Thực
hành: Quan sát tế bào
1. Mục đích
- Làm được tiêu bản và
quan sát được tế bào nhân sơ (vi khuẩn).
- Làm được tiêu bản tế
bào nhân thực và quan sát hình dạng nhân và một số bào quan trên tiêu bản đó.
- Rèn các kĩ năng làm
tiêu bản tạm thời và sử dụng kính hiển vi.
- Có thái độ trung thực,
ý thức cẩn thận trong thực hành thí nghiệm để có kết quả chính xác chính xác và
đảm bảo an toàn.
2. Cách tiến hành
a. Làm tiêu bản và quan sát tế
bào nhân sơ (vi khuẩn)
* Bước 1: Cố định mẫu
- Nhỏ một giọt nước cất
lên lam kính.
- Dùng tăm tre vô trùng
lấy một ít cao răng hòa vào giọt nước làm thành dịch huyền phù.
- Dùng que cấy hoặc lá
kính dàn mỏng trên lam kính.
- Hong khô vết bôi trong
không khí hoặc hơ nhẹ vài lượt (2 - 3 lượt) nhanh phía trên cao của ngọn lửa
đèn cồn (tránh hơ quá nóng làm biến dạng hình thái sinh vật).
* Bước 2: Nhuộm mẫu vật
- Nhỏ 1 - 2 giọt thuốc
nhuộm fuchsine lên vết bôi đã khô, để yên 1 - 2 phút.
* Bước 3: Rửa mẫu nhuộm
- Nghiêng lam kính, dùng
bình rửa có vòi hoặc pipet rửa nhẹ bằng nước từ một đầu lam kính cho trôi qua
vết bôi đến khi nước rửa không còn màu thuốc nhuộm và thấm khô tiêu bản.
Bước 4: Quan sát tiêu
bản
- Soi tiêu bản dưới kính
hiển vi, lúc đầu dùng vật kính 10x, sau đó dùng vật kính 40x.
- Tiếp tục nhỏ một giọt
dầu Set lên tiêu bản rồi soi ở hệ kính dầu (vật kính 100x).
- Quan sát, vẽ và nhận
xét về kích thước, hình dạng tế bào vi khuẩn.
b. Làm tiêu bản hiển vi và quan
sát tế bào nhân thực
- Bước 1: Tách một vảy
hành hoặc lá thài lài tía.
- Bước 2: Dùng kim mũi
mác tạo vết cắt hình vuông nhỏ, kích thước 1cm x 1cm ở mặt trong của vảy
hành/lá thài lài tía. Sử dụng kim mũi mác tách nhẹ lớp tế bào trên cùng của vết
cắt (lớp tế bào biểu bì). Để quan sát được rõ, cần tách lớp biểu bì càng mỏng
càng tốt, nếu không tách được lớp mỏng thì các lớp tế bào chồng lên nhau sẽ rất
khó quan sát.
- Bước 3: Đặt lớp tế bào
vừa tách được lên lam kính vào chỗ giọt nước cất đã nhỏ sẵn.
- Bước 4: Nhỏ 1 giọt
xanh methylene và đậy lamen lên lam kính, để yên trong 2 - 3 phút. Lưu ý: Đặt
lamen để tế bào không bị lẫn quá nhiều bọt khí (đặt lamen nghiêng 45 độ).
- Bước 5: Thấm khô tiêu
bản và đặt lên bàn kính hiển vi, sau đó chỉnh vùng có mẫu vật vào giữa thị
trường kính hiển vi rồi quay vật kính 10x để quan sát vùng có mẫu vật. Chọn vùng
có lớp tế bào mỏng nhất (1 lớp tế bào) để quan sát các tế bào biểu bì, sau đó
chuyển sang vật kính 40x để quan sát rõ hơn.
- Bước 6: Quan sát hình
thái, phân biệt thành tế bào, màng sinh chất, tế bào chất, vị trí của nhân.
- Bước 7: Vừa quan sát,
vừa vẽ hình dạng tế bào và chú thích các thành phần chính của tế bào.
3. Kết quả
a) Mô tả kết quả quan sát tế bào
nhân sơ và tế bào nhân thực, vẽ vào vở hình tế bào quan sát được.
- Trực khuẩn Bacillus trong cao răng: Kích thước nhỏ, dạng hình que ngắn. Việc quan sát vùng nhân gặp nhiều khó khăn do cấu trúc đơn giản.
- Tế bào biểu bì vảy hành: Kích thước lớn, hình đa giác, các tế bào xếp sát nhau tạo thành mô, quan sát rất rõ thành tế bào và nhân chính thức (nhân nằm lệch về một đầu).
b) Phân biệt điểm khác biệt giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực quan sát được
4. Giải thích và kết luận
- Tế bào nhân thực (thực vật) dễ quan sát và thấy rõ các thành phần cấu tạo hơn do kích thước lớn và cấu trúc nhân phức tạp. Tế bào nhân sơ có kích thước rất nhỏ hơn, cấu trúc đơn giản nên khó quan sát chi tiết hơn.
5. Trả lời câu hỏi
a) Một học sinh khi đưa tiêu
bản tế bào vảy hành lên quan sát thì không nhìn được hình dạng của tế bào. Theo
em, bạn đó có thể đã làm sai bước nào trong quy trình trên?
Trả lời:
* Theo em, nguyên nhân có thể là do cách làm sai một trong 3 bước.
- Bước 1: Lấy quá
ít hoặc quá nhiều mẫu thì cũng sẽ không thể quan sát được.
- Bước 2: Thời gian
nhuộm quá ngắn
- Bước 3:
b) Em hãy cho biết các loại hình
dạng vi khuẩn trong nước dưa chua. Nếu làm tiêu bản thành công thì các vi khuẩn
bắt màu gì với thuốc nhuộm xanh methylene?
Trả lời:
- Hình dạng: Rất đa dạng như trực khuẩn, cầu khuẩn, xoắn khuẩn...
- Màu sắc: Nếu làm tiêu bản thành công, vi khuẩn sẽ bắt màu xanh của thuốc nhuộm xanh methylene, giúp người quan sát dễ dàng nhận diện.
c) Qua thí nghiệm, em thấy tế bào
nhân sơ hay tế bào nhân thực dễ nhìn thấy hơn? Tế bào nào em quan sát được chi
tiết thành phần cấu tạo? Vì sao?
Trả lời:
- Tế bào nhân thực dễ nhìn thấy và thấy chi tiết hơn nhiều so với tế bào nhân sơ. Lí do bởi vì tế bào nhân thực có kích thước lớn hơn đáng kể so với tế bào nhân sơ, cho phép kính hiển vi quang học hiển thị rõ các cấu trúc đặc trưng như nhân, thành tế bào, tế bào chất.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Sinh 10 Kết nối tri thức Bài 9: Thực hành: Quan sát tế bào (chi tiết nhất) giúp bạn hệ thống lại những kiến thức về các Thực hành: Quan sát tế bào. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về kiến thức môn Sinh học và đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây!
>>> Full lời giải SGK Sinh học 10 - Kết nối tri thức: Xem ngay!