1. Các nhóm nước
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 6): Dựa vào nội dung mục I, hãy
phân biệt các nước phát triển (Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản) và các nước đang phát
triển (Bra-xin, Cộng hòa Nam Phi, Việt Nam) về các chỉ tiêu GNI/người, cơ cấu
kinh tế và HDI?
Trả lời:
- GNI/người:
+ Các nước phát triển có mức thu nhập bình quân đầu người cao, vượt xa các nước đang phát triển. Chẳng hạn, Hoa Kỳ có GNI/người cao nhất (64.140 USD), trong khi Việt Nam có mức thấp nhất (3.390 USD).
- Cơ cấu kinh tế:
+ Các nước phát triển đã trải qua quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, dẫn đến tỉ trọng ngành Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản trong cơ cấu GDP rất thấp (chỉ từ 0,7% đến 1,1%). Ngành Dịch vụ đóng vai trò trụ cột, chiếm phần lớn cơ cấu GDP (từ 63,3% đến 80,1%).
+ Ngược lại, các nước đang phát triển vẫn đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu nên tỉ trọng ngành Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản vẫn cao hơn đáng kể so với nhóm nước phát triển (đặc biệt là Việt Nam với 12,7%).
- HDI:
+ Chỉ số HDI phản ánh trình độ phát triển con người, bao gồm sức khỏe, giáo dục và thu nhập. Các nước phát triển có chỉ số HDI rất cao (từ 0,920 đến 0,944), thể hiện mức sống và chất lượng cuộc sống vượt trội so với các nước đang phát triển (chỉ số HDI dao động từ 0,710 đến 0,758).
2. Sự khác biệt về kinh tế - xã hội của các nhóm nước
Câu hỏi SGK Địa lí 11 Kết nối tri thức (trang 8): Dựa vào nội dung mục II, hãy trình bày sự khác biệt về kinh tế và xã hội giữa nhóm nước phát triển và nhóm nước đang phát triển.
Trả lời:
* Kinh tế:
- Nhóm nước phát triển: Có quy mô GDP lớn, tăng trưởng ổn định, dẫn đầu các cuộc cách mạng công nghiệp, và ngành dịch vụ. Hiện nay, họ tập trung vào đổi mới và phát triển các sản phẩm có hàm lượng khoa học – công nghệ và tri thức cao.
- Nhóm nước đang phát triển: Có quy mô GDP trung bình/thấp nhưng tốc độ tăng trưởng khá cao. Cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, chú trọng phát triển các lĩnh vực có hàm lượng khoa học – công nghệ và tri thức cao.
* Về xã hội:
- Nhóm nước phát triển:
+ Tỷ lệ tăng tự nhiên của dân số thấp, cơ cấu dân số già, đối mặt với thiếu hụt lao động và chi phí phúc lợi cao
+ Quá trình đô thị hóa diễn ra sớm, tỷ lệ dân thành thị cao, cơ sở hạ tầng hiện đại và đồng bộ.
+ Chất lượng cuộc sống của người dân cao; tuổi thọ trung bình và số năm đi học trung bình (của người từ 25 tuổi trở lên) ở mức cao; dịch vụ y tế và giáo dục có chất lượng tốt.
- Nhóm nước đang phát triển:
+ Nhóm nước đang phát triển phần lớn có dân số trẻ, đang có xu hướng già hóa.
+ Tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh, song tỷ lệ dân thành thị chưa cao.
+ Chất lượng cuộc sống của người dân ở mức trung bình, cao, cá biệt vẫn còn ở mức thấp; tuy nhiên, tuổi thọ trung bình và số năm đi học trung bình (của người từ 25 tuổi trở lên) đang tăng dần, cùng với sự cải thiện của các dịch vụ y tế và giáo dục.
Luyện tập
Dựa vào hình 1.1, hãy xác định chỉ tiêu GNI/người cơ cấu GDP và HDI của ít nhất 2 nước phát triển và đang phát triển?
Trả lời:
* Nước
phát triển
- Hoa Kỳ
+ Chỉ tiêu GNI/người: 64 140USD
+ Cơ cấu GDP: ngành dịch vụ 80,1%; công nghiệp
và xây dựng 18,4%; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 1,1%
+ Chỉ số HDI: 0,920
- Nhật Bản
+ Chỉ tiêu GNI/người: 40 810USD
+ Cơ cấu GDP: ngành dịch vụ 69,5,1%; công nghiệp và xây dựng 29%; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 1%
+ Chỉ số HDI: 0,923
* Nước đang phát triển
- Công hòa Nam Phi:
+ Chỉ tiêu GNI/người: 6010USD
+ Cơ cấu GDP: ngành dịch vụ 62,8%; công nghiệp
và xây dựng 17,7%; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 2,5%
+ Chỉ số HDI: 0,727
- Việt Nam:
+ Chỉ tiêu GNI/người: 3390USD
+ Cơ cấu GDP: ngành dịch vụ 64,6%; công nghiệp
và xây dựng 23,4%; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 12,7%
+ Chỉ số HDI: 0,710
Vận dụng
Sưu tầm
một số thông tin về kinh tế - xã hội của một nước phát triển hoặc đang phát
triển mà em quan tâm.
Trả lời:
* Nhật Bản:
- Là một nền kinh tế thị trường phát triển, đứng trong nhóm các nền kinh tế hàng đầu thế giới.
- Xét về quy mô, nền kinh tế này đứng thứ ba toàn cầu, sở hữu nền tảng công nghiệp và công nghệ tiên tiến, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế thế giới.
- Tổng GDP (Năm 2020) là khoảng 40.810 USD/người. GDP theo lĩnh vực: Nông nghiệp 1%; Công nghiệp 17.7%; Dịch vụ 62.8%.
---------------------------------------
Trên đây là phần hướng dẫn Địa lí 11 Kết nối tri thức Bài 1 Sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế xã hội của các nhóm nước (chính xác nhất), giúp bạn nắm vững các kiến thức trọng tâm và giải đáp các câu hỏi trong sách giáo khoa một cách chi tiết nhất. Hy vọng rằng qua bài học này, bạn sẽ hình thành tư duy phân tích các vấn đề địa lí hiện đại và đạt kết quả cao trong học tập. Để xem trọn bộ lời giải chi tiết theo chương trình mới, đừng quên truy cập ngay tại link dưới đây:
>>> Full lời giải SGK Địa lí 11 - Kết nối tri thức: Xem ngay!