Mở đầu SGK Giáo
dục Quốc phòng 12 (trang 5): Em hãy cho biết: Sau ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam,
thống nhất đất nước (30/4/1975), nhân dân ta đã tiến hành những cuộc chiến
tranh, chiến đấu và đấu tranh nào để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống
nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc?
Trả lời:
- Nhằm bảo đảm chủ quyền, lãnh thổ và sự thống nhất của đất nước sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam, nhân dân Việt Nam đã tiến hành:
+ Đấu tranh giữ vững chủ quyền biển, đảo.
+ Chiến đấu để bảo vệ đường biên giới phía Bắc.
+ Chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, phối hợp cùng quân dân Campuchia xóa bỏ chế độ diệt chủng.
I. Chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam
Câu hỏi 1 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 6): Em hãy nêu những tội ác mà lực lượng Khmer Đỏ đã gây ra cho
nhân dân ta và nhân dân Campuchia
Trả lời:
- Tại Việt Nam: Lực lượng Khmer Đỏ đã vi phạm chủ quyền biển đảo, đất liền, sát hại nhiều thường dân, cướp bóc và phá hủy nhiều tài sản, hoa màu của đồng bào ta.
- Tại Campuchia: Sự áp đặt mô hình cải tạo xã hội cực đoan đã đẩy đất nước này vào thảm cảnh, gây ra cái chết man rợ cho hàng triệu người và khiến tình hình trở nên hỗn loạn.
Câu hỏi 2 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 7): Tại sao nói cuộc chiến
tranh bảo vệ biên giới Tây Nam thể hiện tinh thần quốc tế trong sáng, thủy
chung của nhân dân Việt Nam và nhân dân Campuchia.
Trả lời:
- Thắng lợi này không chỉ mở ra giai đoạn hợp tác, hữu nghị mới giữa hai dân tộc mà còn là minh chứng cho tinh thần quốc tế cao đẹp. Việt Nam đã hỗ trợ nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng, giành lại quyền làm người, quyền được sống, từ đó mở ra thời kỳ độc lập, hòa bình. Việc làm này đồng thời đóng góp tích cực vào việc gìn giữ hòa bình tại khu vực cũng như trên thế giới.
Câu hỏi 3 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 7): Trong cuộc chiến tranh
bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc, ta đã kết hợp chặt chẽ các lực lượng nào
để chiến thắng kẻ thù?
Trả lời:
- Trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Để chiến thắng kẻ thù, ta đã kết hợp chặt chẽ giữa quân chủ lực của các binh đoàn với lực lượng tại chỗ.
II. Chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc
Câu hỏi 4 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 8): Tóm tắt một số nét chính
về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.
Trả lời:
- Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng có mối quan hệ hữu nghị, hợp tác lâu đời. Việt Nam luôn ghi nhận sự giúp đỡ của Trung Quốc trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
- Từ năm 1975 đến năm 1978, Trung Quốc tăng cường các hoạt động quân sự và khiêu khích tại biên giới phía Bắc Việt Nam.
- Ngày 17/2/1979, Trung Quốc huy động lực lượng lớn tiến công lãnh thổ Việt Nam, gây nhiều tổn thất về người và tài sản tại các tỉnh từ Quảng Ninh đến Lai Châu.
- Thực hiện quyền tự vệ, Ngày 5/3/1979, Chủ tịch nước ra lệnh Tổng động viên để bảo vệ Tổ quốc, quân và dân Việt Nam đã kiên cường chiến đấu ngăn chặn quân xâm lược.
- Trước đòn giáng trả của Việt Nam và sự lên án của dư luận quốc tế, ngày 5/3/1979, Trung Quốc tuyên bố rút quân.
- Đến ngày 18/3/1979, về cơ bản Trung Quốc đã rút quân khỏi nước ta.
Câu hỏi 5 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 9): Tại sao nói chiến thắng
trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc là biểu hiện sinh động cho ý
chí và sức mạnh bền bỉ của nhân dân Việt Nam
Trả lời:
- Chiến thắng trong cuộc
chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc là biểu hiện sinh động cho ý chí và sức
mạnh bền bỉ của nhân dân Việt Nam, vì:
+ Đây là hành động tự vệ chính đáng nhằm bảo vệ toàn vẹn chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ. Với lòng yêu nước, quân dân Việt Nam đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách để bảo vệ Tổ quốc.
+ Dù trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn (vừa bước ra khỏi cuộc chiến Tây Nam, chưa được khắc phục hoàn toàn hậu quả), quân dân ta vẫn chiến đấu kiên cường với lòng quyết tâm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ.
Câu hỏi 6 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 9): Em hãy cho biết trong cuộc
chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, quân và dân ta đã kết hợp chặt chẽ các
mặt đấu tranh nào để giành thắng lợi.
Trả lời:
- Trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, quân và dân ta đã kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đấu tranh quân sự với ngoại giao, binh vận, đồng thời tranh thủ sự giúp đỡ từ cộng đồng quốc tế để giành thắng lợi.
III. Đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo
Câu hỏi 7 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 10): Em hãy kể tên những quốc gia, vùng lãnh thổ có tuyên bố chủ quyền
toàn bộ hoặc một phần quần đảo Trường Sa.
Trả lời:
- Những quốc gia, vùng
lãnh thổ có tuyên bố chủ quyền toàn bộ hoặc một phần quần đảo Trường Sa gồm 5
nước, 6 bên: Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei
Câu hỏi 8 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 10): Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong đấu tranh bảo vệ
chủ quyền biển đảo là gì?
Trả lời:
- Kiên quyết, kiên trì giữ vững chủ quyền, lợi ích quốc gia, lãnh thổ; đồng thời duy trì sự ổn định, hòa bình, thúc đẩy hợp tác quốc tế và quan hệ với các nước.
Câu hỏi 9 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 10): Tại sao trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo, Đảng và Nhà nước ta chủ
động dự báo, nắm chắc tình hình?
Trả lời:
- Trong bảo vệ chủ quyền
biển, đảo, Đảng và Nhà nước ta chủ động dự báo, nắm chắc tình hình, vì:
+ Biển Đông là khu vực rộng lớn, liên quan đến nhiều quốc gia và lãnh thổ, vẫn còn tồn tại tranh chấp chủ quyền giữa một số quốc gia trong khu vực (ví dụ trường hợp quần đảo Trường Sa).
+ Các vấn đề an ninh phi truyền thống như ô nhiễm môi trường, tranh chấp ngư trường vẫn diễn biến khó lường.
+ Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhận quốc tế, an ninh quốc phòng của một nước luôn có sự gắn kết và chịu ảnh hưởng từ các quốc gia, dân tộc khác.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 12): Nêu giá trị lịch sử của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Lời giải:
* Ý nghĩa của cuộc chiến
tranh bảo vệ biên giới Tây Nam
- Đảng ta đã đề ra đường lối chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo. Đây là cuộc chiến tự vệ chính đáng, chống lại sự xâm lược từ tập đoàn Pol Pot - Ieng Sary. Thắng lợi này thể hiện tinh thần quốc tế thủy chung, trong sáng, mở ra chương mới trong quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai nước Việt Nam và Campuchia, giúp nhân dân Campuchia thoát họa diệt chủng. Đồng thời viết tiếp trang sử vàng chói lọi trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, để lại bài học quý cho sự nghiệp xây dựng đất nước và giữ nước.
* Ý nghĩa của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc
- Thể hiện tinh thần nhân đạo, khao khát hòa bình và ý chí tự vệ của người Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, quân dân ta đã thực hiện quyền tự vệ chính đáng và chính nghĩa, vượt qua mọi gian khó để bảo vệ vẹn toàn độc lập, lãnh thổ, tiếp nối truyền thống anh hùng của dân tộc.
* Ý nghĩa của đấu tranh
bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc
- Thể hiện quan điểm nhất quán của Việt Nam về sự kiên quyết, kiên trì giữ vững lợi ích quốc gia và tôn trọng luật pháp quốc tế (Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982). Việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo khẳng định tính chính nghĩa và khát vọng hòa bình trong thời đại Hồ Chí Minh.
Luyện tập 2 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 12): Nghệ thuật quân sự Việt Nam trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên
giới Tây Nam, chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc và đấu tranh bảo vệ chủ quyền
biển, đảo của Tổ quốc được thể hiện ở những nội dung cơ bản nào?
Lời giải:
* Nghệ thuật quân sự trong
cuộc Chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam
- Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương từng bước đánh giá, nhận diện đúng âm mưu địch, chủ động thiết lập thế trận chiến tranh nhân dân. Vận dụng linh hoạt các phương thức tác chiến (toàn dân đánh giặc, kết hợp các quân binh chủng) và nghệ thuật liên minh chiến đấu cùng lực lượng cách mạng Campuchia.
* Nghệ thuật quân sự trong
cuộc Chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc
- Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương đánh giá sát tình hình, chọn đúng địa bàn tác chiến, xây dựng thế trận vững chắc, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự với ngoại giao, binh vận. Áp dụng chiến thuật "lấy ít địch nhiều" để tạo ưu thế áp đảo kẻ thù trong thời gian ngắn.
* Nghệ thuật quân sự trong
cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo
- Đảng và Nhà nước ta đã chủ động dự báo, nắm chắc tình hình để có đối sách bảo vệ chủ quyền biển, đảo hợp lý. Trong mọi hoàn cảnh, ta thực hiện kiên quyết, kiên trì về mục tiêu bảo vệ chủ quyền biển.
- Kết hợp đa dạng các mặt trận đấu tranh quân sự (chính trị, pháp lý, kinh tế, ngoại giao) và phối hợp sức mạnh quốc phòng – an ninh, không dùng vũ lực nhưng sẵn sàng tự vệ chính đáng.
Luyện tập 3 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 12): Công dân cần có những trách nhiệm gì đối với sự nghiệp củng cố
quốc phòng, an ninh; bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn
cách mạng hiện nay?
