Mở đầu
Tháng 12/1972, Mỹ sử dụng máy bay B-52 đánh phá
mãnh liệt vào Hà Nội (Hình 5.1). Khi đó, người dân thường nghe thấy trên loa
truyền thanh phát ra thông báo: “... máy bay địch cách Hà Nội 70 km, đồng bào
chú ý! Máy bay địch cách Hà Nội 50 km...”.
Theo em, khi nghe thấy thông báo trên, người dân sẽ làm gì?
Trả lời:
- Để bảo vệ an toàn tính mạng, người dân sẽ lập tức sơ tán xuống các hầm trú ẩn đã được chuẩn bị sẵn khi nghe thấy các tín hiệu cảnh báo máy bay địch đang tiến gần.
I. Một số vấn đề chung về phòng không nhân dân
Câu hỏi 1 SGK Giáo dục Quốc phòng 11 (trang 30): Thế nào là phòng không nhân dân, công trình phòng không nhân dân.
Trả lời:
Câu hỏi 2 SGK Giáo dục Quốc phòng 11 (trang 31): Lực lượng thực hiện nhiệm vụ phòng không nhân dân có nhiệm vụ gì?
Trả lời:
- Tổ chức huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.
- Tham gia chiến đấu, phòng, chống địch đột nhập và tiến công đường không.
- Khắc phục hậu quả do địch đột nhập, tiến công đường không gây ra.
- Đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân.
II. Mục tiêu, thủ đoạn tiến công đường không của địch
Câu hỏi mục II SGK Giáo dục
Quốc phòng 11 (trang 31): Địch thường tập trung đánh phá
đường không vào những mục tiêu nào? Thủ đoạn ra sao?
Trả lời:
- Mục tiêu: Khi tấn
công đường không, kẻ địch thường tập trung đánh phá vào các mục tiêu sau:
+ Trụ sở các cơ quan
lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Chính phủ.
+ Bộ chỉ huy tác chiến
chiến lược, chiến dịch.
+ Đài phát thanh, truyền
hình, trung tâm thông tin viễn thông.
+ Khu công nghiệp quốc
phòng và công nghiệp lớn, các nhà máy, đầu mối giao thông, sân bay, bến cảng,
kho tàng, cơ sở hậu cần, kĩ thuật.
+ Lực lượng phòng không,
không quân, hải quân, các khu vực tập trung quân và binh khí, trang bị của ta.
- Thủ đoạn đánh phá:
+ Tăng cường hoạt động
tình báo, trinh sát; bí mật, bất ngờ thời điểm mở đầu tiến công.
+ Tiến công từ nhiều
hướng, tiến hành đánh phá đồng loạt, liên tục, ác liệt cả ngày và đêm, tập
trung lực lượng, phương tiện vào các chiến dịch tiến công hoả lực đường không.
+ Giành và giữ quyền làm
chủ trên không, trên biển; tiêu diệt, phá huỷ tiềm lực quốc phòng của ta.
+ Phối hợp với chiến
tranh tâm lí và các hoạt động khác.
III. Hoạt động phòng không nhân dân
Câu hỏi 1 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 32): Trình bày các nội dung của hoạt động
phòng không nhân dân thời bình.
Trả lời:
* Xây dựng kế hoạch và công trình phòng không nhân dân:
- Nội dụng:
+ Xây dựng các công trình chuyên dụng và lưỡng dụng (như đài quan sát, trinh sát, hầm trú ẩn, hào cơ động, vị trí sơ tán, trận địa phòng không,...).
+ Mục đích nhằm phát hiện, báo động, sơ tán khẩn cấp, bảo đảm an toàn và sẵn sàng chiến đấu khi địch tiến công.
+ Các công trình có công năng phục vụ phòng không nhân dân đều được xác định là công trình phòng không nhân dân.
* Tuyên truyền, giáo dục về phòng không nhân dân ở tất cả các tầng lớp nhân dân, đặc biệt chú trọng học sinh, sinh viên trong nhà trường.
- Nội dung:
+ Thủ đoạn và phương tiện tiến công đường không của địch.
+ Tín hiệu thông báo, báo động.
