vần các khía cạnh hình thức khác trong thơ?
Trả lời:
- Những luật lệ của thơ, từ âm điệu, cho đến vần nhịp, đều đóng vai trò như những vũ khí lợi hại của người viết. Nhưng không phải hế thiếu những công cụ này thì người làm thơ sẽ thất bại. Thiếu võ khí ấy, trận đánh gay go thêm nhiều, nhưng bằng tài năng của mình, người nghệ sĩ vẫn có thể chạm tay đến chiến thắng.
Sau khi đọc
Câu hỏi 1
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Tóm lược nội
dung từng phần của văn bản (theo số thứ tự) và nêu mối quan hệ giữa các phần.
Trả lời:
- Phần 1:
một số những quan niệm về thơ
- Phần 2:
sự tinh tế, tỉ mỉ trong việc làm một bài thơ
- Phần 3:
Hình ảnh thơ là điều gây nên ấn tượng cho một bài thơ
- Phần 4:
Ngôn ngữ trong thơ cũng phải được lựa chọn cẩn thận
- Phần 5:
Tác giả suy nghĩ về tầm quan trọng vần trong thơ.
Câu hỏi 2
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Ở phần 1
của văn bản, những quan niệm nào về thơ đã được tác giả nêu lên để nhận xét?
Mục đích của việc nhận xét đó là gì?
Trả lời:
- Ở phần 1
của văn bản, những quan niệm về thơ đã được tác giả nêu lên để nhận xét
+ Có người
nghĩ rằng thơ là những lời đẹp.
+ Dưới ngọn bút của Hồ Xuân Hương. Những từ ngữ bình dị, nôm na mách qué hằng ngày vẫn có sức sống mãnh liệt qua thời gian.
+ Quan niệm bó buộc thơ vào các đề tài xa rời thực tế như "phong hoa tuyết nguyệt" xưa cũ, hoặc những nhớ mong sầu lụy của các chàng và các nàng một thời trước Cách mạng.
+ Nhà thơ ngày nay không đi tìm kiếm những điều viển vông bên ngoài cuộc sống thực của con người.
+ Một nhà phê bình khác cho rằng thơ khác với các thể văn ở chỗ in sâu vào trí nhớ.
- Mục đích
của việc nhận xét những quan niệm về thơ:
+ Làm rõ quan điểm của tác giả về thơ: Thơ là tiếng lòng, là thứ âm nhạc và nhịp điệu cất lên từ nội tâm, là tiếng nói của chân lý và cái đẹp.
+ Thơ giúp người đọc hiểu rõ hơn về giá trị và vai trò của chúng: Thơ ca không chỉ là những lời đẹp, những đề tài đẹp mà còn là tiếng nói của cuộc sống, là tiếng nói của con người.
+ Khuyến khích người đọc sáng tác và thưởng thức thơ ca: Thơ ca được xem như là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống con người.
Ngoài ra,
việc nhận xét những quan niệm về thơ còn giúp tác giả:
+ Phân biệt
thơ với các thể văn khác.
+
+ Góp phần định hướng cho sự phát triển của thơ ca.
Câu hỏi 3
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Chỉ ra các
luận điểm thể hiện quan niệm của tác giả về thơ, phân tích cách triển khai một
luận điểm tiêu biểu.
Trả lời:
- Luân
điểm thể hiện quan niệm của tác giả về thơ: “Thơ phải có tư tưởng, có ý
thức, vì bất cứ cảm xúc, tình tự nào của con người cũng dính liền với sự suy nghĩ.”
Câu hỏi 4
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Theo tác
giả, điều gì đóng vai trò quan trọng trong sáng tạo thơ? Tác giả đã dùng những
thao tác nghị luận nào để làm sáng tỏ điều đó?
Trả lời:
- Theo tác giả, điều đóng vai trò quan trọng, có ý nghĩa quyết định trong việc sáng tạo thơ chính là chọn hình ảnh. Để soi sáng luận điểm này, người viết đã vận dụng linh hoạt kết hợp các thao tác lập luận gồm: giải thích, phân tích và so sánh.
Câu hỏi 5
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Tác giả cho
rằng: "chúng ta không nên lo thơ đi vào hình thức này hay hình thức khác..
Dùng bất cứ hình thức nào, miễn là thơ diễn tả được đúng tâm hồn con nguời mới
ngày nay". Bạn có tán thành quan điềm đó không? Vì sao?
Trả lời:
Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm: "chúng ta không nên lo thơ đi vào hình thức này hay hình thức khác.. Dùng bất cứ hình thức nào, miễn là thơ diễn tả được đúng tâm hồn con nguời mới ngày nay". Bởi lẽ, bản chất gốc rễ của thơ ca vốn là một hình thức nghệ thuật thể hiện những trải nghiệm, cảm xúc lẫn tư duy sâu kín của con người. Nó mang sức mạnh truyền tải thông điệp, cảm xúc, ý tưởng mạnh mẽ đến tâm tư người đọc. Tuy nhiên, sự kỳ diệu của thơ nằm ở tính đa dạng và khả năng thích ứng của nó. Trải qua chiều dài lịch sử, thơ ca đã không ngừng phát triển nhiều hình thái, phong cách khác nhau. Mỗi phong cách đều phản ánh bối cảnh và cảm quan độc đáo của thời đại.