Lời giải:
- Trách nhiệm của công dân:
+ Chủ động tìm hiểu, nắm vững kiến thức quốc phòng, an ninh và đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
+ Thường xuyên rèn luyện sức khoẻ, tuân thủ Luật Nghĩa vụ quân sự, sẵn sàng bảo vệ chủ nghĩa xã hội và toàn vẹn lãnh thổ.
+ Tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tri ân người có công.
+ Tuyên truyền, phổ biến kiến thức về quốc phòng đến cộng đồng dân cư, nơi học tập, làm việc.
+ Nâng cao tinh thần cảnh giác, đấu tranh với các âm mưu, thủ đoạn chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Vận dụng
Vận dụng 1 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 12): Em hãy sưu tầm tư liệu về cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc và chia sẻ với các bạn về một trong các chủ đề sau:
- Những mất mát, đau
thương của nhân dân ta;
- Các tấm gương chiến
đấu dũng cảm, hy sinh của quân và dân ta;
- Các công trình tưởng
niệm anh hùng, liệt sĩ và đồng bào ta đã ngã xuống.
Thông tin sưu tầm:
Tội ác Khmer Đỏ
Cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam là minh chứng đau thương nhưng cũng vô cùng hào hùng về tinh thần kiên cường của dân tộc ta trước sự tàn bạo của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ. Ngay sau ngày thống nhất đất nước, tháng 5/1975 tập đoàn Pol Pot - Ieng Sary đã ngang nhiên xâm lấn biên giới, bắt đầu bằng việc chiếm đóng đảo Phú Quốc và thảm sát dân thường tại đảo Thổ Chu. Với chiến lược "1 diệt 30", chúng đã gây ra hàng loạt cuộc tàn sát man rợ, cướp đi sinh mạng của hơn 5.000 dân thường Việt Nam và khiến hàng chục ngàn người khác chịu cảnh thương vong hoặc mất tích trong giai đoạn từ năm 1975 đến cuối năm 1978.
Đến tháng 12/1978, trước sự hung hăng khi được các thế lực bên ngoài hậu thuẫn, cùng với việc từ chối mọi thiện chí đàm phán hòa bình từ phía Việt Nam, chính quyền Khmer Đỏ đã huy động gần như toàn bộ quân lực để xâm lược nước ta.
Trước tình hình đó Việt Nam bắt đầu đánh trả với lực lượng được chỉ huy bởi tướng Lê Trọng Tấn. Với sự phối hợp tác chiến nhịp nhàng giữa các quân đoàn chủ lực, lực lượng hải quân, không quân và quân tình nguyện Việt Nam cùng lực lượng cách mạng Campuchia. Sau 10 năm chiến đấu cam go, chế độ diệt chủng đã bị xóa sổ, cuộc chiến kết thúc với thiệt hại đến 55 ngàn quân nhân hy sinh, mất tích và 200 ngàn người bị thương, hơn 55 nghìn dân thường chết hoặc mang trên mình những thương tật vĩnh viễn. Những mất mát này không chỉ là nỗi đau của riêng mỗi gia đình mà còn là nỗi đau chung của cả dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và sự hy sinh cao cả của cha anh trong công cuộc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả.
Vận dụng 2 SGK Giáo dục Quốc phòng 12 (trang 12): Em hãy viết một bức thư khoảng 250 từ gửi cán bộ, chiến sĩ Hải
quân đang làm nhiệm vụ canh giữ vùng biển, đảo của Tổ quốc để bày tỏ tình cảm
và lòng biết ơn của mình.
Tham khảo:
Kính gửi các chú bộ đội Hải quân đang làm nhiệm vụ canh giữ vùng biển, đảo của Tổ quốc!
Là một học sinh đang sinh sống trên đất liền, cháu viết thư này với tất cả niềm cảm phục, sự kính trọng và lòng biết ơn với những người lính hải quân đang ngày đêm canh giữ biển trời Tổ quốc.
Cháu thấu hiểu những thiếu thốn và gian lao mà các chú phải đối mặt giữa đại dương mênh mông, xa cách gia đình. Nhìn những hình ảnh các chú dầm mưa dãi nắng, canh gác từng tấc đất, từng vũng nước của Tổ quốc đã thôi thúc cháu nỗ lực học tập tốt hơn. Nhờ có các chú, biển đảo Việt Nam luôn được bảo vệ an toàn, để chúng cháu được sống trong hòa bình, được học tập và vui chơi. Cháu mong rằng các chú luôn giữ gìn sức khỏe, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cao cả của mình. Cháu hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt, rèn luyện bản thân để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cuối thư, cháu xin gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc. Chúc các chú luôn vững tay súng, dồi dào sức khỏe, bình an và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, làm điểm tựa vững chắc cho Tổ quốc.
Cháu xin chân thành cảm ơn!
---------------------------------------
>>> Full lời giải SGK Giáo dục Quốc Phòng An ninh 12: Xem ngay!