+ Cách thức trú ẩn (hầm, hố), biện pháp ngụy trang, sơ tán.
+ Phương pháp xử lý các tình huống cứu thương, cứu sập, chữa cháy và phòng chống vũ khí hủy diệt lớn.
Câu hỏi 2 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 34): Trình bày nội dung hoạt động phòng không nhân dân
thời chiến.
Trả lời:
- Trinh sát, quan sát và thông báo, báo động phòng không nhân dân:
+ Sử dụng các vọng quan sát để phát hiện địch từ xa và báo động kịp thời qua hệ thống loa, còi, kẻng để người dân ẩn nấp.
- Sơ tán, phân tán phòng, tránh tiến công đường không của địch:
+ Sơ tán dài hạn: Áp dụng cho đối tượng ưu tiên (trẻ em, người già, phụ nữ mang thai) tại các vùng trọng điểm; cơ quan, doanh nghiệp di dời nhưng vẫn duy trì hoạt động.
+ Sơ tán khẩn cấp: Áp dụng khi khu vực có nguy cơ bị tấn công; ưu tiên bảo đảm sản xuất cho nhu cầu quốc phòng và đời sống.
+ Sơ tán tại chỗ: Áp dụng với lực lượng bám trụ để sẵn sàng chiến đấu và khắc phục hậu quả.
- Đánh địch tiến công đường không
+ Huy động toàn dân tham gia, tạo lưới lửa phòng không bằng các phương tiện từ chuyên dụng đến súng bộ binh; tham gia vây bắt giặc lái khi máy bay bị rơi.
- Khắc phục hậu quả và những thiệt hại do địch tiến công đường không
+ Cứu sập: Lực lượng Dân quân tự vệ làm nòng cốt, tổ chức theo hai loại hình là lực lượng tại chỗ và lực lượng cơ động.
+ Cứu thương: Lực lượng y tế làm nòng cốt, chia thành các tuyến (tại chỗ, trạm y tế, bệnh viện tỉnh, thành phố và trung ương).
+ Chữa cháy: Lực lượng phòng cháy chữa cháy làm nòng cốt, phối hợp với Dân quân tự vệ và quần chúng.
+ Ổn định đời sống: Phong tỏa, canh gác, bảo vệ an ninh trật tự, đồng thời nhanh chóng khôi phục hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, giao thông) và các hoạt động sản xuất, sinh hoạt
IV. Trách nhiệm thực hiện phòng không nhân dân
Câu hỏi SGK Giáo dục
Quốc phòng 11 (trang 34): Nêu trách nhiệm của công dân
và học sinh trong thực hiện phòng không nhân dân
Trả lời:
- Trách nhiệm của công dân:
+ Thực hiện nghiêm kế hoạch và các văn bản pháp luật về phòng không nhân dân tại địa phương.
+ Tham gia huấn luyện, diễn tập và thực hiện nhiệm vụ khi được cơ quan quân sự địa phương huy động.
+ Tích cực tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức cho cộng đồng về phòng không nhân dân.
+ Phối hợp với chính quyền thực hiện tốt công tác chính sách, thăm hỏi và giúp đỡ những người bị ốm, bị thương hoặc hi sinh khi tham gia lực lượng phòng không nhân dân.
- Trách nhiệm của học sinh:
+ Thường xuyên học tập để nâng cao nhận thức về vị trí, chức năng và nội dung hoạt động của phòng không nhân dân.
+ Thực hiện nghiêm các văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo cùng nhà trường về công tác phòng không nhân dân.
+ Tham gia cùng nhà trường trong việc xây dựng hầm, hào trú ẩn, đan mũ rơm để bảo đảm an toàn cho giáo viên và học sinh.
+ Thực hiện kế hoạch sơ tán, phân tán của nhà trường và tham gia học tập đầy đủ tại nơi sơ tán.
+ Tham gia khắc phục hậu quả, thiệt hại do địch đánh phá và góp phần nhanh chóng ổn định tình hình học tập.