Giữa một xã hội đương đại luôn biến chuyển không ngừng,
Việc bó buộc thơ ca vào những khuôn khổ nhất định có thể thể cản trở khả năng kết nối của tác phẩm với công chúng hiện đại. Sự gò bó về mặt cấu trúc sẽ kìm hãm sự sáng tạo và ngăn cản các nhà thơ thể hiện trọn vẹn tiếng nói độc đáo của mình. Hơn nữa, việc tuân theo những hình thức truyền thống có thể khiến thơ trở nên lạc lõng, xa lạ với người trẻ - những người vốn đã quen thuộc với các hình thức thể hiện đương đại.
Bản chất cốt lõi của thơ ca nằm ở khả năng truyền tải trải nghiệm của con người một cách chân thực và đầy ý nghĩa. Dù viết theo kiểu cũ hay kiểu mới, thơ ca đều phải nỗ lực nắm bắt bản chất của cảm xúc, suy nghĩ và trải nghiệm của con người theo cách thức có sức cộng hưởng với độc giả. Điều quan trọng nhất là bài thơ đó có nói đúng lòng người của thời đại hôm nay hay không? Bằng cách đón nhận sự đa dạng, đổi mới và tính chân thực, thơ ca có thể tiếp tục đóng vai trò là cầu nối giúp con người hiểu nhau hơn.
Câu hỏi 6
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Theo bạn,
nội dung nghị luận của văn bản còn có ý nghĩa đối với thực tế sáng tác thơ hiện
nay nữa không? Vì sao?
Trả lời:
- Mặc dù bài luận "Mấy ý nghĩ về thơ" của Nguyễn Đình Thi đã được viết từ rất lâu, nhưng đến nay nó vẫn còn nguyên giá trị đối với những người làm thơ. Điều này xuất phát từ những quan điểm sâu sắc và toàn diện của tác giả về bản chất, chức năng và sứ mệnh của thơ ca. Những lời chỉ dẫn của tác giả về việc thơ là gì, thơ dùng để làm gì và người làm thơ phải viết như thế nào vẫn hoàn toàn phù hợp với bối cảnh thơ ca đương đại.
Câu hỏi 7
SGK Ngữ văn 12 Kết nối tri thức (trang 77): Từ văn bàn
này, bạn rút ra được điều gì bổ ích cho bản thân trong việc hiểu bản chất của
thơ và việc đọc thơ?
Trả lời:
Từ văn bản
"Mấy ý nghĩ về thơ", tôi rút ra được một số điều bổ ích cho bản thân
trong việc hiểu bản chất của thơ và việc đọc thơ:
* Về bản
chất của thơ:
-
- Thơ không
chỉ là "lời đẹp", "đề tài đẹp" mà còn
- Thơ
"phản ánh đúng hiện thực cuộc sống", thể hiện "những tâm tư,
nguyện vọng của con người".
* Về việc
đọc thơ:
- Cần
"đọc thơ bằng cả trái tim và lý trí", "phải suy nghĩ và cảm
nhận".
- Cần
"đọc nhiều thơ", "đọc đi đọc lại nhiều lần" để "thấm
nhuần ý nghĩa và cảm xúc của bài thơ".
- Cần
"liên hệ thơ với cuộc sống", "từ thơ mà suy nghĩ về cuộc sống và
về bản thân".
* Một số
bài học được rút ra sau khi đọc văn bản:
-
- Thơ ca
giúp con người bồi dưỡng tâm hồn,
-
Kết nối đọc - viết
Đề bài: Viết đoạn
văn (khoàng 150 chữ) trình bày cách hiểu của bạn về ý kiến: "Bài thơ là
sợi dây truyển tình cảm cho người đọc”
Đoạn văn tham khảo
Ý kiến: "Bài thơ là sợi dây truyền tình cảm cho người đọc" muốn nói về cách một bài thơ kết nối người viết và người đọc lại với nhau bằng dòng chảy của cảm xúc. Như một dây truyền, bài thơ chứa đựng những vui buồn, lo lắng của tác giả, tất cả được biểu đạt qua lời văn hào hùng hoặc hình ảnh tưởng tượng. Những từ ngữ được sắp xếp một cách khéo léo, tạo nên một dòng suối tinh tế của cảm xúc, đi từ niềm vui sướng đến nỗi buồn bã, từ tình yêu thương đến cảm giác cô đơn tột cùng. Khi đọc bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận mà còn được đồng cảm, thấy mình giống với tâm trạng và trải nghiệm của tác giả. Từ đó, sợi dây tình cảm được nối liền, tạo nên sự gắn bó thân thiết giữa người viết và người đọc, làm cho bài thơ trở thành một trải nghiệm giao tiếp đầy ý nghĩa và chân thành.