1. Sự cần thiết của việc học tập, khám phá lịch sử suốt đời
Câu hỏi 1 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 13): Khám phá Tư liệu 1 và 2 (tr.12), em rút ra thông tin gì về sự cần thiết phải học tập và khám phá lịch sử?
- Học tập và khám phá lịch sử giúp con người tìm hiểu về cội nguồn của bản thân, gia đình, dòng họ và cộng đồng từ thuở xa xưa.
- Giúp con người lưu giữ, truyền lại kinh nghiệm, tri thức, khát vọng cho thế hệ sau qua nhiều hình thức (khắc họa trên vách đá/đồ vật, gửi gắm trong sử thi, nghi lễ, gia phả, ghi chép lịch sử, thư tịch, công trình nghiên cứu).
Câu hỏi 2 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 13): Vì sao phải đặt ra vấn đề học tập, khám phá lịch sử suốt đời?
Trả lời:
- Con người cần hiểu biết và vận dụng tri thức, kinh nghiệm từ quá khứ vào cuộc sống hiện tại để định hướng tương lai.
- Những khoảng trống và bí ẩn chưa có lời giải chính xác trong lịch sử (ví dụ: cách xây dựng kim tự tháp Ai Cập) là động lực thôi thúc con người tìm tòi, làm giàu tri thức lịch sử.
- Khám phá lịch sử giúp con người biết được những thành tựu văn minh, hiểu kinh nghiệm và rút ra bài học giá trị. Từ đó hội nhập thành công nhờ hiểu biết sâu sắc về lịch sử, văn hóa dân tộc và thế giới.
- Giúp chúng ta tôn trọng sự khác biệt, đa dạng văn hóa; chủ động tiếp thu chọn lọc thành tựu nhân loại; đồng thời tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị, bản sắc văn hóa Việt Nam và là ý tưởng sáng tạo trong các ngành công nghiệp văn hóa, phát triển du lịch, tạo cơ hội nghề nghiệp mới.
2. Kết nối lịch sử với cuộc sống, cuộc sống với lịch sử
Câu hỏi 1 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 14): Em có thể tìm hiểu và học tập lịch sử qua các hình thức nào? Ở đâu?
Trả lời:
- Học tập qua sơ đồ tư duy.
- Học tập qua cách trình bày Infographic.
- Tìm hiểu qua Phim ảnh (ví dụ: phim hoạt hình “Hào khí ngàn năm”), các tác phẩm văn học (ví dụ: tiểu thuyết “Tuổi thơ dữ dội”, “Hoàng Lê nhất thống chí”, ca dao, truyện tranh...). Qua âm nhạc: (ví dụ: bài hát “Hò kéo pháo”, “Giải phóng Điện Biên”). Phim tài liệu; Tham quan thực tiễn (địa đạo Củ Chi, Thành cổ Quảng Trị, Hoàng thành Thăng Long, Kinh đô Huế...).
Câu hỏi 2 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 14): Từ bài học lịch sử về lòng yêu nước, về tinh thần đoàn kết,... hãy cho biết suy nghĩ của em về một vấn đề thời sự trong nước hoặc thế giới.
Trả lời:
- Từ bài học lịch sử về lòng yêu nước của nhân dân Việt Nam trong Cách mạng tháng Tám, cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 đang được phát huy cao độ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, chắc chắn rằng trận chiến “chống dịch như chống giặc” sẽ giành thắng lợi. Đó là sự sáng tạo của Chính phủ, của cả hệ thống chính trị vào cuộc. Đồng thời là sự chung sức đồng lòng muôn người như một của cả dân tộc và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế.
3. Sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin sử liệu trong khám phá, học tập lịch sử
Câu hỏi 1 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 15): Hãy cho biết thế nào là sưu tầm, thu thập và xử lí thông tin sử liệu?
Trả lời:
- Sưu tầm, thu thập sử liệu: là quá trình lập danh mục sử liệu cần sưu tầm; tìm kiếm, thu thập thông tin liên quan đến đối tượng tìm hiểu. Các nguồn sử liệu sưu tầm càng đa dạng, đầy đủ thì càng tốt.
- Xử lí thông tin sử liệu: là quá trình phân loại, đánh giá, thẩm định, so sánh nguồn sử liệu đã thu thập được. Công đoạn này nhằm xác định tính xác thực, độ tin cậy và giá trị của sử liệu cũng như thông tin mà sử liệu đó phản ánh đối với việc tìm hiểu, khám phá lịch sử.
Câu hỏi 2 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 15): Quan sát các hình 6 – 8 (tr.14) và rút ra một số thông tin qua khai thác các sử liệu đó.
Trả lời:
- Hình 6. Lá đề trang trí hình rồng ở Hoàng thành Thăng Long
+ Phản ánh trình độ nghệ thuật kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc và kỹ nghệ làm gốm vô cùng tinh xảo của nghệ nhân Việt Nam thời phong kiến.
+ Hình tượng rồng nằm trong lá thể hiện sự kết hợp hài hòa, cho thấy (ảnh hưởng sâu sắc của Phật giáo trong đời sống chính trị – xã hội thời kỳ đó.