Luyện tập
Luyện tập 1 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Em không đồng ý với những ý kiến nào dưới
đây? Vì sao?
a) Phòng không nhân dân
chỉ có ý nghĩa và được tổ chức thực hiện trong thời chiến.
b) Phòng không nhân dân
nhằm bảo vệ tài sản của Nhà nước, tính mạng và tài sản của nhân dân.
c) Thực hiện nhiệm vụ
phòng không nhân dân lấy bộ đội Phòng không - Không quân làm nòng cốt.
d) Địa bàn phòng không
nhân dân chỉ được xác định ở những vị trí trọng yếu trong hệ thống phòng thủ
cấp tỉnh.
Trả lời:
- Ý kiến a. Không đồng
tình. Vì: công tác phòng không nhân dân được chuẩn bị từ thời bình và
triển khai thực hiện khi có biểu hiện, hành động xâm nhập, tiến công đường
không của địch.
- Ý kiến c. Không đồng tình.
- Ý kiến d. Không đồng
tình. Vì: địa bàn phòng không nhân dân được xác định là các xã, phường, thuộc tỉnh hoặc những vị trí trọng yếu nằm trong hệ thống
phòng thủ của cấp tỉnh và quân khu.
Luyện tập 2 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Sau khi được tuyên truyền về
phòng không nhân dân, các bạn trong lớp tranh luận về mục tiêu, thủ đoạn đánh
phá đường không của địch và có một số ý kiến như sau:
Ý kiến 1: Địch tiến công
đường không chủ yếu vào các mục tiêu quân sự, nhằm tiêu diệt và phá huỷ phương
tiện chiến đấu của ta.
Ý kiến 2: Hoả lực phòng
không của địch tập trung đánh phá vào các cơ quan của Đảng và Nhà nước.
Ý kiến 3: Địch sẽ giành
quyền làm chủ trên biển và tiến công hoả lực đường không vào đất liền.
Em đồng ý với ý kiến nào
ở trên? Vì sao?
Trả lời:
- Em không đồng tình với 3 ý kiến. Cần kết hợp cả 3 ý kiến để có nội dung và ý nghĩa đầy đủ nhất về mục tiêu, thủ đoạn đánh phá của địch.
Luyện tập 3 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Có quan điểm cho rằng: Tổ chức tuyên truyền, giáo
dục, huấn luyện phòng không nhân dân chỉ dành cho bộ đội và dân quân tự vệ.
Ý kiến của em về quan
điểm đó như thế nào?
Trả lời:
- Không đồng ý với quan điểm trên.
+ Công tác tuyên truyền, huấn luyện cần áp dụng cho mọi tầng lớp, đặc biệt là học sinh, sinh viên nhằm nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Luyện tập 4 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Để phòng, tránh tiến công đường không của địch
cần tổ chức sơ tán, phân tán như thế nào?
Trả lời:
- Sơ tán dài hạn: Áp dụng cho đối tượng ưu tiên (trẻ em, người già, phụ nữ mang thai) tại các vùng trọng điểm, những người không nhất thiết phải ở lại. Cơ quan, doanh nghiệp di dời nhưng vẫn duy trì hoạt động.
- Sơ tán khẩn cấp: Áp dụng khi khu vực có nguy cơ bị tấn công; ưu tiên bảo đảm sản xuất cho nhu cầu quốc phòng và đời sống.
- Sơ tán tại chỗ: Áp dụng với lực lượng bám trụ để sẵn sàng chiến đấu và khắc phục hậu quả..
Vận dụng
Vận dụng 1 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Hãy sưu tầm những câu chuyện về đơn vị, cá nhân
bắn rơi máy bay, bắt sống giặc lái trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước của dân
tộc ta và chia sẻ với các bạn.
Trả lời:
Người anh hùng 5 lần bắn rơi máy bay Mỹ
Chiến sĩ Nguyễn Quang Lộc - Sinh năm 1953. là một quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam được trao danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân với thành tích bắn rơi 5 máy bay địch trong chiến tranh Việt Nam.