+ Chứng minh cho sự tồn tại của các công trình kiến trúc cung điện tại Thăng Long xưa.
- Hình 7. Hình ảnh một tờ tiền của Việt Nam
+ Cho thấy thông tin về tiền tệ, hệ thống tài chính và nền kinh tế của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ở một giai đoạn lịch sử cụ thể (thập niên 1990).
+ Các chi tiết trên tờ tiền (Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quốc huy, dòng chữ tên nước) thể hiện biểu tượng độc lập dân tộc, lòng tôn kính đối với vị lãnh tụ và thể chế chính trị của quốc gia.
- Hình 8. Một phần trang báo Nhân dân số 5043, ra ngày 1 – 2 – 1968
+ Cung cấp thông tin lịch sử chính xác về sự kiện Tổng khởi nghĩa Xuân Mậu Thân 1968.
+ Tiêu đề lớn ("Tiến công mãnh liệt Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng...") phản ánh quy mô rộng lớn, tính chất bất ngờ và khí thế sục sôi của cuộc tiến công chiến lược vào các đô thị miền Nam.
+ Cho thấy vai trò của báo chí cách mạng trong việc thông tin chiến sự kịp thời, cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 15): Hãy lập và hoàn thành bảng hệ thống về các bước của công tác chuẩn bị sử liệu (theo gợi ý dưới đây vào vở).
Trả lời:
Luyện tập 2 SGK Sử 10 Kết nối tri thức (trang 15): Có ý kiến cho rằng: Học tập lịch sử chỉ diễn ra ở nhà trường phổ thông. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?
Trả lời:
- Quan điểm trên là sai. Việc học tập, khám phá lịch sử không giới hạn trong lớp học hay thời gian ngồi trên ghế nhà trường, mà là quá trình diễn ra suốt đời, giúp chúng ta biết được những thành tựu văn minh nhân loại qua các thời kì, rút ra những bài học có giá trị từ lịch sử các nước khác, phòng tránh được những sai lầm...Đồng thời việc học còn giúp chúng mở rộng và cập nhật vốn kiến thức, từ đó có thể hội nhập thành công, có nhiều cảm hứng và ý tưởng cho nhiều sáng tạo trong các ngành công nghiệp văn hoá, phát triển du lịch,...mang lại cho chúng ta nhiều cơ hội nghền nghiệp mới đầy thú vị.
Vận dụng
Sưu tầm một số tư liệu có liên quan đến quá khứ của gia đình/trường học/ quê hương em và giới thiệu vắn tắt về các tư liệu đó. Thông qua các tư liệu sưu tầm được giúp em biết điều gì về gia đình/trường học/quê hương em trong quá khứ?
Tham khảo:
Giữa nhịp sống hiện đại, “Hà Nội xưa” là mảnh ghép hoài niệm lưu giữ hơi thở của thời gian, của những con phố rêu phong, tiếng rao đêm, và phong thái thanh lịch, tinh tế, trọng lễ nghĩa của người Tràng An. Vẻ đẹp ấy nằm ở cảnh vật, tâm hồn, lối sống, và ký ức của bao thế hệ người Hà Nội.
Năm 1010, khi vua Lý Công Uẩn dời đô ra Thăng Long. Hà nội trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và tinh thần của cả nước. Mảnh đất này là bức tranh đậm dấu ấn lịch sử, chứng kiến bao thăng trầm, biến thiên của đất nước nhưng vẫn giữ nét cổ kính, trang nhã và một hồn phố đặc trưng.
Sự giao hòa giữa truyền thống và sự trầm mặc ẩn trong từng mái ngói rêu phong, từng con phố nhỏ. Nét văn hóa ấy hiện lên qua các phố nghề truyền thống như Hàng Bạc, Hàng Đào, Hàng Thiếc, những phiên chợ tấp nập tại Đồng Xuân, hay hình ảnh tà áo dài, nón lá mỗi sớm mai. Mỗi chi tiết, mỗi thanh âm từ tiếng rao quà rong, tiếng chuông nhà thờ, đến nhịp xe đạp len lỏi trong ngõ nhỏ đều làm nên linh hồn nơi đây. Dưới góc nhìn văn hóa, Hà Nội xưa không chỉ là một đô thị cổ – mà còn là một di sản sống, nơi lưu giữ phong tục, tập quán, nghệ thuật và tinh thần dân tộc.
---------------------------------------
Trên đây là phần tổng hợp lời Giải Sử 10 Kết nối tri thức Bài 2: Tri thức lịch sử và cuộc sống (chi tiết nhất), giúp bạn hiểu rõ bối cảnh, diễn biến và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện quan trọng trong chương trình. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn không chỉ nắm vững kiến thức phục vụ cho kỳ thi mà còn thêm trân trọng những giá trị truyền thống và bài học kinh nghiệm của cha ông. Để tiếp tục hành trình khám phá những giai đoạn lịch sử hào hùng này, hãy xem trọn bộ lời giải SGK tại link dưới đây.
>>> Full lời giải SGK Lịch sử 10 - Kết nối tri thức: Xem ngay!