Câu chuyện bắt đầu từ tháng 8-1971, khi tròn 18 tuổi. Nguyễn Quang Lộc xung phong vào bộ đội, trở thành chiến sĩ Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, Quân chủng Phòng không - không quân. Sau nửa năm rèn luyện kỹ năng sử dụng tên lửa vác vai A72. Tháng 2-1972, anh vào chiến trường miền Đông Nam Bộ. Ngày 13-5-1972, tại Dầu Tiếng (Bình Dương - nay thuộc TP. HCM), trong trận đầu ra quân, anh bắn hạ máy bay AD6, bắt sống phi công Mỹ. Ngay hôm sau, anh tiêu diệt thêm một máy bay trinh sát của địch. Những chiến công đầu tiên này mang về cho người lính trẻ Huân chương Chiến công hạng Ba và được đi báo cáo thành tích với Bộ tư lệnh Miền.
Sau hai lần bị bắn hạ, dường như địch đã nắm được chiến thuật của ta. Chúng đã thay đổi tác chiến, cố tình bay thấp, hoặc triệt để lợi dụng các đám mây để ẩn nấp, có lúc bay liên tục, rồi cua gấp để tránh làn đạn phòng không. Trước thủ đoạn đối phó tinh vi của địch, Nguyễn Quang Lộc đã nghiên cứu kỹ quy luật hoạt động mới của kẻ thù để nâng cao hiệu quả chiến đấu. Kết quả, ngày 11-11-1972, tại bến Chanh (Dầu Tiếng), anh hạ chiếc máy bay thứ ba. Tới ngày 18-12-1972, anh tiếp tục bắn rơi máy bay L19 tại Kiến Đức (Đắc Nông). Giai đoạn này, anh được thăng hàm hạ sĩ và đứng vào hàng ngũ Đảng ngay tại mặt trận.
Tháng 5-1974, do lập nhiều chiến công xuất sắc, Hạ sĩ Nguyễn Quang Lộc là một trong số các xạ thủ A72 được giao nhiệm vụ phối hợp với Lữ đoàn Đặc công biệt động Rừng Sác thực hiện nhiệm vụ bí mật luồn sâu vào vùng kiểm soát của địch, bất ngờ nổ súng tiêu diệt một mục tiêu quan trọng của chúng. Đến ngày 9-3-1975, anh cùng đơn vị hướng về Sài Gòn, góp mặt trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Ngày 25-4-1975, tổ A72 của anh áp sát quận Gò Vấp, sẵn sàng khống chế sân bay Tân Sơn Nhất. Ngày 29-4-1975, anh bắn hạ máy bay chỉ huy C119 của địch, đập tan nỗ lực cản bước tiến quân của đối phương ngay trước thời điểm giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Sau chiến tranh, anh học tập tại Tiệp Khắc, rồi đảm nhận vai trò Giám đốc Nhà máy nước huyện Tam Đảo - Vĩnh Phúc (nay thuộc thủ độ Hà Noojo) cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2009. Trở về địa phương, ông là một cựu chiến binh gương mẫu, luôn được quần chúng tín nhiệm. Với những cống hiến đặc biệt, ngày 26-4-2018, anh được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Vận dụng 2 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Khi có thông báo, báo động (bằng loa, kèn, kẻng,...)
về máy bay địch ném bom, em sẽ hành động như thế nào?
Trả lời:
- Khi có thông báo, báo động (bằng loa, kèn, kẻng,...) về máy bay địch ném bom, em sẽ giữ bình tĩnh, không hoảng loạn; nhanh chóng xuống hầm trú ẩn và chỉ ra ngoài khi có còi báo hiệu an toàn.
Vận dụng 3 SGK Giáo dục Quốc
phòng 11 (trang 35): Hãy kể những nơi có thể phòng, tránh địch tiến
công bằng đường không ở địa phương em.
Trả lời:
- Một số nơi có thể phòng, tránh địch tiến công bằng đường không là: các hầm trú ẩn cá nhân, hầm trú ẩn công cộng, hang động,…
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Giải Giáo dục Quốc phòng 11 Bài 5: Kiến thức phổ thông về phòng không nhân dân (đầy đủ nhất), giúp bạn nắm vững những kiến thức cơ bản về quốc phòng, an ninh và trách nhiệm của công dân đối với Tổ quốc. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành được ý thức tự giác, tinh thần cảnh giác và sẵn sàng đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:"
>>> Full lời giải SGK Giáo dục Quốc Phòng An ninh 11: Xem ngay!